Czas czytania: około min.

Ile żyje polska pielęgniarka? Wyjaśniamy wątpliwości wokół danych NIPiP

22.11.2021 godz. 14:34

Jakiś czas temu zgłosił się do nas czytelnik, który przedstawił swoje podejrzenie o manipulację zastosowaną przez Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych odnośnie do średniej długości życia pielęgniarek. Informacje te zostały zaprezentowane w raporcie dotyczącym sytuacji demograficznej w zawodzie pielęgniarek i położnych. NIPiP poinformowała nas, że dane o zgonach pochodzą z rejestru PESEL prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny. Jakie jeszcze wyjaśnienia znajdziemy w odpowiedzi Izby?

Według danych NIPiP przeciętna długość życia pielęgniarek w Polsce wynosiła w 2020 roku 63,85 lat (przy średniej wieku kobiet w Polsce 81,8 lat). Łączna średnia z lat 2016–2020 jest jeszcze niższa i wynosi 61,49 lat. Sam raport został już przez nas wcześniej omówiony. O danych dotyczących średniej wieku umieralności polskich pielęgniarek pisały również zarówno media branżowe, jak i popularne portale informacyjne

 Niejasności w raporcie NIPiP

Wątpliwości naszego czytelnika dotyczyły tego, czy faktycznie NIPiP ma wgląd w wiek zgonu pielęgniarek także po wielu latach od skończenia przez nie pracy i przejścia na emeryturę. Nasz czytelnik wysunął wątpliwości, czy dane przedstawione w raporcie nie odnoszą się jedynie do średniego wieku zgonu aktywnie pracujących pielęgniarek, a pomijają wiek zgonu tych, które już przeszły na emeryturę (w takim wypadku oczywiste jest znaczne obniżenie średniego wieku zgonu).

Ponadto czytelnik przytoczył zapis z rejestru pielęgniarek i położnych, który brzmi:

„Dane pielęgniarek i położnych, których prawo wykonywania zawodu wygasło, są usuwane z rejestrów po upływie 15 lat od dnia wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu”.

Oznaczałoby to, że w danych nie są ujęte pielęgniarki, które zmarły po ukończeniu 75. roku życia, co znów powinno zaniżyć średni wiek zgonu. 

Odpowiedź Izby

Z pytaniami zwróciliśmy się do Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia i wreszcie do samej Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych. Odpowiedzi dostaliśmy po pewnym czasie. Zarówno Ministerstwo Zdrowia, jak i NFZ nie prowadzą rejestru takich danych. Wyczerpującą odpowiedź dała nam natomiast NIPiP.

Dokładne pytania, które zadaliśmy, brzmiały:

  • Czy ewidencjonują państwo średni wiek pielęgniarek w momencie zgonu, włącznie z pielęgniarkami po przejściu na emeryturę?
  • Jeśli tak, to ile on wynosi z najbardziej aktualnych danych?
  • Jak zmieniał się średni wiek pielęgniarek w momencie zgonu w ostatnich 10 latach?
  • Czy informacja podana przez Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych jest prawidłowa i faktycznie kobiety wykonujące zawód pielęgniarki lub położnej mają niższy średni wiek zgonu?

Jak czytamy w odpowiedzi NIPiP:

„Zgodnie z art. 44 ust. 1 pkt 27) Ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych przechowuje w systemie Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych informację o dacie zgonu. Dotyczy to zarówno osób aktualnie zarejestrowanych w okręgowych izbach pielęgniarek i położnych, jak i osób, których prawo wykonywania zawodu wygasło. W przypadku pielęgniarek i położnych, których prawo wykonywania zawodu wygasło (np. w przypadku zgonu lub zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu), ich dane przechowywane są w rejestrze przez okres 15 lat od wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu”.

Różnie można interpretować moment wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu. Ustawa z 2011 roku o zawodach pielęgniarki i położnej określa w art. 42, że prawo wykonywania zawodu wygasa w przypadku:

  • śmierci,
  • zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu,
  • utraty prawa wykonywania zawodu w wyniku prawomocnego orzeczenia przez sąd pielęgniarek i położnych lub orzeczonego przez sąd środka karnego polegającego na zakazie wykonywania zawodu,
  • utraty obywatelstwa polskiego, obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo cofnięcia zezwolenia na pobyt stały,
  • cofnięcia statusu rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 
  • utraty pełnej zdolności do czynności prawnych,
  • upływu czasu, na jaki zostało przyznane prawo do wykonywania zawodu.

Dodatkowo art. 26 tej ustawy określa, że w przypadku przerwy w wykonywaniu zawodu, łącznie przez okres dłuższy niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat, istnieje jedynie obowiązek odbycia stosownego przeszkolenia, jeżeli pielęgniarka zamierza powrócić do zawodu. Przepisy nie przewidują zatem jednoznacznego terminu wygaśnięcia prawa do wykonywania zawodu. O ile nie zajdzie jeden z wyżej wymienionych warunków, prawo do wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej powinno być bezterminowe.

Można zatem przyjąć, że faktycznie dane dotyczące zgonów osób wykonujących te zawody – nawet po przejściu na emeryturę – są zachowane w rejestrze. Faktem jest jednak, że w samym raporcie NIPiP zabrakło informacji o tym, że dane pielęgniarek i położnych przechowywane są w rejestrze przez okres 15 lat od wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu, czyli np. od śmierci.

Źródło danych o zgonach pielęgniarek i położnych

NIPiP informuje również, że:

„Za przedstawianie danych o średniej długości życia, czy średnim wieku zgonu odpowiada Główny Urząd Statystyczny. Dane o zgonach pielęgniarek i położnych NIPiP pozyskuje wprost z rejestru PESEL, jedynego w pełni wiarygodnego źródła w tym zakresie. Są to dane jednostkowe a nie statyczne, dzięki czemu można prowadzić szereg analiz. NIPiP zweryfikowała średni wiek zgonu pielęgniarek i położnych. (…) NIPIP przedstawiła także liczbę zgonów w latach 2016 – 2020, gdzie wskazano liczbę blisko 5 tys. zgonów pielęgniarek i położnych. Dane te pochodzą z Rejestru PESEL i są weryfikowane poprzez numer PESEL osób zmarłych”.

Z odpowiedzi NIPiP wynika więc, że dane o zgonach pochodzą z rejestru PESEL prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny, natomiast są również dostępne w rejestrze Izby. Nie odnoszą się one też jedynie do średniego wieku zgonu aktywnie pracujących pielęgniarek, choć należy pamiętać, że dane są usuwane z rejestru po 15 latach od wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu.

NIPiP udostępniła nam również liczby ujawnionych zgonów pielęgniarek i położnych według rejestru PESEL w kolejnych latach:

  • 2016: 963,
  • 2017: 762,
  • 2018: 1 021,
  • 2019: 968,
  • 2020: 1 195.

Biorąc pod uwagę, że źródła danych przedstawionych w raporcie NIPiP są transparentne, należy uznać, że nie doszło w nim do manipulacji.

 

Działanie w ramach projektu „Fakty w debacie publicznej” realizowanego z dotacji programu „Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy”, finansowanego z Funduszy EOG.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub