Dyskusja o Rzeczniku Praw Obywatelskich

Dzisiaj głównym tematem rozmów politycznych był krytyczny wobec Polski raport Komitetu Praw Człowieka. Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar wypowiedział się w radiu TOK FM na temat przepisów umożliwiających mu współpracę z międzynarodowymi instytucjami. Z kolei wiceminister sprawiedliwości Michał Wójcik skomentował prawne możliwości odwołania Rzecznika.

Sprawdzone wypowiedzi

Adam Bodnar

Rzecznik ma prawo i jest wręcz zachęcany przez rezolucje, także przez ustawę o rzeczniku, aby współpracować z zagranicznymi instytucjami zajmującymi się prawami człowieka.

Prawda Pokaż uzasadnienie

Zgodnie z art. 17a, Ustawy  z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich, Rzecznik współpracuje z zagranicznymi i międzynarodowymi organami i organizacjami na rzecz ochrony wolności i praw człowieka i obywatela, także w zakresie równego traktowania.

W prawie międzynarodowym kluczowym dokumentem dotyczącym instytucji ochrony praw człowieka jest rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 48/134 z 29 grudnia 1993 r. ( zawarte w niej tzw. Zasady Paryskie).

Rezolucja dotyczy krajowych instytucji promocji i ochrony praw człowieka. W aneksie zostały zawarte zasady odnoszące się do statusu, kompetencji oraz obowiązków takich instytucji (s. 4 – 5). Zostało stwierdzone, że instytucja krajowa powinna mieć poniższe obowiązki:

„Współpraca z ONZ lub organizacją działającą pod auspicjami ONZ, instytucjami regionalnymi i krajowymi innych państw, które są kompetentne w zakresie promocji i ochrony praw człowieka”.

Innym dokumentem odnoszącym się do Zasad Paryskich jest Rezolucja nr 1959/2013 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w sprawie wzmocnienia instytucji rzecznika praw obywatelskich w Europie, która stwierdza, iż istotną rolę w koordynacji działań krajowych rzeczników praw obywatelskich w UE odgrywa Europejski Rzecznik Praw Człowieka oraz Komisarz Praw Człowieka Rady Europy. Zatem stwierdza wprost o współpracy RPO z instytucjami UE. Ponadto, rezolucja zachęca do ubiegania  się rzeczników praw obywatelskich do uzyskania akredytacji przy Międzynarodowym Komitecie Koordynacyjnym Narodowych Instytucji Promocji i Ochrony Praw Człowieka (the International Coordinating Committee of National Institutions for the Promotion and Protection of Human Rights), globalnej sieci współpracy rzeczników obywatelskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich w świetle zarówno prawa krajowego, jak i międzynarodowego ma prawo do współpracy z zagranicznymi instytucjami zajmującymi się prawami człowieka. Wypowiedź zatem należy uznać za prawdziwą.

Michał Wójcik

Rzecznik Praw Obywatelskich zgodnie z przepisami może być odwołany w 4 przypadkach, może być złożony np. wniosek przez co najmniej 35 posłów, jeżeli są spełnione przesłanki.

Prawda Pokaż uzasadnienie

Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich przewiduje możliwość odwołania Rzecznika przez Sejm przed upływem okresu, na jaki został powołany w 4 następujących przypadkach, jeśli Rzecznik:

1) zrzekł się wykonywania obowiązków;

2) stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, ułomności lub upadku sił – stwierdzonych orzeczeniem lekarskim;

3) złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu;

4) sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.

Prawdą jest również, iż przewidziane są sytuacje gdy odwołanie może nastąpić na wniosek 35 posłów. Gdy Rzecznik stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków lub gdy sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu, Sejm podejmuje uchwałę w sprawie odwołania na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co najmniej 35 posłów, większością co najmniej 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

W związku z tym uznajemy wypowiedź za prawdziwą.

Poniżej zamieszczamy określoną przez ustawę treść ślubowania jakie Rzecznik składa przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków:

„Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich dochowam wierności Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będę strzec wolności i praw człowieka i obywatela, kierując się przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości. Ślubuję, że powierzone mi obowiązki wypełniać będę bezstronnie, z najwyższą sumiennością i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi stanowiska oraz dochowam tajemnicy prawnie chronionej.”

Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”.

Michał Wójcik

Komitet ONZ napisał w jednej z tez, że jest za mało kobiet w życiu publicznym. W kraju, gdzie kobieta jest premierem, gdzie co trzeci minister jest kobietą.

Manipulacja Pokaż uzasadnienie

Komitet Praw Człowieka ONZ w punkcie 21 raportu do sprawozdania okresowego Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza: „Komitet ponownie wyraża zaniepokojenie: a) ograniczonym udziałem kobiet w życiu publicznym i politycznym oraz w sektorze prywatnym”. (ang. „The Committee reiterates its concern about: a) the limited participation of women in public and political life and the private sector”).

Według informacji dostępnych na dzień 7 listopada 2016 roku na stronach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz poszczególnych ministerstw można stwierdzić, że stanowisko prezesa Rady Ministrów pełni kobieta – Beata Szydło. W odniesieniu do wszystkich urzędów – stanowiska ministerialne, sekretarzy lub podsekretarzy stanu w ministerstwach pełni 121 osób, z czego 19 stanowisk zajmują kobiety. Stosunek kobiet do mężczyzn wynosi 102:19. Zgodnie z tymi informacjami, nie można stwierdzić, że co trzeci minister w rządzie Beaty Szydło jest kobietą.

Analizując jedynie ministrów zasiadających w rządzie – na 22 stanowiska 6 z nich zajmują kobiety. Stosunek kobiet do mężczyzn wynosi 22:6. Zgodnie z tymi informacjami, również w tym przypadku nie można stwierdzić, że co trzeci minister w rządzie Beaty Szydło jest kobietą.

Wypowiedź uznajemy za manipulację, ponieważ zgodnie z wypowiedzią Michała Wójcika Komitet Praw Człowieka, istotnie, poruszył kwestię partycypacji kobiet w życiu publicznym, jednak wiceminister pomylił się co do liczby kobiet w rządzie Beaty Szydło.