Co zawiera „Przegląd Emerytalny”?

Gościem „Kwadransu politycznego” na antenie TVP była Elżbieta Rafalska. Minister rodziny, pracy i polityki społecznej w programie wypowiedziała się na temat protestu opozycji na sali sejmowej, projektu 500+. W programie mowa była także o „Przeglądzie Emerytalnym” opracowanym przez Radę Ministrów i złożonego do Sejmu 30 grudnia 2016 roku. Dokonaliśmy weryfikacji wypowiedzi Elżbiety Rafalskiej, która odniosła się do jednej z rekomendacji zawartych w tym dokumencie.


W 2016 roku pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we współpracy z ekspertami zewnętrznymi przygotowali “Zieloną Księgę” zawierającą rekomendacje reform oparte na analizie uwarunkowań oraz ocenie funkcjonowania najważniejszych instytucji zabezpieczenia emerytalnego. W oparciu o wyniki debat i konsultacji społecznych przeprowadzonych w całej Polsce przedstawionych w “Zielonej Księdze” opracowana została “Biała Księga. Przegląd emerytalny. Bezpieczeństwo dzięki odpowiedzialności. 2016”, która zawiera rekomendacje i plan wprowadzania niezbędnych zmian do systemu emerytalnego.

Rekomendacje zawarte w “Białej Księdze” podzielone zostały na cztery segmenty:

  • systemowe (nowa architektura systemu emerytalnego, perspektywy funkcjonowania OFE, utworzenie pracowniczych i indywidualnych planów kapitałowych, włączenie Funduszu Emerytur Pomostowych do Funduszu Emerytalnego w FUS),
  • regulacyjne (zmiany związane z systemem rentowym, ograniczenie zjawiska tzw. emerytury po rencie, warunki nabycia prawa do emerytury mundurowej, łączenie świadczenia emerytalnego z pracą zarobkową, możliwość przechodzenia na emeryturę tylko raz w życiu, mała działalność gospodarcza – warunki preferencyjne, zmiana konstrukcji ryzyka niezdolności do pracy, brak możliwości dziedziczenia środków z I filara systemu, dostosowanie obsługi spraw do wyzwań mobilności międzynarodowej)
  • parametryczne (wiek emerytalny, zasady waloryzacji, likwidacja ograniczenia 30-krotności, prawo do najniższej emerytury, uprawnienia do comiesięcznego świadczenia)
  • administracyjne (optymalizacja kosztów administracyjnych, edukacja i zmiany świadomości, rozdzielenie statusu emeryta i seniora).

“Biała Księga” jest dokumentem, do którego odwoływano się w “Przeglądzie Systemu Emerytalnego”. Rekomendacje zawarte zarówno w “Białej księdze”, jak i “Przeglądzie Systemu Emerytalnego” mają charakter doradczy, “wskazują na pożądane kierunki zmian i określają ich możliwe konsekwencje”.

Przegląd Systemu Emerytalnego – Informacje Rady Ministrów dla Sejmu RP wraz z propozycjami zmian” to dokument Rady Ministrów zawierający ocenę i wpływ wprowadzonych zmian, a także rekomendacja Sejmowi propozycji zmian do systemu emerytalnego. Został on przyjęty przez Radę Ministrów w trybie obiegowym 30 grudnia 2016 r. oraz tego samego dnia przekazany Sejmowi. Zawiera on opis i analizę aktualnego systemu emerytalnego w Polsce, na których to podstawie przygotowano propozycje zmian. Wskazano także wybrane kwestie dotyczące systemów emerytalnych w krajach członkowskich Unii Europejskiej (Warunki uzyskania emerytury w państwach członkowskich Unii Europejskiej w roku 2016 – tabela 20., Warunki łączenia działalności zarobkowej z pobieraniem emerytury w krajach członkowskich UE – tabela 31).

W dokumencie uwzględniono najważniejsze konsekwencje dla Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wynikających z obniżenia wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn. Są to między innymi: wzrost wydatków na emerytury, spadek liczby przyznawanych rent z tytułu niezdolności do pracy, niższa wysokość świadczenia emerytalnego wynikająca z niższego wieku emerytalnego oraz spadek liczby osób objętych ubezpieczeniami społecznymi.

Proponowane zmiany obejmują m.in.:

  • rezygnację z hierarchizacji różnych tytułów podlegania obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnego i rentowych i zastąpienie jej zasadą kumulacji różnych tytułów podlegania temu obowiązkowi;
  • celowość dalszego utrzymywania wyłączenia z obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zleceniobiorców, którzy są uczniami gimnazjum, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych i studentów do ukończenia 26 lat;
  • uporządkowanie podlegania ubezpieczeniom społecznym twórców i artystów, którzy zgodnie z ustawą o s.u.s. zaliczani są do osób prowadzących pozarolniczą działalność;
  • rozszerzenie katalogu tytułów podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym o osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o dzieło oraz aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

Odniesiono się również do działań proponowanych w Białej Księdze i stwierdzono, iż powinno się rozważyć:

  • wprowadzenie zasady przechodzenia na emeryturę tylko raz w życiu, co w praktyce oznacza, likwidację możliwości korzystania z preferencyjnych zasad składania ponownie wniosków o emeryturę przez osoby z dotychczasowego systemu,
  • wprowadzenie reguły, że po osiągnięciu wieku emerytalnego nie byłoby możliwości uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy,
  • prawo do najniższego świadczenia, które zgodnie z rekomendacjami powinno przysługiwać po osiągnięciu wieku emerytalnego, gdy składka opłacana jest przynajmniej od płacy minimalnej przez okres 20/25 lat,
  • uprawnienie do comiesięcznego świadczenia jedynie w przypadku osób, które posiadają minimum 5-letni staż pracy a ich wyliczona emerytura przewyższa kwotę 1/3 emerytury najniższej, gwarantowanej przez państwo albo przyjęcie rozwiązania z dotychczasowego.

Sprawdzone wypowiedzi

Elżbieta Rafalska

On [Przegląd Emerytalny] zawiera takie rekomendacje i to są uwagi nie kategorycznie rozstrzygające wprowadzenie pewnych rozwiązań. Jeżeli mówimy o tym 15-letnim okresie [składkowym], to zwracam uwagę, że tam też jest mowa o 5-letnim okresie składkowym i takiej wysokości składek, która pozwoliłaby na to, by emerytury które są wypłacane nie były niższe niż co najmniej ⅓ najniższego świadczenia emerytalnego.

Prawda Pokaż uzasadnienie

W “Przeglądzie systemu emerytalnego” przyjętym przez Radę Ministrów dnia 30 grudnia 2016 roku analizowana jest sytuacja systemu emerytalnego w Polsce. Na końcu dokumentu (str. 93) przedstawiony jest katalog proponowanych zmian w systemie emerytalnym. Proponowane zmiany są wynikiem pracy i analizy Rady Ministrów, jak i uwag zawartych w “Białej Księdze”.

Propozycja 15-letniego stażu pracy uprawniającego do otrzymywania emerytury, jest przedstawiona jako propozycja alternatywna do 5 letniego stażu przy wyliczonej emeryturze wyższej niż ⅓ najniższego gwarantowanego świadczenia emerytalnego, co zawarte jest w punkcie brzmiącym: “uprawnienie do comiesięcznego świadczenia jedynie w przypadku osób, które posiadają minimum 5-letni staż pracy a ich wyliczona emerytura przewyższa kwotę 1/3 emerytury najniższej, gwarantowanej przez państwo albo przyjęcie rozwiązania z dotychczasowego systemu – konieczność posiadania co najmniej 15/20 letniego stażu pracy.