Czas czytania: około min.

Ile samobójstw dzieci zakończyło się w zeszłym roku zgonem?

11.03.2021 godz. 13:55

Wypowiedź

Prawda

Analiza w pigułce

  • Zgodnie ze statystkami Policji w 2020 roku wśród dzieci odnotowano 107 prób samobójczych, które skończyły się zgonem.
  • Jak wynika z raportu Najwyższej Izby Kontroli, polski system lecznictwa psychiatrycznego dzieci i młodzieży nie zapewnia powszechnej i kompleksowej opieki zdrowotnej.
  • NIK przywołuje zdanie krajowego konsultanta w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, który uważa, że w Polsce brakuje około 300 specjalistów.
  • Pandemia COVID-19 w opinii ekspertów odbije się na zdrowiu psychofizycznym oraz samopoczuciu osób nieletnich. Pierwsze badania potwierdzają, że samopoczucie wśród uczniów jest gorsze niż przed pandemią.

Kontekst wypowiedzi

Wypowiedź Katarzyny Lubnauer została opublikowana na Twitterze w kontekście ostatnich doniesień na temat brytyjskiej rodziny królewskiej. Amerykańska prezenterka telewizyjna Oprah Winfrey przeprowadziła z Meghan Markle i księciem Harrym wywiad, który został wyemitowany w niedzielę przez stację CBS (w Polsce wywiad można było obejrzeć na TVN24 w poniedziałkowy wieczór). W rozmowie Meghan Markle opowiadała m.in. swoich problemach psychicznych, które miały wynikać z braku wsparcia rodziny królewskiej, a także o tym, że miała myśli samobójcze i nie mogła uzyskać pomocy ze strony środowiska Pałacu Buckingham. Aktualnie książę Harry i Meghan Markle nie przebywają już na dworze królewskim i prowadzą niezależne życie.

Katarzyna Lubnauer w opublikowanym wpisie stwierdziła, że debatę publiczną w ostatnich dniach zdominowała kwestia potencjalnej depresji księżnej Meghan. Posłanka przy okazji starała się zwrócić uwagę i nagłośnić problemy związane z depresją w Polsce, takie jak liczba popełnianych samobójstw przez dzieci czy niedostateczny poziom opieki psychiatrycznej.

Samobójstwa osób poniżej 18. roku życia

Według statystyk Policji w 2020 roku w Polsce w wyniku próby samobójczej zginęło 5 165 osób (aby dostrzec skalę problemu, warto porównać tę wartość z liczbą osób, które straciły życie w wypadkach samochodowych – 2 473). Jeśli chodzi o dzieci, próbę samobójczą zakończoną zgonem podjęło 106 osób w wieku 13-18 lat. W grupie wiekowej 0-6 lat nie odnotowano żadnego przypadku śmiertelnego, z kolei w grupie 7-12 lat wystąpił w zeszłym roku jeden przypadek próby samobójczej zakończonej śmiercią. Łącznie w zeszłym roku 107 nieletnich odebrało sobie życie.

Mimo że przywołane liczby są alarmujące, należy pamiętać również o tych przypadkach, które mogły nie zostać zgłoszone. Według specjalistów rzeczywista liczba zgonów wynikających z samobójstw może być znacznie większa, dlatego że w dokumentacji medycznej w niektórych przypadkach znajduje się bezpośrednia przyczyna zgonu, bez wzmianki o samobójstwie.

Za mało lekarzy?

We wrześniu 2020 roku Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała raport dotyczący dostępności lecznictwa psychiatrycznego dla dzieci i młodzieży w Polsce. Jak zaznacza organ kontrolny, minister zdrowia nie określił wskaźników minimalnej liczby lekarzy psychiatrów dzieci i młodzieży, która zaspokoiłaby potrzeby. Nie został również stworzony model uwzględniający zmiany demograficzne, na podstawie którego można byłoby prognozować liczbę potrzebnych specjalistów w przyszłości.

NIK przytacza również zdanie konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii i młodzieży, który wskazuje na brak około 300 lekarzy. Przypomnijmy, że na koniec 2019 roku w Polsce zawód w specjalizacji wykonywało 445 lekarzy. W 2020 roku liczba ta wzrosła do 465.

Problematyczną kwestią jest także struktura wiekowa lekarzy – w 2019 roku 32 proc. specjalistów miało powyżej 55 lat. NIK zwraca również uwagę na nierównomierne rozłożenie i rozmieszczenie w skali kraju kadry lekarskiej. Co więcej, w pięciu województwach nie funkcjonował żaden oddział psychiatryczny.

Wpływ pandemii na zdrowie psychiczne dzieci

Dodatkowym czynnikiem ryzyka, jeśli chodzi o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, jest pandemia COVID-19 i związany z nią lockdown, który ogranicza kontakty z rówieśnikami oraz aktywność fizyczną. Zdaniem ekspertów Polskiej Akademii Nauk (PAN), mimo że dzieci nie są szczególnie narażone na ciężki przebieg choroby spowodowanej tym wirusem, pandemia prawdopodobnie odbije się na nich w znacznym stopniu ze względu na negatywne efekty psychologiczne oraz utrudnioną edukację.

