#StrajkNaŚląsku – strona rządowa

Od kilku dni jesteśmy świadkami debaty dotyczącej przyszłości polskich kopalń węgla kamiennego. Ilość wypowiedzi i wiadomości na ten temat ukazuje stopień skomplikowania problemu. Dlatego Demagog stworzył raport analizujący argumenty stron biorących udział w sporze oraz ich dokładny #factcheck.

Problem restrukturyzacji kopalni ma swoje źródło w uchwaleniu ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008–2015 oraz niektórych innych ustaw dostosowującej prawo polskie do Decyzji Rady Unii Europejskiej z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie pomocy państwa ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń węgla (2010/787/UE), która modyfikuje zasady wspomagania kopalni znajdujących się w głębokim kryzysie. Plan Naprawczy dla Kompanii Węglowej S.A. przygotowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Restrukturyzacji Węgla Kamiennego Wojciecha Kowalczyka, zakłada m. in. likwidację czterech najbardziej nierentownych kopalń oraz restrukturyzację dziewięciu perspektywicznych i stworzenie “Nowej Kompanii Węglowej”.

Kompania Węglowa S.A. (1)

Na początek prezentujemy wypowiedzi strony rządowej.

Sprawdzone wypowiedzi

Grzegorz Schetyna

Ale teraz bardzo, przyzna pani redaktor, że szczególnie w ostatnich miesiącach bardzo radykalnie spadły ceny węgla.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Poniższa tabela i wykres przedstawiają indeks cen węgla ARA (od nazw portów przeładunkowych Amsterdam–Rotterdam–Antwerpia) który jest ważnym wyznacznikiem cen dla rynku węgla w Europie a jego wysokość traktowana jest jako wartość wyjściowa przy zawieraniu kontraktów, do której dodaje się m. in. koszt transportu, lokalne podatki.
Przedstawione dane  świadczą o prawdziwości wypowiedzi. W okresie od sierpnia zeszłego roku ceny węgla spadły  o blisko 20%, co można uznać za radykalną zmianę.

Data

ARA Index

2015-01-02

65,22

2014-12-26

68,07

2014-12-19

69,49

2014-12-12

71,84

2014-12-05

72,03

2014-11-28

74,15

2014-11-21

74,24

2014-11-14

73,57

2014-11-07

72

2014-10-31

72,18

2014-10-24

72,63

2014-10-17

71,88

2014-10-10

72,4

2014-10-03

72,6

2014-09-26

73,13

2014-09-19

75,18

2014-09-12

75,8

2014-09-05

75,55

2014-08-29

76,85

2014-08-22

79,8

2014-08-15

80,03

2014-08-08

80,75

2014-08-01

76,6

2014-07-25

76,63

2014-07-18

78,03

 

Wykres: opracowanie własne

Janusz Piechociński

Szefa kompanii wyłoniliśmy w otwartym konkursie z tych, którzy się zgłosili.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Rada Nadzorcza Kompanii Węglowej ogłosiła  postępowanie kwalifikacyjne – otwarty konkurs, na stanowisko Prezesa Zarządu Kompanii Węglowej S.A. 26 listopada 2014 roku. Następnie kandydaci mogli przysyłać pisemne zgłoszenia do 11 grudnia 2014r. Po przeprowadzeniu 12 grudnia 2014 r. postępowania konkursowego na stanowisko Prezesa Zarządu Kompanii Węglowej S.A. z dniem 13 grudnia 2014 roku został powołany Krzysztof Sędzikowski.

konkurs-na-prezesa-zarzadu-kw-2014-11-26-page-001.jpg

Wojciech Kowalczyk

Dlatego pani premier powołała zespół, który ma przygotować specjalny program, dzięki któremu Śląsk będzie centrum przemysłowym Polski. Ma zawierać m.in. kwestie poszerzenia głównie Katowickiej Strefy Ekonomicznej o tereny pokopalniane oraz zwiększenie finansowania projektów na Śląsku w ramach programu Inwestycje Polskie. Zespół ma przedstawić program do połowy marca.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Ewa Kopacz Zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2015 roku w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw wzmocnienia potencjału przemysłowego Śląska rzeczywiście powołała zespół, którego jednym z celów jest “opracowanie koncepcji wzmocnienia potencjału przemysłowego Śląska – Śląskie Centrum Przemysłu”.

W zarządzeniu nie ma wzmianki o szczegółach, które program ma realizować. Można jednak domniemywać, że W. Kowalczyk posiada bardziej kompleksowe informacje na ten temat, które nie są podane do informacji publicznej.

Nie ma także informacji że program ma być przedstawiony do połowy marca. Wedle §9 ust. 2: “Przewodniczący Zespołu przedstawia Radzie Ministrów sprawozdanie okresowe z realizacji zadań Zespołu, w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku kalendarzowego.”

Wojciech Kowalczyk

Sami związkowcy wielokrotnie podnosili, że w administracji Kompanii Węglowej są przerosty zatrudnienia. A z drugiej strony dobrze wiedzą, że chyba w lutym – dobrze nie pamiętam – podpisali z zarządem KW porozumienie dające gwarancje zatrudniania dla pracowników administracji.

Manipulacja Ukryj uzasadnienie

W. Kowalczyk ma rację mówiąc, że związkowcy podpisali z KW porozumienie dot. gwarancji zastrudnienia pracowników administracyjnych, nie wspomina jednak o tym, że porozumienie to zostało wypowiedziane we wrześniu 2014 roku.

Dokładnie 6 lutego 2014 roku organizacje związków zawodowych podpisały porozumienie z Zarządem Kompanii Węglowej SA, na mocy którego pracownikom administracji zostały udzielone gwarancje zatrudnienia na okres 3 lat (2014-2016) (§ 1 pkt 3 Porozumienia).

Porozumienie było efektem konsultacji dotyczących „Programu restrukturyzacji Kompanii Węglowej na lata 2014-2020”. Wcześniej projekt zakładał zwolnienie 884 pracowników administracji. W zamian za gwarancje zatrudnienia na ten sam okres (trzech lat) została zwieszona wypłata 14. pensji wszystkim pracownikom administracji (§ 1 pkt 2).

Zawarte Porozumienie zostało wypowiedziane przez Zarząd spółki pod koniec września 2014 roku i przestało obowiązywać 31 grudnia 2014 roku.

Wojciech Kowalczyk

Chcemy ratować te 49 tys. miejsc pracy. Rząd przedstawił pakiet osłonowy. W tych czterech kopalniach zatrudnione jest 11 300 osób (…)

Fałsz Ukryj uzasadnienie

Wypowiedź ta jest fałszywa, ponieważ zarówno dane oficjalne (choć uśrednione), jak i nieoficjalne wskazują na większą liczbę górników w czterech nierentownych kopalniach Kompanii Węglowej.

Według danych z oficjalnych podstron kopalń, w czterech kopalniach pracowały 13 620 osoby. Są to jednak dane uśrednione. Interesujące, choć nieoficjalne, dane prezentuje Michał Piotrowski na portalu NaTemat. Według nich cztery kopalnie zatrudniają 11 873 osoby.

tabela

Tabela 1. Statystyka zatrudnienia w czterech kopalniach przynoszących największe straty KW [oprac. własne na podstawie danych kwsa.pl].

Wojciech Kowalczyk

Zaproponowaliśmy odprawy finansowe, urlopy górnicze dla pracowników dołowych (…)
Zaproponowaliśmy 24-miesięczną odprawę i urlopy dla osób, które mają cztery lata do emerytury.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Istnieją 24-miesięczne odprawy oraz urlopy dla pracowników dołowych oraz inne odprawy dla pozostałych pracowników.

Na mocy ustawy z dnia 16.01.2015 roku o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw:

W przypadku redukowania zatrudnienia w restrukturyzowanych lub likwidowanych kopalniach górnikom dołowym przysługują dwa sposoby rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron.

Przypadek 1: Jeżeli górnikowi brakuje do nabycia prawa emerytalnego nie więcej niż 4 lata może on skorzystać z urlopu górniczego. Przez całe jego trwanie będzie wypłacane górnikowi świadczenie socjalne w wysokości 75% jego miesięcznego wynagrodzenia. Zobowiązuje się on też do nie podejmowania pracy pod ziemią.

Przypadek 2: Jeżeli górnik nabędzie prawa do emerytury po czasie dłuższym niż 4 lata, wtedy może skorzystać z jednorazowej odprawy w wysokości 24 przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń dla pracowników dołowych, którzy wystąpią z wnioskiem o odprawę do 31 grudnia 2015 roku, po tym terminie (do ostatecznego terminu 31 grudnia 2018) w wysokości 12 płac.

Jeśli chodzi o innych pracowników kopalni:
Pracownikowi zakładu przeróbki mechanicznej węgla przysługuje możliwość do odprawy w wysokości 10 miesięcznego wynagrodzenia.

Pracownikowi pracującemu na powierzchni kopalni przysługuje możliwość do odprawy w wysokości 3,6-krotności miesięcznego wynagrodzenia.

Minimalny staż pracy, by ubiegać się o świadczenia to 5 lat.

Krzysztof Gadowski

Nowa kompania węglowa w ramach programu naprawczego ma powstać z dziewięciu spółek. Wśród nich z okręgu rybnickiego wchodzi kopalnia Marcel, jedna z najbardziej rentownych kopalń w Kompanii Węglowej, produkująca ok. 3 mln t, poza tym kopalnie Jankowice, Chwałowice, Rydułtowy-Anna. Każda z nich wydobywa węgiel w ilości ok. 2 mln t, są one w niezłej kondycji finansowej.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Zgodnie z Planem Naprawczym dla Kompanii Węglowej S.A. przygotowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Restrukturyzacji Węgla Kamiennego przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 7 stycznia 2015 r., nowa kompania węglowa ma rzeczywiście powstać z 9 spółek, określonych jako “rentowne i perspektywiczne”. Wśród nich znajduje się KWK Marcel, wchodząca w skład Rybnickiego Okręgu Węglowego, która jest jedną z najbardziej rentownych kopalni KW S.A. Za prawdziwe należy również uznać zbiorcze (w 1 przypadku nieco zawyżone, w 2 zaniżone) dane dotyczące wydobycia. Zgodnie z danymi Ministerstwa Gospodarki wskazane kopalnie w grudniu 2014 wydobyły:

marccel

Jeśli chodzi o sytuację finansową, to zgodnie ze stosowanym przez Ministerstwo Gospodarki miernikem EBIT, przedstawiającym tzw. zysk operacyjny danego podmiotu przed odliczeniem podatków i odesetek to kopalnie znajdują się odpowiednio na 1 (165,2 mln zł), 10 (-110,6), 4 (-11,1), 6 (-87,5) wśród 14 kopalni KW S.A., co należy uznać za relatywnie “niezły” (dość dobry, dostateczny) wynik.

Krzysztof Gadowski

Na początku chciałbym sprostować wypowiedź pana posła Jakiego, jako że otrzymywałem w tym czasie telefony z informacjami, że Żory na dzień dzisiejszy mają bezrobocie w wysokości 4,2%.

Fałsz Ukryj uzasadnienie

Zgodnie z najnowszymi danymi GUS według stanu na koniec listopada 2014 r., stopa bezrobocia w mieście Żory wynosi 10,0%.

Krzysztof Gadowski

Pan marszałek Dorn słusznie poruszył temat z tym związany i wyraźnie podkreślił, że projekt ustawy nie dotyczy likwidacji kopalń, nie zawiera programu naprawczego, natomiast jest narzędziem służącym restrukturyzacji przemysłu węglowego.

Manipulacja Ukryj uzasadnienie

Wypowiedź została zakwalifikowana jako manipulacja, ponieważ projekt tzw. ustawy górniczej zawiera liczne przepisy stanowiące wprost o zasadach i trybie likwidacji kopalń w procesie restrukturyzacji przedsiębiorstw górniczych, które zostały przemilczane przez posła-sprawozdacę K. Gadowskiego.

Co więcej celem  nowelizacji jest dostosowanie prawa polskiego do decyzji Rady Unii Europejskiej z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie pomocy państwa ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń, która na mocy art. 3 ust. 1 lit. a i b  uzależnia udzielenie pomocy publicznej (pomocy państwa) kopalni od jej zamknięcia (przy czym “zamknięcie” na gruncie decyzji posiada definicję legalną zbieżną z pojęciem “likwidacja” na gruncie ustawy polskiej – art. 1 lit. b decyzji oraz art. 6 ust. 1 ustawy).

