Co wiemy o mechanizmie relokacji uchodźców?

We wrześniu 2015 roku Rada Unii Europejskiej przyjęła decyzję o środkach tymczasowych w dziedzinie ochrony międzynarodowej na rzecz Włoch i Grecji. Decyzja ta ustanowiła tymczasowy, nadzwyczajny mechanizm relokacji migrantów z państw członkowskich pierwszej linii (Włoch i Grecji) do innych państw członkowskich. Objęto nim osoby wymagające ochrony międzynarodowej, które przybyły lub przybędą na terytorium tych państw członkowskich między 15 sierpnia 2015 r. a 16 września 2017 r.

Decyzja początkowo dotyczyła rozmieszczenia 40 000 uchodźców. Wraz z napływem większej ilości osób i pogarszającą sie sytuacją humanitarną w Grecji i we Włoszech, kolejna decyzja Rady (2015/1601) powiększyła tę liczbę o 120 000 tysięcy. W sumie relokowanych miało został 160 000 uchodźców.

Kolejnym istotnym krokiem definiującym obecny kształt polityki UE było nawiązanie pozorumienia z sąsiadem objętej wojny Syrią – Turcją. Porozumienie nawiązano w marcu 2016 roku, a jego ustalenia wpisano do decyzji Rady nr 2016/1754, wprowadzającej poprawki do poprzednich dwóch decyzji. Zdecydowano między innymi, iż „każdej redymisji Syryjczyka z wysp greckich do Turcji będzie odpowiadać przesiedlenie innego Syryjczyka z Turcji do państw członkowskich UE, w ramach istniejących zobowiązań”. Mechanizmem objęto 54 000 ze wszystkich 160 000 uchodźców.

O tym ilu uchodźców ma trafić do poszczególnych państw członkowskich decyduje specjalny algorytm. Został on stworzony w opariuciu o cztery czynniki:

  • wielkości populacji (współczynnik – 40%),
  • wysokość PKB (współczynnik – 40%),
  • średnia liczba spontanicznych wniosków o udzielenie azylu i liczba przesiedlonych uchodźców na 1 mln mieszkańców w latach 2010-2014 (współczynnik – 10%),
  • stopa bezrobocia (współczynnik – 10%).

O tym ile osób zostało do tej pory przyjętych przez poszczególne państwa członkowskie informuje na bieżąco Komisja Europejska. Najbardziej aktualne dane pochodzą z 31 maja 2017 r.

„Places Formally Pledged” to ilość osób, które gotowe są przyjąć poszczególne państwa. Liczba ta określana jest przez każdy kraj na mocy art. 5 (2) Decyzji Rady.

Państwa członkowskie podają regularnie, nie rzadziej niż co trzy miesiące, liczbę wnioskodawców, których można szybko relokować na ich terytorium oraz przekazują wszelkie inne istotne informacje.

„Commitment legally foreseen” to liczba uchodźców, którzy mają zostać przyjęci przez kraje członkowskie – 98,255. Wyliczono ją na podstawie opisanego wyżej algorytmu, z wyłączeniem 7,745 osób, które wciąż mają zostać relokowane na podstawie pierwszej Decyzji Rady i 54,000 miejsc zarezerwowanych na potrzeby realizacji porozumienia z Turcją. „Remaining places from commitment” to liczba uchodzców, która wciąż czeka na przyjęcie. Dla przykładu, na podstawie algorytmu Hiszpania powinna przyjąć 9,323 osób. Do tej pory zgłosiła gotowość do ugoszczenia 900 osób. Na Półwysep Iberyjski trafiło do tej pory 886 osób: 144 z Włoch i 742 z Grecji. Oznacza to, że na przyjęcie na terytorium Hiszpanii oczekuje wciąż 8,437 osób.

Sprawdzone wypowiedzi

Konrad Szymański

Jeżeli Komisja Europejska zdecyduje się na to, by procesować się z Polską, będziemy zwracali uwagę na to, że Polska jest jednym z 26 państw, które nie wykonuje tej decyzji.

Fałsz Pokaż uzasadnienie

Na mocy Decyzji Rady o środkach tymczasowych w dziedzinie ochrony międzynarodowej na rzecz Włoch i Grecji, w procedurze relokacji nie biorą udziału Wielka Brytania i Dania. Siłą rzeczy, nie partycypują w niej także Grecja i Włochy. Oznacza to, że pozostałe 24 państwa członkowskie UE są zobowiązane do implementacji tej procedury (do procedury włączyły się także 4 kraje spoza UE: Norwegia, Liechtenstein, Islandia i Szwajcaria). Już w związku z tym faktem, należy uznać powyższą wypowiedź za fałszywą, ponieważ 26 jest liczbą wyższą niż rzeczywista ilość państw które powinny wykonać decyzję Rady.

