Tomasz Sommer w Poranku Radia Wnet

8 kwietnia gościem Poranka Radia Wnet był Tomasz Sommer, rzecznik prasowy Kongresu Nowej Prawicy. Dyskusja dotyczyła głównie spraw międzynarodowych oraz Unii Europejskiej. Rozmowę przeprowadził Krzysztof Skowroński.

Sprawdzone wypowiedzi

Tomasz Sommer

[Nasze ideały to] wolny rynek, wolny przepływ, osób, co nie jest gwarantowane, wbrew propagandzie przez Unię tylko przez Układ z Schengen.[08.04.14]

Fałsz Ukryj uzasadnienie

Dorobek prawny z Schengen, w skład którego wchodzi szereg dokumentów, do których najważniejszych należy zaliczyć: Układ z Schengen (podpisany w 1985 r.) oraz Konwencję Wykonawczą do Układu z Schengen (1990 r.) zostały włączone do prawa pierwotnego Unii Europejskiej na mocy Traktatu amsterdamskiego (1997 r.). Od tego momentu należy uznać, iż wszelkie prawa i swobody wprowadzone Układem z Schengen mają swoją podstawę prawną w dorobku prawnym Unii Europejskiej. Zgodnie z decyzjami będącymi konsekwencją traktatu – instytucje Układu z Schengen: Komitet Wykonawczy Schengen oraz Sekretariat Schengen zostały wcielone do Rady Unii Europejskiej, uzyskując status odpowiednio: grupy roboczej oraz elementu składowego Sekretariatu Genralnego.

Obecnie swobodny przepływ osób gwarantowany jest obywatelom Unii Europejskiej na mocy Tytułu IV Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (w wersji ustalonej na mocy Traktatu z Lizbony) zatytułowanego „Swobodny przepływ osób, usług i kapitału”.

Tomasz Sommer

A Układ z Schengen, jak wiadomo, to jest taki układ, w którym są państwa spoza Unii, takie jak: Norwegia, Szwajcaria, Islandia.[08.04.14]

Manipulacja Ukryj uzasadnienie

Zagadnienie relacji państw nieczłonkowskim Unii Europejskiej wobec Układu z Schengen jest bardziej skomplikowana niż zostało to przedstawione w przytoczonej wypowiedzi. Należy dokonać rozgraniczenia między pojęciami „Układ z Schengen” a „dorobek Schengen”.

Przytoczone w wypowiedzi państwa nie są stronami Układu z Schengen zawartego w 1985 r. Sygnatariuszami tego porozumienia były: Francja, Niemcy, Belgia, Luksemburg i Niderlandy. Następnie do porozumienia przystępowały kolejne państwa członkowskie: Włochy (1990), Hiszpania i Portugalia (1991), Grecja (1992), Austria (1995), Dania, Finlandia i Szwecja (1996).

Dorobek umowy międzyrządowej – Układu z Schengen – został włączony do prawa pierwotnego na mocy Traktatu Amsterdamskiego (1997). Od tego momentu została utworzona konstrukcja prawna, dzięki której podstawą dla mechanizmów przyjętych Układem z Schengen dla państw UE jest Traktat (oraz prawo wtórne powstałe na jego podstawie). Wszystkie nowe przepisy są tworzone przez instytucje unijne, a nie – jak do tej pory – w ramach reżimu międzyrządowego oraz podlegają jurysdykcji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej). Utworzona hierarchia źródeł prawa nadaje prymat prawu unijnemu nad Układem z Schengen, co oznacza, że obowiązujące są wyłącznie te przepisy, które są zgodne z Traktatami.

Dorobek Schengen (acquis Schengen) stopniowo został rozszerzony na państwa nie będące członkiem Unii Europejskiej. Rozszerzenie to jednak dzieje się na podstawie umów międzynarodowych, których załączniki (konkretyzujące zobowiązania stron) odnoszą się do dorobku Schengen. Oznacza to, iż żadne państwo spoza UE nie jest de iure stroną Układu z Schengen, ale de facto poprzez zawarcie umowy międzynarodowej przyjmuje na siebie wybrane przepisy acquis Schengen (włączając w to również niektóre przepisy z Układu z 1985 r.).

Szwajcaria zawierając umowę z Unią Europejską w 2008 r., przyjęła na siebie uzgodnione zobowiązania oraz przywileje Dorobku Schengen (wynikające z załącznika A i B do umowy). Nie została jednak jednocześnie stroną Układu z Schengen.

Możliwość współpracy Norwegii i Islandii w ramach obszaru Schengen zostało przewidziane w Porozumieniu o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zawartym między Unią Europejską, jej państwami członkowskimi oraz państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu. Ponadto, kraje te były również członkami Nordyckiej Unii Paszportowej (wraz ze Szwecją, Danią i Finlandią – państwami członkowskimi UE), która znosiła kontrole graniczne pomiędzy umawiającymi się stronami, co ułatwiało nawiązanie współpracy z pozostałymi państwami UE.

Na podstawie decyzji Rady Unii Europejskiej z 17 maja 1999 r. została zawarta umowa międzynarodowa wlączająca Norwegię i Islandię we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen.

Należy podkreślić, iż żadne państwo nie korzysta z Dorobku Schengen bez udziału Unii Europejskiej – bądź jako członek tej organizacji międzynarodowej, bądź jako strona umowy międzynarodowej, której UE jest sygnatariuszem.

Tomasz Sommer

Z kolei w Unii Europejskiej są państwa, które w Schengen nie są takie jak Wielka Brytania.[08.04.14]

Manipulacja Ukryj uzasadnienie

W języku potocznym określenie “strefa Schengen” używane jest jedynie w odniesieniu do swobodnego przekraczania granic pomiędzy państwami. Zjednoczone Królestwo i Irlandia skorzystały z przysługującej im klauzuli “opt-out” (umożliwiającą nieuczestniczenie w niektórych dziedzinach współpracy) i utrzymały kontrole na granicach. Te kwestie zostały uregulowane protokołem do Traktatu Amsterdamskiego. Obecnie podstawą prawną jest protokół załączony do Traktatu z Lizbony.

Należy jednak zaznaczyć, iż współpraca w ramach Dorobku z Schengen obejmuje więcej kwestii – są to zagadnienia z obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Zjednoczone Królestwo i Irlandia zgodnie z przytoczonymi protokołami mogły i mogą zaangażować się we współpracę w ramach acquis Schengen przy spełnieniu określonych wymogów formalnych i z możliwości tej skorzystały. Oznacza to, że Wielka Brytania – wbrew przytoczonej wypowiedzi – jest zaangażowana we współpracę w ramach strefy Schengen.

Przykładowo, w 1999 r. Wielka Brytania notyfikowała chęć zaangażowania się we współpracę policyjną i sądowej w sprawach karnych, w zakresie walki z narkotykami oraz SIS. Rada zatwierdziła wniosek na mocy decyzji 2000/365/WE.

Analogiczne regulacje przyjęła na siebie Irlandia na mocy decyzji Rady 2002/192/WE.

Tomasz Sommer

[Protestujący na wschodzie Ukrainy] proklamowali dwie republiki, które w tej chwili chcą przeprowadzić referendum.[08.04.14]

Prawda Ukryj uzasadnienie

Dnia 7 kwietnia zostały ogłoszone dwie republiki na wschodzie Ukrainy- “Charkowska Republika Ludowa” i “Republika Doniecka”. Separatyści domagają się przeprowadzenia referendum.

 

Tomasz Sommer

Działacze demokratyczni, którzy uczestniczyli w tym przewrocie byli szkoleni w Polsce i to nie jest żadna tajemnica.[08.04.14]

Nieweryfikowalne Ukryj uzasadnienie

Trudno określić precyzyjnie zakres pojęcia „szkolenia”. Wypowiedź T. Sommera ma charakter zbyt ogólny. Kategoryczny wniosek wysnuty został na podstawie nadto generalnych i luźnych przesłanek.

Zarzut szkolenia uczestników Majdanu w Polsce został przedstawiony po raz pierwszy przez prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina podczas swojej konferencji prasowej 4 marca.
Podobne oskarżenia wygłosił na antenie TV Rossija były szef Służby Bezpieczeństwa Ukrainy Oleksander Jakymenko, według którego ambasador UE na Ukrainie Jan Tombiński organizował „obozy szkoleniowe radykałów” w Polsce, na Litwie i Łotwie. Nie omieszkał również wspomnieć, iż celem J. Tombińskiego była odbudowa „dawnej Rzeczpospolitej”.

Zarówno litweskie, jak i polskie MSZ stanowczo przeciwstawiło się tym informacjom. Polska Agencja Prasowa podaje, że również prezydent Komorowski zaprzeczył tym wiadomościom.

Podobne zarzuty przedstawił również Janusz Korwin-Mikke na antenie Superstacji oraz tygodnik NIE w artykule Tajemnica stanu, tajemnica Majdanu, pisząc, że opozycja ukraińska przybyła do polskich obozów szkoleniowych na zaproszenie MSZ. Ministerstwo stanowczo sprzeciwia się takim wiadomościom, podkreślając że tygodnik naruszył nie tylko zasady dobrego smaku, ale i racji stanu.

Niemniej jednak kontekst wypowiedzi T. Sommera wskazuje, że stara się on uogólnić pojęcie „szkolenia” i objąć nim wszelkie warsztaty czy projekty edukacyjne dotyczące problematyki aktywności obywatelskiej, praw człowieka. Wypowiedź jednak pozostaje wysoce nieprecyzyjna. Jakkolwiek istnieje dość wysokie prawdopodobieństwo, iż w wydarzeniach na ukraińskich Majdanach brali udział ludzie, którzy współpracowali z polskimi organizacjami pozarządowymi lub studiowali na polskich uniwersytetach (w zeszłym roku akademickim Ukraińcy w liczbie 10 tys. stanowili największą „mniejszość narodową” na polskich uczelniach) trudno jednak wysnuć na podstawie przedstawionych danych jednoznaczny wniosek, iż było to bezpośrednią przyczyną udziału w ukraińskim powstaniu. Tym bardziej w przypadku, gdy w przedmiocie rzekomych szkoleń oficjalne dementi wystosowały zarówno polski, jak i litewski MSZ.

Tomasz Sommer

Majdan to nie jest pierwsza taka sytuacja w ostatnim czasie. Mieliśmy wcześniej całą tzw. wiosnę arabską, gdzie w ten sam sposób upadło kilka reżimów. Do czego to doprowadziło, to obserwujemy to w Libii, która jest w tej chwili pokawałkowana, obserwujemy to w Syrii, która spływa krwią, obserwujemy to w Egipcie, gdzie nowe demokratyczne władze bodajże zrobiły jakiśtam rekordowy zbiorowy wyrok śmierci.[08.04.14]

Prawda Ukryj uzasadnienie

Krytyczne spojrzenie na sytuację w krajach arabskich po rewolucjach jest może spojrzeniem dość ogólnikowym, jednak podane w tej wypowiedzi stwierdzenia można uznać za prawdziwe – w wymienionych krajach (Libii, Syrii i Egipcie) ma miejsce chaos polityczny oraz brak perspektyw na szybkie zakończenie konfliktów.

Libia jest krajem, w którym nie ma obecnie walki zbrojnej, jednak państwo uległo częściowej fragmentacji. Istnieją oczywiście organy władzy, takie jak Kongres Narodowy na czele którego stoi prezydent, jednak lokalnie dużą władzę mają zorganizowane bojówki i milicje. Mają one do tego stopnia silną pozycję, że kontrolują na przykład rynek ropy naftowej w Libii oraz wymagają konkretnych wypłat z kasy państwa. Przykładem dużej niezależności i siły tych grup jest ustanowienie w prowincji Cyrenajka niezależnej od rządu centralnego instytucji zajmującej się handlem gazem i ropą. Bojówki te są schedą po czasach walki z Muammarem Qaddafim, dlatego często są bronione i usprawiedliwiane przez przez obecne władze.

Z kolei Syria to przykład kraju, w którym cały czas ma miejsce wojna domowa. I choć w polskich mediach coraz rzadziej mówi się o Syrii, codziennie giną tam ludzie i szacuje się, że w czasie wojny zginęło już ponad 150 tysięcy Syryjczyków. Dodatkowym problemem jest rozdrobnienie grup opozycyjnych oraz powstawanie coraz nowszych organizacji i partii, takich jak na przykład Jabhat an-Nusra. Jak donoszą organizacje pozarządowe od listopada 2013 do stycznia 2014 w samym Aleppo miało miejsce 266 ataków powietrznych, które zabiły ponad 1300 osób, w tym ponad 400 dzieci. Na szczególną uwagę zasługują dane skwapliwie zbierane przez Center for Documentation of Violations in Syria (Markaz Tawṯīq al-ʼIntihākāt fī Sūriyya) – można tam znaleźć informacje dotyczące liczby zabitych a nawet ich danych personalnych.

Także słowa dotyczące Egiptu są zgodne z prawdą. Dziennik Daily News Egypt przytacza słowa Hafeza Abu Saady, przewodniczącego Egyptian Organization for Human Rights, który stwierdza, że jest to największy zbiorowy wyrok w historii egipskiego sądownictwa. Podobne słowa innego prawnika przytacza samo Bractwo Muzułmańskie, powołując się na magazyn Foreign Policy i Amnesty International.

Tomasz Sommer

Z tego Bractwa Muzułmańskiego bodajże tysiąc osób naraz skazali na śmierć. Jeszcze wyroki nieprawomocne, ale być może już niedługo będą prawomocne.[08.04.14]

Fałsz Ukryj uzasadnienie

Wypowiedź T. Sommera jest fałszywa, bowiem wyrokiem sądu zostało skazanych na karę śmierci dokładnie 529 zwolenników Bractwa Muzułmańskiego, które po przewrocie wojskowym stało się organizacją nielegalną.

Co prawda słyszy się o kolejnych wyrokach lub też oskarżeniach, ale liczba ta wynosi ponad 500 osób, nie zaś 1000. Nie zmienia to faktu, że jest to wyrok skazujący największą liczbę ludzi na karę śmierci w historii Egiptu. Wyrok oczekuje na ratyfikację ze strony Wielkiego Muftiego Egiptu Shawkiego Ibrahima Allama, a ostateczny werdykt ma być wydany 28 kwietnia. Bractwo zapowiada więc apelację – oznacza to że wyrok nie jest jeszcze prawomocny i najprawdopodobniej uprawomocni się pod koniec kwietnia.