Wniesiony do laski marszałkowskiej 7 stycznia 2015 roku projekt ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw rzeczywiście nie zawiera programu naprawczego KW S.A., który został przygotowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Restrukturyzacji Węgla Kamiennego i przyjęty przez Radę Ministrów tego samego dnia. Niemniej jednak tekst projektu ustawy zawiera liczne postanowienia dotyczące likwidacji kopalń. Np.:

Art. 1

Ustawa określa zasady funkcjonowania górnictwa węgla kamiennego, w tym:

2) zasady likwidacji kopalń;

2a) zasady restrukturyzacji zatrudnienia w kopalniach likwidowanych;

Art. 8

1. Przedsiębiorstwo górnicze, którego podstawowym przedmiotem działalności jest prowadzenie likwidacji kopalni, zabezpieczenie kopalń sąsiednich przed zagrożeniem wodnym, gazowym oraz pożarowym, w trakcie i po zakończeniu likwidacji kopalni, zagospodarowywanie majątku likwidowanej kopalni, zbędnego majątku przedsiębiorstwa górniczego, tworzenie nowych miejsc pracy, w szczególności dla pracowników likwidowanej kopalni, wykonuje te czynności z dotacji oraz innych źródeł finansowania, jeżeli likwidację tej kopalni rozpoczęto przed dniem 1 stycznia 2016 r.

2. Prowadzenie likwidacji kopalń, których likwidację rozpoczęto przed dniem 1 stycznia 2016 r. oraz zadania związane z naprawianiem szkód wywołanych ruchem zlikwidowanego zakładu górniczego, w tym szkód powstałych w wyniku reaktywacji starych zrobów, są finansowane z dotacji budżetowej.

3. W przypadku gdy likwidację kopalni rozpoczęto po dniu 1 stycznia 2016 r., przedsiębiorstwo górnicze finansuje likwidację kopalni z funduszu likwidacji zakładu górniczego w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze.

Art. 8a

1. Przedsiębiorstwo górnicze może przed dniem 1 stycznia 2016 r. zbyć nieodpłatnie na rzecz przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 8 ust. 1, kopalnię prowadzącą wydobycie węgla kamiennego w celu przeprowadzenia jej likwidacji.

2. Zbycie, o którym mowa w ust. 1 jest równoznaczne z podjęciem decyzji o likwidacji, o której mowa w art. 6.

3. Likwidacja kopalni przez przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 8 ust. 1 finansowana jest z dotacji budżetowej oraz innych źródeł finansowania.

Art. 11 a

1. W okresie likwidacji kopalni nabytej po 1 stycznia 2015 r. przez przedsiębiorstwo (…)

art. 26 ust. 1

2) zadań dotyczących zabezpieczenia kopalń sąsiednich przed zagrożeniem wodnym, gazowym oraz pożarowym, w trakcie i po zakończeniu likwidacji kopalń realizowanych w przedsiębiorstwie górniczym, o którym mowa w art. 8 ust. 1.

Co więcej w uzasadnieniu projektu ustawy znajduje się stwierdzenie, iż jego uchwalenie jest niezbędne do “umożliwienia nabycia kopalń przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń S.A. i przeprowadzenia ich likwidacji”. Warto również dodać, iż w obecnie obowiązującym tekście ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 (z dnia 7 września 2007 r.) znajduje się cały rozdział zatytułowany “Likwidacja kopalń” (rozdział 3), którego zaproponowana nowelizacja nie uchyla – co więcej dodaje rozdział 3a zatytułowany “Restrukturyzacja zatrudnienia w kopalniach likwidowanych”.

Nawet jeżeli projekt ustawy dotyczy zasad restrukturyzacji przedsiębiorstw górniczych, z brzmienia przepisów wynika, że jednym z koniecznych elementów tego procesu jest również likwidacja kopalń. Dlatego wypowiedź posła K. Gadowskiego nie może być uznana za prawdziwą. Tym bardziej ze względu na fakt, iż był on posłem-sprawozdawcą przedstawiającym sprawozdanie sejmowej Komisji Nadzwyczajnej do spraw energetyki i surowców energetycznych w tym postępowaniu ustawodawczym. Ze słów posła K. Gadowskiego wynika, iż zamiast podjęcia próby wytłumaczenia znaczenia ustawy, dokonuje on zakamuflowania poszczególnych przepisów, które mogłyby się spotkać z negatywnym odbiorem społecznym.

Krzysztof Gadowski

Pan poseł Szwed próbował wpłynąć na moje sumienie. Panie pośle, z wielkim szacunkiem do pana powiem tak: Rozumiem, że pana sumienie być może bardziej otwiera się przed taką formułą, że pan jako członek Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w 2007 r., kiedy uchwalaliśmy proponowany przez PiS projekt ustawy o funkcjonowaniu górnictwa w latach 2008-2015, nie zaopatrzył go w część dotyczącą zabezpieczenia górników i ich rodzin.

Manipulacja Ukryj uzasadnienie

Wypowiedź została zakwalifikowana jako manipulacja, ponieważ o ile stwierdzenie dotyczące braku zabezpieczeń socjalnych dla górników i ich rodzin na gruncie tzw. ustawy górniczej uchwalonej 7 września 2007 r. można uznać za prawdziwe, o tyle pozostałe stwierdzenia zawierają fałśzywą sugestię, iż fakt ten wynika z działalności w komisjach Sejmu V kadencji posła Stanisława Szweda.

Rzeczywiście należy stwierdzić, że zgodne z prawdą jest stwierdzenie, iż ustawa o funkcjonowaniu górnictwa w latach 2008-2015 z 7 września 2007 r. nie zawierała systemu gwarancji socjalnych dla górników. Wyłącznym uprawnieniem na gruncie tej ustawy jest prawo do ekwiwalentów pieniężnych dla byłych pracowników kopalni, którzy nabyli prawo do renty lub emerytury przed postawieniem kopalni w stan likwidacji (art. 12 ust. 1).

Niemniej jednak, poseł S. Szwed podczas V kadencji Sejmu w ogóle nie wszedł do składu Komisji Rodziny i Praw Kobiet, natomiast w pracach Komisji Polityki Społecznej uczestniczył tylko przez miesiąc w okresie od 9 listopada do 9 grudnia 2005 r., podczas gdy rządowy projekt ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 został wniesiony do Sejmu w dniu 22 sierpnia 2007 r.

Oprócz tego warto nadmienić, iż wskazany rządowy projekt ustawy w ogóle nie był przedmiotem prac Komisji Polityki Społecznej ani Komisji Rodziny i Praw Kobiet. Co więcej jedyne projekty ustawodawodawcze związane przedmiotowo z górnictwem, którymi zajmowała się Komisja Polityki Społecznej (ustawa o zmianie ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 – 2006 oraz ustawa o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych) były procedowane, gdy poseł S. Szwed nie był już jej członkiem. Rządowym projekt ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 zajmowały się Komisja Gospodarki oraz Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia projektów ustaw związanych z koalicyjnym programem rządowym „Solidarne Państwo”, których poseł S. Szwed nigdy nie był członkiem (GOS, NSP).

Krzysztof Gadowski

Pan poseł Kłopotek też mówił o likwidacji konkretnych kopalń, nawet je wymieniał. Bardzo bym prosił pana posła Kłopotka, którego już w tej chwili nie tu ma, aby wskazał te miejsca w ustawie, konkretny artykuł, konkretny ustęp, gdzie są wymienione kopalnie do likwidacji, bo ja ich nie zauważyłem.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Projekt ustawy o  zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw oraz obecnie obowiązujący tekst nowelizowanej ustawy nie zawierają wyliczenia kopalni, które mają być poddane likwidacji czy restrukturyzacji.

Co więcej wskazne akty nie zawierają nawet kryteriów, według których dokonywana jest selekcja podmiotów obejmowanych zakresem normowania ich przepisów. Dane do których odniósł się poseł E. Kłopotek wynikają z Planu Naprawczego dla Kompanii Węglowej S.A. przygotowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Restrukturyzacji Węgla Kamiennego przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 7 stycznia 2015 r.

Krzysztof Gadowski

Ta ustawa nie wskazuje zakładu górniczego, nie wskazuje części tego zakładu, nie wskazuje kopalni, nie wskazuje spółki węglowej do likwidacji. Ta ustawa nie jest programem naprawczym.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Projekt ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw nie wskazuje w sposób bezpośredni podmiotów, które miałyby być objęte zakresem jest normowania. Nowelizowana ustawa określa natomiast warunki ramowe konieczne dla umożliwienia nabycia kopalń przez SRK S.A. i przeprowadzenia ich likwidacji oraz ustanowienia zasad restrukturyzacji zatrudnienia (w tym przede wszystkim osłony socjalne dla pracowników) w kopalniach likwidowanych przez SRK S.A.

Materia, do której odnosi sie poseł K. Gadowski stanowi przedmiot Planu Naprawczego dla Kompanii Węglowej S.A. przygotowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Restrukturyzacji Węgla Kamiennego przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 7 stycznia 2015 r.

Krzysztof Gadowski

Projekt, o którym dzisiaj mówimy, w rozdziale 3a zatytułowanym: Restrukturyzacja zatrudnienia w kopalniach likwidowanych, po raz pierwszy w dokumencie, jakim jest ustawa, zabezpiecza pełne osłony socjalne dla górników. Żaden dokument do tej pory nie zawierał takich zapisów.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Wypowiedź jest prawdziwa, ponieważ żaden akt o randze ustawowej nie nadawał górnikom tak rozbudowanych uprawnień socjalnych, jak czyni to projekt ustawy o  zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw.

Po pierwsze, ustawa o funkcjonowaniu górnictwa w obowiązującym obecnie brzmieniu zawiera dużo węższy katalog uprawnień socjalnych pracowników. Zgodnie z rozdziałem 4 byłym pracownikom kopalni, którzy nabyli prawo do renty lub emerytury przed postawieniem kopalni w stan likwidacji przysługuje tylko ekwiwalent pieniężny (art. 12 ust. 1).

Po drugie, szeroki katalog uprawnień socjalnych nadaje górnikom tzw. Karta Górnika. Na jej podstawie pracownicy górnictwa uprawnieni są m.in. do specjalnych dodatków do płac nabywanych w związku ze stażem pracy (§ 9), nagród jubileuszowych (§ 10), przywilejów w zakresie czasu pracy (§11-13), wcześniejszego przechodzenia na emeryturę (§ 17), różnych form wsparcia rodziny (§18, 20-21) oraz stopni honorowych (§4-7). Niemniej jednak tzw. Karta Górnika to w istocie rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa. Oznacza to, iż w polskim porządku prawnym ma rangę aktu podustawowego i w hierarchii źródeł prawa znajduje się poniżej konstytucji, ratyfikowanych umów międzynarodowych i ustaw oraz musi być z nimi zgodne (art. 87 Konstytucji RP).

Tym samym tzw. Karta Górnika jako rozporządzenie nie daje tak silnych gwarancji stabilności uprawnień górniczych jak czyniłaby to ustawa. Wynika to choćby ze względu na fakt, że rozporządzenia w tej materii mogą wydawać w ramach swych kompetencji i na podstawie upoważnienia ustawowego samodzielnie ministrowie i rada ministrów. Nowelizacja czy też całkowite uchylenie rozporządzenia nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanej procedury ustawodawczej w Sejmie a tylko decyzji wymienioych organów władzy wykonawczej. W związku z powyższym wypowiedź K. Gadowskiego należy zakwalifikować jako prawdziwą.

Krzysztof Gadowski

W ustawie mówi się o pakiecie pomocowym. Górnicy zatrudnieni na dole, którym brakuje cztery lata lub mniej do emerytury, mają do dyspozycji czteroletnie urlopy górnicze. Otrzymują wówczas 75% miesięcznego wynagrodzenia i możliwość samozatrudnienia i zatrudnienia poza górnictwem. Powtarzam, 75% uposażenia przez cztery lata i możliwość zatrudnienia poza sektorem górniczym.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Zgodnie z projektem ustawy o  zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw tzw. pracownikom dołowym  likwidowanych kopalni przysługuje prawo do urlopu górniczego (art. 11a ust. 1 pkt 2) w wysokości 75% miesięcznego wynagrodzenia (art. 11c ust. 1) w okresie nie dłuższym niż 4 laty. Nabycie prawa do urlopu uzależnione jest od spełnienia dwu przesłanek. Po pierwsze pracownik musi nabyć prawo do emerytury przed 1 stycznia 2020 r.  – tzn. musi mu brakować 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego (art. 11b ust. 1-2). Aby spełnić drugą przesłankę dana osoba nie może podjąć górniczej pracy “pod ziemią” (art. 11a ust. 4 pkt 1).

Art. 11 a. 1. W okresie likwidacji kopalni nabytej po 1 stycznia 2015 r. przez przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pracownikom nie posiadającym uprawnień emerytalnych przysługuje:

1) urlop górniczy, (…)

Art. 11 a. 4. Osoba korzystająca z uprawnienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 traci przyznane jej uprawnienie, jeżeli w czasie korzystania z niego:

1) podjęła pracę pod ziemią na podstawie stosunku pracy lub stosunku cywilnoprawnego, (…)

Art. 11 b. 1. Urlop górniczy, o którym mowa w art. 11a ust. 1 pkt 1, przysługuje pracownikowi zatrudnionemu pod ziemią w kopalni nabytej po 1 stycznia 2015 r. przez przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 8 ust. 1, któremu ze względu na wiek, łączny staż pracy lub staż pracy pod ziemią wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy brakuje nie więcej niż cztery lata do nabycia prawa do emerytury – w wymiarze do czterech lat.

2. Urlop górniczy przysługuje pracownikowi w wymiarze do czterech lat pod warunkiem, że skorzystanie z niego pozwoli mu nabyć prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2020 r.

Art. 11c. 1. W okresie korzystania z urlopu górniczego, pracownik otrzymuje świadczenie socjalne w wysokości 75% miesięcznego wynagrodzenia obliczanego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy, z zastrzeżeniem ust. 2.

Krzysztof Gadowski

Pozostali [górnicy zatrudnieni na dole, którzy nie mają prawa do urlopów górniczych] dostają jednorazową odprawę pieniężną o równowartości 24 miesięcznych wynagrodzeń.

Manipulacja Ukryj uzasadnienie

Zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11d ust. 2 pkt 1 oraz art. 11a ust. 1 pkt 2 projektu ustawy o  zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw, wskazana odprawa przysługuje tylko tym górnikom zatrudniony na dole, którzy na dzień 1 stycznia 2015 r. byli zatrudnieni w danym przedsiębiorstwie objętym likwidacją przez okres 5 lat o ile złożą wniosek o wydanie odprawy do 31 grudnia 2015 r. Oznacza to, że rzeczywisty zakres podmiotowy pracowników objętych świadczeniem jest węższy niż wskazuje na to wypowiedź posła K. Gadowskiego.

Przykładowo tzw. pracownicy dołowi, którzy złożą wniosek o odprawę w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. przysługuje już tylko świadczenie w wysokości 12-krotności (nie 24-krotności) przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z pierwszego półrocza roku poprzedzającego rozwiązanie umowy o pracę w kopalni (art. 11  ust. 2 pkt 2).

Art. 11d. 1. Jednorazowa bezwarunkowa odprawa pieniężna, o której mowa w art. 11a ust. 1 pkt 2, przysługuje pracownikom, z którymi rozwiązywana jest za porozumieniem stron umowa o pracę po dniu 1 stycznia 2015 r., nie później jednak niż do dnia 31 grudnia 2018 r., zatrudnionym na dzień 1 stycznia 2015 r.:

1) pod ziemią – przez okres nie krótszy niż 5 lat, nieuprawnionym do urlopu górniczego,

Art. 11d. 2. Pracownikom, o których mowa w ust. 1 pkt 1 przysługuje odprawa, jeśli złożyli wniosek o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w art. 11a ust. 1 pkt 2:

1) do dnia 31 grudnia 2015 r. – w wysokości 24-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z pierwszego półrocza roku poprzedzającego rozwiązanie umowy o pracę w kopalni, o której mowa w art. 11a ust. 1, w której pracownik był zatrudniony,

Art. 11 a. 1. W okresie likwidacji kopalni nabytej po 1 stycznia 2015 r. przez przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pracownikom nie posiadającym uprawnień emerytalnych przysługuje:

1) urlop górniczy, albo

2) jednorazowa bezwarunkowa odprawa pieniężna.