Z danych udostępnionych przez Komisję Europejską wynika, iż na ten moment (stan na 31 maja 2017 r.) udało się relokować w sumie 20,283 osób (13,825 z Grecji i 6,458 z Włoch). Oprócz Polski, jedynymi krajami, które nie przyjęły ani jednego uchodźcy są Austria i Węgry. Fakt, iż pozostałe państwa UE nie spełniły jeszcze w 100% założeń decyzji o relokacji nie oznacza, że jej nie wykonują. Zwłaszcza biorąc pod uwagę, że w swojej wypowiedzi Konrad Szymański posługuje się trybem niedokonanym. Nie mówi za tym o tym, ile państw zakończyło wykonywanie decyzji, tylko o tym, ile z nich podjęło się jej implementacji.

Ryszard Czarnecki

Na 28 krajów Unii Europejskiej, żaden w pełni nie wywiązał się z tych zobowiązań, które zostały podjęte na szczycie Unii Europejskiej w Brukseli w 2015 roku. Co więcej, tylko 2 państwa na 28 no zbliżają się do tych kwot, które na siebie przyjęły, mianowicie chodzi o Finlandię i Maltę.

Fałsz Pokaż uzasadnienie

Szczyt Unii Europejskiej to nic innego jak posiedzenie Rady Europejskiej – organu UE, który zrzesza głowy państw i rządów krajów członkowskich. Rada Europejska jest organem nadającym impuls polityczny, dyskutującym najważniejsze problemy wspólnoty i wyznaczającym główne kierunki działania. Jej wskazania, same w sobie, nie mają mocy wiążącej. Decyzje, na mocy których uruchomiony został system relokacji uchodźców są efektem prac Komisji Europejskiej i decyzji wydanych przez organ prawodawczy UE: Radę Unii Europejskiej.

Jak wspomnieliśmy w ocenie poprzedniej wypowiedzi, w wykonaniu tej decyzji biorą udział 24 państwa UE (bez Wielkiej Brytanii i Danii oraz samych Włoch i Grecji).

Według zestawienia z 31 maja 2017 „Member States’ Support to Emergency Relocation Mechanism” opublikowanego przez organy UE, żadne z państw Unii Europejskiej faktycznie nie spełniło zobowiązań z 2015 roku. Zgodnie z algorytmem na Maltę miało trafić 131 osób. Do dnia 31 maja przyjęła na swoje terytorium 144 uchodźców, czyli więcej niż by się od tego państwa oczekiwało. W związku z tym, że wypowiedź europosła Czarneckiego miała miejsce 18 maja, skonsultowaliśmy wcześniejsze dane Komisji. Do dnia 12 maja Malta przyjęła 47 z Włoch i 79 z Grecji (w sumie 126), a tym samym udzieliła pomocy 96% zadeklarowanych osób.

Finlandia wykonała 69% zobowiązania. Docelowo miała przyjąć 2,078 uchodźców. Do 12 maja na jej terytorium dotarły 653 osoby z Włoch i 790 z Grecji (w sumie 1443). Istnieje jednak kraj, któremu udało się osiągnąć wynik wyższy niż Finlandia. Irlandia, przyjmując 459 z 600 przypadających jej w udziale osób, zrealizowała 76,5% zobowiązania.

Elżbieta Witek

Zaledwie chyba 18% spośród tej liczby 160 tys. zostało rozlokowanych.

Fałsz Pokaż uzasadnienie

Do dnia 12 maja 2017 roku relokowano w sumie 18,418 osób w tym 12,707 z Grecji z 5,711 z Włoch, czyli 11,5% ze wszystkich 160 000 osób. Jednak, jak wyjaśnialiśmy we wprowadzeniu, na skutek porozumienia z Turcją 54,000 osoby relokowane są na podstawie odrębnej procedury, a niespełna 8,000 to osoby wciąż oczekujące na relokację na podstawie pierwszej Decyzji Rady. Oznacza to, iż obecnie procedurze relokacji podlega 98,255 osób. Relokowani do tej pory 18,418 uchodźcy to 18% z tej ostatniej kwoty, a nie z całkowitej liczby 160 000 osób. W związku z tym wypowiedź uznajemy za fałszywą.