Na jakie kwoty szacowano roszczenia reprywatyzacyjne?

Kamil Zaradkiewicz był gościem programu Popołudniowa Rozmowa RMF FM w środę, 11 października 2017 r. Rozmowa dotyczyła zagadnień związanych z rekompensatami krzywd wskutek przejęcia majątków przez władze komunistyczne po 1944 r. Tego samego dnia Dyrektor Departamentu Prawa Administracyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości, wraz z Wiceministrem Patrykiem Jakim prezentowali założenia projektu całościowej ustawy reprywatyzacyjnej.

Przygotowywany projekt, który trafi teraz do konsultacji wewnątrzresortowych, zakłada między innymi:

  • zakaz zwrotów w naturze;
  • zakaz zwrotów z wykorzystaniem instytucji kuratora;
  • zakaz handlu roszczeniami;
  • zakaz zwrotów na reaktywowane spółki;
  • wprowadzenie możliwości wznowień spraw, gdy doszło do naruszenia prawa;
  • wprowadza zasadę obligatoryjnego uwzględniania indemnizacji;
  • uprawnionymi są tylko dawni właściciele, ich spadkobiercy w pierwszej linii oraz małżonkowie;
  • uwzględnienie w rekompensatach możliwości finansowych państwa.

Sprawdzone wypowiedzi

Kamil Zaradkiewicz

Projekt pana premiera Belki w 2005 r. zakładał, że skala roszczeń to jest 200 milionów złotych.

Fałsz Ukryj uzasadnienie

W uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o rekompensatach za przejęte przez państwo nieruchomości z października 2005 roku, jako szacowaną wartość roszczeń zgłoszonych po wejściu ustawy w życie, autorzy projektu podali kwotę 60 mld zł (strona 34 uzasadnienia projektu). Kwota ta nie zgadza się z tą podaną przez K. Zaradkiewicza, dlatego wypowiedź uznajemy za fałszywą.

Powyższy projekt został opracowany przez rząd M. Belki w czasie V kadencji Sejmu. Nie przewidywał on zwrotu nieruchomości, a jedynie rekompensaty za mienie przejęte na podstawie aktów nacjonalizacyjnych. Projekt obejmował także m.in. regulacje dotyczące odszkodowań za utracone składniki przedsiębiorca oraz zwrotu muzealiów. Nie obejmował za to mienia przejętego na terenie Warszawy, ponieważ uznano, że sprawa ta wymaga odrębnej ustawy. Ustawa nie została jednak uchwalona – nie zakończono prac nad projektem.

Kwota podobna do 200 mln zł wspomnianych w wypowiedzi K. Zaradkiewicza znajduje się w uzasadnieniu do projektu jako koszty techniczne (wyceny, ekspertyzy). Tak więc sama wycena mienia, a nie już wycenione mienie, miało kosztować 200 mln zł.

Sformułowanie “mienie znacjonalizowane” jest użyte także w raporcie Najwyższej Izby Kontroli “Informacja o wynikach kontroli wykonywania zadań przez Ministra Skarbu Państwa i inne organy administracji rządowej w zakresie reprywatyzacji” z grudnia 2017 r. W publikacji też natrafiamy na kwotę 200 mln zł w kontekście reprywatyzacji, jednak NIK wskazuje, że wskazuje ona na koszty techniczne (wyceny, ekspertyzy) wprowadzenia w życie projektu ustawy z 2005 r.

Share The Facts
Kamil Zaradkiewicz
Dyrektor Departamentu Prawa Administracyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości


Projekt pana premiera Belki w 2005 r. zakładał, że skala roszczeń to jest 200 milionów złotych.

Kamil Zaradkiewicz

W 2008 r. skala roszczeń nacjonalizacyjnych – tak je nazwijmy – szacowano na 140 miliardów złotych.

Prawda Ukryj uzasadnienie

Historię i problematykę reprywatyzacji w Polsce opisuje przygotowane przez Kancelarię Senatu opracowanie tematyczne „Problematyka reprywatyzacji w świetle
projektów ustaw w latach 1989-2010, ze szczególnym uwzględnieniem propozycji ostatnich regulacji”, wydanego w październiku 2010 r.

Z dokumentu tego wynika, że kolejnym pomysłem po projekcie rządu Marka Belki był rządowy projekt ustawy o świadczeniach pieniężnych przyznawanych niektórym osobom, których dotyczyły procesy nacjonalizacji. Projekt ten pozostał na etapie wstępnych prac, jednak był szeroko komentowany. Nie uwzględniono w nim chociażby problematyki tzw. dekretu Bieruta.

W opracowaniu tematycznym autorzy, omawiając wyżej wymieniony projekt ustawy, przytaczają liczby ilustrujące skalę roszczeń reprywatyzacyjnych, oszacowanych w 2008 r.. Istotnie, wartość potencjalnych roszczeń reprywatyzacyjnych wyniosła wtedy ok. 140 mld zł. Wypowiedź uznajemy za prawdziwą.

Share The Facts
Kamil Zaradkiewicz
Dyrektor Departamentu Prawa Administracyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości


W 2008 r. skala roszczeń nacjonalizacyjnych – tak je nazwijmy – szacowano na 140 miliardów złotych.