Według badań stres związany z pandemią dotyka w większym stopniu osoby młode, do czego przyczyniają się zmiany w życiu rodzinnym, utrudniony kontakt z grupą rówieśników, a także inne zmiany w codziennym funkcjonowaniu odbierające poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji. Jeśli chodzi o młodzież w okresie dojrzewania, negatywnie na ich psychice odbija się ograniczenie prywatności związane z izolacją, a także strach przed tym, że pandemia przeszkodzi im w realizacji marzeń i planów. Zagrożeniem jest również przemoc w sieci, gdzie aktualnie przeniosła się większość życia, zarówno pod kątem edukacyjnym, jak i prywatnym. Według ekspertów PAN:

„Doświadczanie przez osoby młode różnych form stresu, tak jak to się dzieje w pandemii, może prowadzić do pojawienia się lub nasilenia szeregu chorób psychicznych, jak depresja lub zaburzenia psychotyczne. U niektórych może prowadzić do zaburzeń zachowania, jak samobójstwa i samookaleczenia, zaburzenia jedzenia, snu, lub przemoc wobec innych. Doznawanie pośrednio bądź bezpośrednio aktów przemocy psychicznej i fizycznej we wczesnym wieku może trwale upośledzić rozwój zdolności poznawczych, emocjonalnych i społecznych. Sprzyja także rozwojowi w przyszłości zaburzeń psychosomatycznych i psychiatrycznych, uzależnień czy myśli samobójczych”.

Opinie naukowców potwierdzają wyniki badania zamieszczone w raporcie autorstwa naukowców z kilku polskich uniwersytetów, zatytułowanym „Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa”. Z publikacji wynika, że samopoczucie psychiczne oraz fizyczne uczniów jest gorsze niż przed pandemią. U 10 proc. badanych zaobserwowano symptomy stanów depresyjnych.

Jak pomóc?

Zdaniem specjalistów PAN należy wypracować rozwiązania, które umożliwią wsparcie dzieci i młodzieży zarówno w trakcie pandemii, jak i kilka lat po jej zakończeniu. Dlatego rodzice, nauczyciele oraz specjaliści zdrowia psychicznego powinni skupić się na obserwacji:

  • czynników zwiększających stres, związanych z COVID-19 (np. narażenie na zakażenie, zakażeni członkowie rodziny, utrata bliskich, kwarantanna),
  • skutków ubocznych stresu pandemicznego (np. straty ekonomiczne, rozpad rodzin, zmiana planów życiowych),
  • skutków psychospołecznych (np. depresja, lęk, bezsenność, nadużywanie substancji psychoaktywnych, przemoc domowa),
  • wskaźników wrażliwości (np. istniejące wcześniej warunki fizyczne lub psychologiczne zwiększające wrażliwość na stres).

Kwestię priorytetową stanowi wzmocnienie systemu psychiatrii dzieci i młodzieży. W opinii PAN dzieci i ich rodzice powinni mieć zapewniony stały dostęp do opieki psychiatrycznej. Niestety w Polsce lecznictwo psychiatryczne dzieci i młodzieży nie jest wystarczająco dostępne, o czym mowa we wspomnianym już raporcie NIK.

Poza rządowym programem wsparcia również specjaliści zajmujący się zdrowiem psychicznym podejmują działania związane z tym problemem. Polskie Towarzystwo Psychologiczne utworzyło publicznie dostępną listę swoich członków, u których można uzyskać nieodpłatną pomoc psychologiczną w trudnym okresie pandemii. Bezpłatne wsparcie dla osób w kryzysie psychicznym oferuje również stowarzyszenie Psychologowie dla Społeczeństwa.

Z kolei Instytut Terapii Poznawczo-Behawioralnej opublikował na swojej stronie porady dotyczące postępowania w przypadku, kiedy przypuszczamy, że ktoś, kogo znamy, może mieć myśli samobójcze.

Jeśli podejrzewasz u siebie depresję, nie lekceważ tego. Pomoc znajdziesz w tych miejscach:

Stowarzyszenie Aktywnie Przeciwko Depresji – prowadzące działalność społeczno-edukacyjną w zakresie profilaktyki, wykrywania i leczenia zaburzeń psychicznych, a w szczególności zaburzeń depresyjnych. Kontakt do stowarzyszenia można znaleźć na stronie: www.depresja.org.

Forum Przeciw Depresji – portal społecznościowy prowadzony w ramach ogólnopolskiej kampanii, na którym można znaleźć kompendium wiedzy w zakresie depresji, w tym informacje o tym, gdzie szukać pomocy. Strona obejmuje również forum moderowane przez lekarzy specjalistów, na którym osoby chore oraz ich bliscy mogą uzyskać wsparcie www.forumprzeciwdepresji.pl.

Fundacja Itaka – która prowadzi Antydepresyjny Telefon Zaufania (numer: 22 484 88 01) oraz udziela szerokiego wsparcia osobom chorującym na depresję, jak i ich najbliższym. Informacje na temat wsparcia, którego udziela fundacja, można znaleźć na stronie: www.stopdepresji.pl.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę – oferuje bezpłatną pomoc telefoniczną i online dla dzieci i młodzieży oraz dla rodziców i nauczycieli poprzez prowadzenie Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (116 111) i Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci (800 100 100), gdzie młodzi obywatele mają możliwość opowiedzenia o swoich kłopotach, a ich najbliżsi uzyskania informacji i wsparcia w trudnościach wynikających z zaburzeń depresyjnych dostrzeżonych u dzieci. Więcej informacji i kontakt online przez stronę www.116111.pl oraz www.800100100.pl.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub