Pojęciownik

Pojęciownik Demagoga to zbiór terminów związanych z weryfikowaniem informacji, do których najczęściej odwołujemy się w naszych analizach. Dla ułatwienia trudne wyrazy w naszych tekstach będą podlinkowane, abyś bez trudu odnalazł(a) definicję, której potrzebujesz.

A

Adres IP

[ang. Internet Protocol] Protokół komunikacyjny stosowany w internecie oraz w sieciach lokalnych. IP stanowi numer nadany urządzeniu lub grupie urządzeń, co umożliwiają ich identyfikację.

Agent wpływu

Osoba opłacana przez obce państwo, której celem jest kształtowanie opinii ludzi w sposób niezauważony, zgodnie z góry założonymi celami.

AI

Dziedzina nauki zajmująca się konstruowaniem rozwiązań, które są w stanie wspomagać lub zastąpić człowieka, np. automatyczne generowanie tekstu na określony temat.

B

Ban

Represje nakładane na użytkowników internetu za łamanie regulaminów gier, stron internetowych czy mediów społecznościowych. Ban zakłada zablokowanie dostępu do określonej domeny lub ograniczenie jej użytkowania.

Bańka filtrująca

Konsekwencja automatycznych procesów filtrowania treści w wyszukiwarkach internetowych i w mediach społecznościowych, polegająca na wyświetlaniu tylko niektórych użytkownikowi spośród dostępnych treści.

Powiązane pojęcia: bańka informacyjna komora echa

Bańka informacyjna

Potoczny termin obejmujący dwa zjawiska: bańkę filtrującą i komorę echa.

Powiązane pojęcia: bańka filtrująca

Bot

Program wykonujący określone działania w zastępstwie człowieka.

Powiązane pojęcia: troll
C

Cache

Część pamięci operacyjnej komputera przechowująca najczęściej używane dane, co umożliwia szybsze działanie programów.

Chaos informacyjny

[ang. information disorder] Jest to sytuacja, w której użytkownik nie jest w stanie odróżnić faktu od opinii oraz prawdy od fałszu. Do chaosu informacyjnego dochodzi wskutek rozpowszechnianie informacji zarówno prawdziwych, jak i nieprawdziwych oraz opinii prezentowanych w sposób sensacyjny i emocjonalny.

Cheap fake

Treści audiowizualne zmanipulowane za pomocą mniej zaawansowanych technologii lub bez wykorzystania technologii. Powstają m.in. w wyniku przyspieszenia lub spowolnienia oryginalnego nagrania, zastosowania programów graficznych czy zmiany pierwotnego kontekstu.

Powiązane pojęcia: deepfake

Cherry picking

Wybiórcze przedstawianie danych lub wniosków pasujących do przyjętej tezy. Jedna z technik manipulacji.

Clickbait

Tytuł, w którym umyślnie pominięto ważne informacje, aby zmusić czytelnika do kliknięcia i przeczytania całego artykułu; często nacechowany emocjonalnie lub wprowadzający w błąd.

Pliki tekstowe o małej pojemności, zapisywane na dysku komputera podczas korzystania z przeglądarki internetowej. Pliki cookie zapisują informacje o ustawieniach przeglądania (np. o języku) lub wysyłają określone informacje do domeny www (np. o zapisanej zawartości koszyka).

D

Debunk/debunkować

Odrzucenie tezy, opierające się głównie na metodologiach naukowych.

Deepfake

Fałszywe treści stworzone przy wykorzystaniu technologii uczenia maszynowego, pozwalającej na wygenerowanie modelu twarzy dowolnie wybranej osoby i podłożenie słów, których ta nigdy nie wypowiedziała.

Powiązane pojęcia: cheap fake

Denialim klimatyczny

Negowanie faktów naukowych dotyczących zmiany klimatu, np. poprzez podważanie samego istnienia tej zmiany lub poprzez zaprzeczanie, że jej głównym powodem jest działalność człowieka.

Dieta medialna

Indywidualny zestaw nawyków związanych z konsumowaniem informacji.

Disinformation

Fałszywe treści udostępniane z intencją wyrządzenia krzywdy. Tworzenie tego typu informacji motywowane jest najczęściej chęcią zarobku, rozgłosu lub zwiększenia politycznego wpływu.

Powiązane pojęcia: misinformationmalinformation

Doomscrolling

Niekontrolowane, kompulsywne śledzenie newsów.

E

Efekt utrzymującego się wpływu

[ang. continued influence effect] Psychologiczny efekt, w wyniku którego pamiętamy fałszywą informację, nawet jeśli zapoznaliśmy się z informacją korygującą fałsz. Pierwotnie napotkana myląca treść nadal pozostaje w naszej pamięci i ma wpływ na nasze przekonania.

F

Fabryka trolii/farma trolli

Firma lub organizacja zatrudniająca albo zrzeszająca trolli, którym zleca nagłaśnianie w internecie (zwłaszcza w mediach społecznościowych) określonego przekazu propagandowego, sianie dezinformacji.

Powiązane pojęcia: trollbot

Fact-checking

Kilkuetapowa metoda weryfikacji informacji, polegająca na sprawdzeniu, czy wszystkie stwierdzenia zawarte w pracy pisemnej, artykule informacyjnym lub przemówieniu są zgodne z prawdą.

Fake news

Fałszywa informacja udostępniona w sieci lub za pośrednictwem mediów tradycyjnych, imitująca informację prawdziwą dla realizacji konkretnego celu, np. rozgłosu, wpływu na decyzje wyborców lub osiągnięcia korzyści finansowych. Termin często wykorzystywany przez polityków do dyskredytowania nieprzychylnych im mediów.

Fakt

To coś, co faktycznie miało miejsce lub wiadomo, że istniało, co można potwierdzić za pomocą dowodów. Faktem może być zdarzenie lub informacja oparta na rzeczywistych zdarzeniach, a zdarzenia te można zweryfikować, czyli są one potwierdzone dowodami, statystykami, dokumentacją itp.

Powiązane pojęcia: opiniafaktoid

Faktoid

Kłamstwo albo półprawda uznawane za prawdę ze względu na sam fakt ukazania się go w druku.

Powiązane pojęcia: faktopinia

Firehose of Falsehood

To technika propagandy, w której duża liczba informacji jest nadawana szybko, powtarzalnie i nieprzerwanie przez wiele kanałów (takich jak wiadomości i media społecznościowe) bez względu na prawdę lub jakąkolwiek spójność.

FOMO

[ang. Fear of Missing Out] Sytuacja, w której u człowieka pojawia się wszechogarniający lęk, że inne osoby w danym momencie przeżywają satysfakcjonujące doświadczenia, w których on sam nie uczestniczy. Cierpiący na FOMO zmagają się z dręczącym uczuciem, że mogą „wypaść z obiegu” informacyjnego i przegapić istotne wydarzenie.

Framing

Opisanie przez nadawcę informacji tylko niektórych aspektów sprawy, co może prowadzić do świadomego bądź nieświadomego narzucenia interpretacji opisywanych zdarzeń.

K

Kaczka dziennikarska

Termin określający nieprawdziwą, zmyśloną informację celowo rozpowszechnioną przez dziennikarzy, najczęściej w celu zaciekawienia czy zaszokowania odbiorcy i podniesienia w ten sposób nakładu lub oglądalności. Częstymi tematami kaczek dziennikarskich są zjawiska paranormalne i doniesienia z dziedziny kryptozoologii. Zdarzają się też tego typu publikacje z dziedziny sportu (rzekoma zmiana klubu czy przyjęcie obywatelstwa przez wybitnego sportowca) czy z polityki.

Komora echa

[ang. echo chamber] Utwierdzanie się w dotychczasowych racjach w wyniku wielokrotnego powtarzania tych samych treści w zamkniętym gronie osób i ograniczania poglądów odmiennych, np. w zamkniętych grupach w mediach społecznościowych.

Powiązane pojęcia: bańka informacyjnabańka filtrująca
G

Geolokalizacja

Określenie położenia geograficznego za pomocą sygnału GPS lub adresu IP urządzenia.

M

Malinformation

Informacje prawdziwe udostępniane z intencją wyrządzenia krzywdy. Przykładem takiej sytuacji było zhakowanie i upublicznienie przez Rosjan treści maili sztabu wyborczego Hillary Clinton w celu zaszkodzenia wizerunkowi kandydatki Partii Demokratycznej.

Powiązane pojęcia: disinformation
W

Wiarygodne źródło

Źródło pozwalające jednoznacznie ustalić, czy dane stwierdzenie jest prawdziwe. Pierwotne, czyli nieprzetworzone źródła to najczęściej dane instytucji państwowych, agencji prasowych, instytutów badawczych, uznanych ośrodków naukowych oraz organizacji pozarządowych.

Powiązane pojęcia: lateral reading
V

Viral

W języku potocznym, post/film/zdjęcie w mediach społecznościowych, które w szybkim czasie zdobyło dużą popularność oraz dotarło do szerokiego grona odbiorców.

Brak wyników do wyświetlenia

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność

Wspieram

Newsletter