Czas czytania: około min.

Aktywność zawodowa kobiet a 500+. Czy polskie matki chcą pracować?

16.12.2021 godz. 14:17

Wypowiedź

Prawda

Analiza w pigułce

  • Według danych GUS aktywność zawodowa kobiet w wieku produkcyjnym wzrosła pomiędzy rokiem 2015 a drugim kwartałem 2021 roku o 6 proc. i wynosi obecnie 75,1 proc. Zatrudnienie natomiast wzrosło o 11 proc.
  • Według danych OECD aktywność zawodowa wzrosła o 3,5 proc. od roku 2015 do końca 2020. Zatrudnienie natomiast urosło o 8 proc. i uplasowało się na poziomie 61,5 proc.
  • Według Eurostatu, na który – jak poinformowało nas ministerstwo – powoływała się Marlena Maląg, aktywność zawodowa Polek w grupie wiekowej od 15 do 64 lat wzrosła o ok. 8 proc. (z 61,1 proc. w drugim kwartale 2015 roku do 66 proc. w połowie 2021 roku). W tym samym okresie zatrudnienie kobiet wzrosło o 12,2 proc. (z 56,4 proc. do 63,6 proc.)
  • Rozbieżności w danych spowodowane są odmiennymi metodologiami stosowanymi przez przytoczone jednostki.
  • Według wszystkich trzech źródeł zarówno zatrudnienie, jak i aktywność zawodowa Polek wzrosła w ciągu ostatnich sześciu lat. Przytoczone przez minister Maląg statystyki są bardzo zbliżone do tych przytaczanych przez Eurostat, w związku z czym oceniamy wypowiedź jako prawdziwą.

Kontekst wypowiedzi

Minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg była 22 listopada gościem audycji „Sygnały Dnia” w Polskim Radiu. Rozmowa dotyczyła m.in. nowego programu prospołecznego Prawa i Sprawiedliwości.

Rodzinny Kapitał Opiekuńczy to część rządowego programu Polski Ład. Zdaniem pomysłodawców ma on pomóc młodym ludziom podjąć decyzję o posiadaniu dzieci.

W ramach Kapitału rodzicom przysługiwać będzie 12 tys. złotych do wykorzystania na każde drugie i kolejne dziecko w rodzinie. Fundusze mogą zostać wykorzystane pomiędzy 12 a 36 miesiącem życia.

Fundusz jest elastyczny – pieniądze będzie można odbierać albo w kwocie 1 tys. zł miesięcznie przez rok, albo w świadczeniach o wysokości 500 zł przez dwa lata.

Czy kobiety rzucają pracę przez programy socjalne?

Przy okazji rozmowy z Maląg redaktorka przywołała powracające regularnie kontrowersje związane z programami socjalnymi PiS, a mianowicie zarzuty o promowanie bezrobocia.

Minister przypomniała, że w przypadku innego dużego projektu Prawa i Sprawiedliwości, czyli programu Rodzina 500 plus, również pojawiała się taka krytyka. Strona opozycyjna zarzucała rządzącym, że zapewnianie pieniędzy matkom sprawi, że kobiety zostaną w domu, zamiast podejmować aktywność zawodową.

Przykładowo na początku 2016 roku (przed wprowadzeniem programu) wDzienniku Gazeta Prawna” opublikowano stanowisko Towarzystwa Ekonomistów Polskich. Krytykowali oni 500+, argumentując, że program doprowadzi do dezaktywizacji zawodowej kobiet i umocnienia tradycyjnego modelu rodziny (z mężem w pracy, a kobietą zajmującą się gospodarstwem domowym).

Debata na ten temat regularnie powracała – portal Forsal donosił o spadku aktywności zawodowej kobiet po wprowadzeniu 500+, a rok później na portalu Rzeczpospolita przytaczano rządowe statystyki, według których wcale nie doszło do znacznej dezaktywizacji zawodowej kobiet.

Minister Maląg odniosła się do regularnie powracających negatywnych opinii i zauważyła, że sytuacja jest wręcz odwrotna – za rządów PiS aktywność zawodowa kobiet wzrosła i to przy okazji wprowadzenia wszystkich programów socjalnych.

Jak wielu Polaków pracuje zawodowo?

Statystyki dotyczące rynku pracy publikuje Główny Urząd Statystyczny. Najnowsze dane pochodzą z sierpnia i dotyczą drugiego kwartału 2021 roku. GUS posługuje się metodologią BAEL, obowiązującą w państwach UE.

Przez osoby aktywne zawodowo rozumie się tutaj wszystkie osoby powyżej 15. roku życia, które podejmują pracę. Oznacza to osoby, które w okresie tygodnia przed badaniem wykonywały jakąkolwiek pracę przynoszącą zarobek lub dochód. Są to też osoby, które mają pracę, ale nie wykonywały jej w ostatnim czasie, np. z powodu choroby, urlopu macierzyńskiego czy też wypoczynkowego.

Do grupy osób aktywnych zawodowo wliczają się również osoby, które obecnie nie posiadają pracy, ale aktywnie jej poszukują. Nie wliczają się oni natomiast do definicji osób pracujących. Tymczasem ludność bierna zawodowo to Polacy, którzy obecnie nie podejmują pracy oraz jej nie poszukują.

W drugim kwartale 2021 roku współczynnik aktywności zawodowej wyniósł w Polsce 57,6 proc. (wzrósł on o 0,3 punkty proc. w porównanie z pierwszym kwartałem). Natomiast wskaźnik zatrudnienia osiągnął 55,6 proc.

Na jakich danych opierała się minister Maląg?

Zwróciliśmy się do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej z zapytaniem o to, na jakie dane powoływała się Marlena Maląg. Dowiedzieliśmy się, że minister odwołała się do statystyk Eurostatu publikowanych regularnie co każdy kwartał. Obejmują one dane dotyczące zarówno aktywności zawodowej, jak i zatrudnienia w Polsce wśród kobiet w wieku od 15 do 64 lat.

Najbardziej aktualne dane pochodzą z drugiego kwartału 2021 roku. Faktycznie wskaźnik aktywności zawodowej kobiet wynosił w tym czasie 66 proc. W analogicznym okresie 2015 roku było to 61,1 proc., a więc Polska zanotowała wzrost o ok. 8 proc. (4,9 punktów proc.).

Natomiast wskaźnik zatrudnienia Polek według Eurostatu to obecnie 63,3 proc. Jest to o ok. 12,2 proc. więcej w porównaniu z wynikiem 56,4 proc. notowanym w połowie 2015 roku (6,9 punktów proc.).

Natomiast jeśli porównamy ze sobą aktualne dane z ostatnim kwartałem 2015 roku (gdy władzę przejęło PiS), to w kwestii aktywności zawodowej zanotowaliśmy wzrost o ok. 7 proc., a w kwestii zatrudnienia o ok. 12 proc.

Źródło: Eurostat/MPiPS

Średnia unijna wskaźnika aktywności zawodowej kobiet to obecnie 68,4 proc. (czyli więcej niż w Polsce), a zatrudnienia – 63,2 proc. (czyli porównywalnie z Polską).

Czy Polki podejmują pracę zawodową?

Według GUS w drugim kwartale 2021 roku wskaźnik aktywności zawodowej wśród wszystkich kobiet wyniósł 50,1 proc., choć wśród kobiet w wieku produkcyjnym (od 18 do 59 roku życia) było to już 75,1 proc.

Pracę w momencie badania podejmowało 48,4 proc. kobiet, a wśród kobiet w wieku produkcyjnym statystyka ta była już na poziomie 72,3 proc.

Tymczasem pod koniec 2015 roku aktywność zawodowa kobiet wynosiła 48,6 proc. W wieku produkcyjnym odsetek osób aktywnych zawodowo wyniósł 70,3 proc.

Wskaźnik zatrudnienia kobiet w ostatnim kwartale 2015 roku wyniósł 45,2 proc. Wśród osób w wieku produkcyjnym (18-59 lat) było to 65,1 proc.

Oznacza to, że według danych GUS wskaźnik aktywności zawodowej kobiet w wieku produkcyjnym wzrósł o 6,8 proc. (4,8 punktu proc.), a zatrudnienie zwiększyło się o 11 proc. (7,2 punktów proc.)

Co mówią dane OECD?

Dane na temat aktywności zawodowej Polek i Polaków udostępnia również Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Na ich stronie znajdziemy statystyki dotyczące sytuacji zawodowej osób od 15 do 64 roku życia.

W 2020 roku odsetek labour force participation, czyli odpowiednik wskaźnika aktywności zawodowej, wyniósł wśród kobiet 63,6 proc. Tymczasem zatrudnienie plasowało się na poziomie 61,5 proc.

Porównując te dane ze statystykami z 2015 roku, zauważymy, że sześć lat temu wskaźnik aktywności zawodowej Polek wynosił 61,4 proc. proc., a zatrudnienie plasowało się na poziomie 56,6 proc.

Oznacza to, że za rządów PiS i to pomimo programów socjalnych (takich jak 500+) zarówno zatrudnienie, jak i wskaźnik aktywności kobiet wzrosły. Aktywność zawodowa wzrosła o ok. 3,5 proc. (2,2 punktów proc.), a zatrudnienie o 8,4 proc. (4,9 punktów proc.).

Czy Polki łączą rolę matki z pracą na etat?

W raporcie dotyczącym nowej rządowej Strategii Demograficznej 2040 znajdziemy dane dotyczące aktywności zawodowej matek w Polsce.

W 2019 roku pracę podejmowało 67,6 proc. kobiet nieposiadających dzieci. Wśród matek jedynaków odsetek ten wynosi 54,3 proc., natomiast przy dwójce dzieci – 56,3 proc.

Czemu Polki decydują się na przerwanie pracy?

Według raportu GUS łącznie 42,4 proc. populacji Polski pozostaje biernych zawodowo. Składają się na to zarówno osoby na emeryturze, rencie, jak i dopiero pozostające na etapie edukacji, a także wszyscy inni, którzy obecnie nie mogą pracować.

Wśród kobiet odsetek ten wynosi 49,9 proc., jednak czy jest to spowodowanie wyłącznie porzucaniem pracy na rzecz zajmowania się dziećmi? Okazuje się, że „obowiązki rodzinne” były dopiero trzecią przyczyną niepodejmowania pracy przez kobiety. Jedynie 13,6 proc. kobiet jest biernych zawodowo z powodów rodzinnych.

Najczęstszym powodem bierności zawodowej było po prostu przejście na emeryturę (51,7 proc. osób), a drugim – nauka i uzupełnianie kwalifikacji (18 proc.).

Źródło: GUS

Czy matki chcą pracować?

Z wydanego przez rząd raportu z badań i konsultacji dotyczących programu Strategia Demograficzna 2040 możemy dowiedzieć się więcej o sytuacji polskich matek.

Polki zdecydowanie preferują model opieki sprawowanej osobiście przez dłuższy okres. Tylko co czwarta matka deklaruje, że chciałaby pozostać przy codziennej opiece nad dzieckiem krócej niż rok.

Ponad połowa Polek (55 proc.) pragnie móc łączyć wychowanie dzieci z pracą zarobkową. Z drugiej strony nawet 42 proc. z nich jest gotowe zrezygnować z pracy, jeśli dochody ojca byłyby wystarczająco wysokie, aby pozwolić na większe zaangażowanie kobiety w opiekę nad dziećmi.

Większość kobiet deklaruje, że gdy musi wyjść do pracy, to preferuje oddanie dziecka innej osobie, np. rodzinie lub znajomym. Uważa tak 78 proc. matek. Na nianię decyduje się jedynie 6 proc. respondentek, a na opiekę instytucjonalną (żłobki, przedszkola itd.) tylko 21 proc.

 

Działanie w ramach projektu „Fakty w debacie publicznej” realizowanego z dotacji programu „Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy”, finansowanego z Funduszy EOG.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

20 zł
Imię*
Nazwisko*
Adres e-mail*
Ulica dom/lokal
Kod pocztowy
Miasto

lub