Krzysztof Gadowski

Pracownicy przeróbki mechanicznej węgla mogą skorzystać z odprawy w wysokości dziesięciomiesięcznego wynagrodzenia. Pozostali pracownicy, którzy pracują na ziemi, mogą skorzystać z odpraw w wysokości 3,6 miesięcznego wynagrodzenia.

Manipulacja Ukryj uzasadnienie

Zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 2-3 w związku z art. 11d ust. 2 pkt 3-4 oraz art. 11a ust. 1 pkt 2 projektu ustawy o  zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw, wskazana odprawa przysługuje tylko tym pracownikom przeróbki mechanicznej węgla oraz pracującym na ziemi , którzy po pierwsze na dzień 1 stycznia 2015 r. są w stanie wykazać staż pracy w przedsięborstwie nie krótszy niż 5 lat.

Po drugie,  wskazane kategorie pracowników muszą złożyć  wniosek o wydanie odprawy najpóźniej w dniu 31 grudnia 2015 r. Oznacza to, że rzeczywisty zakres podmiotowy pracowników objętych świadczeniem jest węższy niż wskazuje na to wypowiedź posła K. Gadowskiego.

Warto nadmienić, iż pracownikom, którzy nie spełnią kumulatywnie wskazanych wyżej dwu przesłanek przysługują relatywnie niższe odprawy wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w związku z art. 11e projektu tzw. ustawy górniczej, które w praktyce wynosić będą maksymalnie równowartość 2-miesięcznego wynagordzenia.

Art. 11d. 1. Jednorazowa bezwarunkowa odprawa pieniężna, o której mowa w art. 11a ust. 1 pkt 2, przysługuje pracownikom, z którymi rozwiązywana jest za porozumieniem stron umowa o pracę po dniu 1 stycznia 2015 r., nie później jednak niż do dnia 31 grudnia 2018 r., zatrudnionym na dzień 1 stycznia 2015 r.:

2) w zakładzie przeróbki mechanicznej węgla przez okres nie krótszy niż 5 lat,

3) na powierzchni kopalni na czas nieokreślony i posiadającym co najmniej 5-letni staż pracy w przedsiębiorstwie górniczym, innym niż wymienieni w pkt 2.

Art. 11d. 3. Pracownikom, o których mowa w ust. 1 pkt 2, jeśli do dnia 31 grudnia 2015 r., złożyli wniosek o przyznanie uprawnienia, przysługuje odprawa w wysokości 10-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z pierwszego półrocza roku poprzedzającego rozwiązanie umowy o pracę w zakładzie przeróbki mechanicznej węgla, w której pracownik był zatrudniony.

4. Pracownikom, o których mowa w ust. 1 pkt 3, jeśli do dnia 31 grudnia 2015 r., złożyli wniosek o przyznanie uprawnienia, przysługuje odprawa w wysokości 3,6-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z pierwszego półrocza roku poprzedzającego rozwiązanie umowy o pracę w kopalni, o której mowa w art. 11a ust. 1, w której pracownik był zatrudniony.

Art. 11 a. 1. W okresie likwidacji kopalni nabytej po 1 stycznia 2015 r. przez przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pracownikom nie posiadającym uprawnień emerytalnych przysługuje:

1) urlop górniczy, albo

2) jednorazowa bezwarunkowa odprawa pieniężna.

Krzysztof Gadowski

Dodatkowo osobom tym przysługują ustawowe odprawy wynikające z ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunku pracy z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Zgodnie z Zgodnie z art. 11a ust. 5 w związku 11a ust. 1 pkt 2 projektu ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw, pracownicy korzystający z uprawnienia do odprawy mogą również ubiegać się o świadczenia wynikające z ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Art. 11 a.

1. W okresie likwidacji kopalni nabytej po 1 stycznia 2015 r. przez przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pracownikom nie posiadającym uprawnień emerytalnych przysługuje:

1) urlop górniczy, albo

2) jednorazowa bezwarunkowa odprawa pieniężna. (…)

5. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie ograniczają uprawnień określonych ustawą z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania zpracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2003r. Nr 90 poz.844 z póz. zm.).