Cała prawda o koronawirusie! Czy mamy się czego obawiać?

Czas czytania: około min.

Cała prawda o koronawirusie! Czy mamy się czego obawiać?

01.03.2020 godz. 13:39

Czy powinniśmy się bać koronawirusa? Ze względu na sensacyjny charakter wiadomości o nowym wirusie mogą wywoływać panikę i w efekcie polaryzować społeczeństwo. W poniższym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest koronawirus, jak się przed nim bronić i czy jest tak groźny, jak przedstawiają go media. Artykuł podlega stałym aktualizacjom w miarę rozwoju sytuacji.

1. Czym jest koronawirus?

Koronawirus należy do rodziny wirusów, których nosicielami mogą być i ludzie, i zwierzęta. Wirusy te powodują choroby dróg oddechowych mogące mieć zarówno łagodny (np. zwykłe przeziębienie), jak i bardzo ostry przebieg. Do ciężkich chorób spowodowanych koronawirusami można zaliczyć m.in. bliskowschodni zespół oddechowy (MERS – ang. Middle East respiratory syndrome) i zespół ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej (SARS – ang. severe acute respiratory syndrome).

Leczenie chorób wywołanych koronawirusami polega na zwalczaniu objawów, gdyż na wirusy te nie ma szczepionek ani specjalnych leków. Dotychczas znanych jest siedem koronawirusów występujących u ludzi. Wirus, o którym się tak dużo obecnie mówi, nosi nazwę SARS-Cov-2 (wcześniej – 2019-nCoV).

2. Jaką chorobę powoduje SARS-CoV-2 i jak ona przebiega?

Nowy wirus SARS-Cov-2 wywołuje chorobę zakaźną o nazwie COVID-19 (Corona VIrus Disease). Choroba najczęściej objawia się gorączką, kaszlem, dusznościami, bólami mięśni, zmęczeniem. Wirus przenosi się drogą kropelkową. Ciężki przebieg choroby obserwuje się u ok. 15-20 procent osób. Najbardziej narażone na rozwinięcie ciężkiej postaci choroby i zgon są osoby starsze, z obniżoną odpornością, cierpiące też na inne choroby, w szczególności przewlekłe. Pierwsze przypadki zakażenia wirusem SARS-Cov-2 zostały wykryte w mieście Wuhan w chińskiej prowincji Hubei w grudniu 2019 roku.

3. Skąd pochodzi wirus?

Niestety pochodzenie wirusa jeszcze nie jest znane, a eksperci w dziedzinie badań nad wirusami nadal szukają jego źródła. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) jako możliwy początek infekcji wymienia: zwierzęta i inne rezerwuary wirusa, kontakt człowieka ze zwierzętami oraz inne niezidentyfikowane przypadki.

Początkowo zakładano, że koronawirus mógł pochodzić od węży sprzedawanych na jednym z targów rybnych w Wuhan. Jednak WHO nie potwierdza tej tezy ze względu na to, że wirus może być transmitowany też z człowieka na człowieka. W sieci pojawiają się różne teorie spiskowe na temat pochodzenia wirusa (np. stworzenie go w laboratorium, powiązania wirusa z HIV czy wcześniejsze opatentowanie samego wirusa i szczepionki na niego), jednak wszystkie one zostały uznane za fake newsy.

4. Ile wynosi okres inkubacji wirusa?

Czas między zakażeniem wirusem a wystąpieniem pierwszych objawów choroby wynosi od jednego do czternastu dni, jednak średni okres inkubacji trwa około pięciu dni.

5. Jak można się zarazić? Czy maseczki dają gwarancję bezpieczeństwa?

Należy pamiętać, że wirus przenosi się drogą kropelkową (przykładowo poprzez kichanie, kaszel, wydech). Może on również być transmitowany przez bezpośredni kontakt fizyczny lub kontakt pośredni (m.in. poprzez dotknięcie zanieczyszczonych powierzchni, gdzie wirus mógł przetrwać przez krótki czas). W zależności od rodzaju powierzchni czas jego przetrwania może sięgać od kilku godzin do kilku dni. Zakażone powierzchnie można wyczyścić zwykłym środkiem dezynfekującym. Zaraz potem konieczne jest umycie rąk mydłem i wodą.

Należy pamiętać, że noszenie maseczek nie gwarantuje całkowitej ochrony przed zakażeniem. Jest ono natomiast obowiązkowe dla osoby chorej (kichającej i kaszlącej) w celu niedopuszczenia do rozprzestrzeniania się infekcji. Osobom zdrowym zaleca się używanie maseczek w przypadku bliskiego kontaktu (np. opieki) z osobami podejrzanymi o zakażenie koronawirusem. Warto też pamiętać, że skuteczność ochrony przed wirusem zależy od prawidłowego stosowania maseczek – tzn. w połączeniu z częstym myciem rąk mydłem i wodą lub z używaniem płynów/żeli na bazie alkoholu (min. 60 procent).

W Polsce od 16 kwietnia wprowadzony jest obowiązek zasłaniania ust i nosa. Każda osoba w miejscu publicznym musi nosić maseczkę, szalik czy chustkę, która zakryje zarówno usta, jak i nos. Obowiązek dotyczy wszystkich, którzy znajdują się na ulicach, w urzędach, sklepach czy miejscach świadczenia usług oraz zakładach pracy.

6. Jak używać maseczki, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo zakażenia?

Należy pamiętać, że przed założeniem maseczki ręce powinny być dokładnie umyte szarym mydłem lub inną substancją dezynfekującą. W przeciwnym przypadku maseczka może stać się źródłem infekcji. Po jej założeniu należy upewnić się, że zakrywa ona usta, nos i podbródek: między twarzą a maseczką nie powinno być żadnych luk. Podczas noszenia maseczki nie należy jej też dotykać.

Aby zdjąć maseczkę, należy usunąć ją od tyłu (nie dotykając jej przodu). Następnie należy wyrzucić używaną maseczkę do zamkniętego pojemnika i ponownie umyć ręce. Kiedy tylko maseczka stanie się wilgotna, natychmiast należy wymienić ją na nową. Jednorazowych maseczek nie wolno używać ponownie.

7. Jakie są objawy zakażenia koronawirusem?

Do głównych objawów zakażenia koronawirusem zaliczamy:

  • gorączkę,
  • suchy kaszel,
  • duszności,
  • bóle mięśni,
  • zmęczenie.

Do innych objawów zakażenia, które przejawiają się łagodnie i stopniowo, można zaliczyć:

  • przekrwienie błony śluzowej nosa,
  • katar,
  • ból gardła,
  • biegunkę.

Stwierdzono, że niektórzy zarażeni nie mają żadnych objawów i czują się dobrze. Tak więc około 80 procent ludzi wraca do zdrowia bez konieczności specjalnego leczenia. Liczba zgonów spowodowanych koronawirusem oscyluje wokół 3,5 procenta ogółu przypadków. Opisane wyżej symptomy są kryteriami klinicznymi, według których lekarz rozpoznaje zakażenie.

Warto zwrócić uwagę na kryteria epidemiologiczne. Według Głównego Inspektoratu Sanitarnego dotyczą one osób, które w okresie czternastu dni przed wystąpieniem objawów spełniały co najmniej jedno z następujących kryteriów:

  • podróżowały/przebywały w regionie, w którym podejrzewa się utrzymującą się transmisję SARS-CoV-2,
  • miały bliski kontakt z osobą, u której stwierdzono zakażenie SARS-CoV-2 (kontakt z przypadkiem potwierdzonym lub przypadkiem prawdopodobnym),
  • pracowały lub przebywały jako odwiedzający w jednostce opieki zdrowotnej, w której leczono pacjentów zakażonych SARS-CoV-2.

8. Co zrobić w przypadku podejrzenia zakażenia?

W przypadku zaobserwowania któregokolwiek z wyżej opisanych symptomów należy natychmiast zwrócić się do stacji sanitarno-epidemiologicznej lub oddziału zakaźnego (obserwacyjno-zakaźnego). Osoba spełniająca kryteria kliniczne (tzn. objawy) oraz kryteria epidemiologiczne podlega hospitalizacji „z zapewnieniem warunków izolacji oddechowej i ścisłego reżimu sanitarnego”.

Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) uruchomił całodobową infolinię, w ramach której można otrzymać informacje o postępowaniu w sytuacji podejrzenia koronawirusa. Kontakt z NFZ jest dostępny pod numerem 800-190-590.

Całodobowa infolinia NFZ

Całodobowa infolinia NFZ

Warto przypomnieć, że pod koniec lutego pojawiła się informacja o odpłatnym badaniu na obecność koronawirusa. Ministerstwo Zdrowia potwierdziło jednak, że obecnie badania dla osób ze wskazaniem koronawirusa, również tych nieubezpieczonych, są całkowicie bezpłatne.

9. Czy grypa jest groźniejsza od koronawirusa?

Jak podaje Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, grypa sezonowa dotyka co roku 5-10 procent dorosłych oraz 20-30 procent dzieci, a jej śmiertelność wynosi 0,1-0,5 procenta (oznacza to, że 1 do 5 osób na 1000 umiera). Z kolei według WHO śmiertelność grypy sezonowej wynosi zazwyczaj mniej niż 0,1 procenta, jednak wysokość tego wskaźnika zależy w dużym stopniu od dostępności i jakości opieki zdrowotnej w danym kraju. Od 3 do 5 mln osób rocznie przechodzi ciężką postać grypy, co kończy się śmiercią 290 tys.-650 tys. ludzi. 90 procent zgonów występuje u osób powyżej 60. roku życia.

Zachorowania i podejrzenia zachorowań na grypę

Zachorowania i podejrzenia zachorowań na grypę

Jeżeli chodzi o śmiertelność koronawirusa, 24 lutego została ona oceniona przez WHO 2-4 procent w Chinach, oraz na 0,7 procenta poza tym krajem. 3 marca podano, że śmiertelność spośród wszystkich zaraportowanych przypadków wyniosła 3,4 procenta. Najczęściej z powodu koronawirusa umierają osoby starsze oraz cierpiące na choroby przewlekłe.

Podobieństwa COVID-19 i grypy:

  1. Powodują choroby układu oddechowego.
  2. Mają szeroki zakres chorób, występujących bezobjawowo czy łagodnie, lub powodują ciężkie choroby, a nawet zgony.
  3. Przenoszą się drogą kropelkową oraz poprzez bezpośredni kontakt fizyczny lub pośredni kontakt.

Różnice COVID-19 i grypy:

  1. Szybkość transmisji wirusa: okres inkubacji grypy wynosi średnio 3 dni, podczas gdy dla COVID-19 ten okres szacuje się średnio 5-6 dni.
  2. Współczynnik występowania infekcji wtórnych dla COVID-19 jest wyższy niż dla grypy i stanowi 2-2,5 na osobę.
  3. COVID-19 znacznie rzadziej spotykana jest w grupie wiekowej 0-19 lat. Co więcej, badania w Chinach sugerują przenoszenie koronawirusa z dorosłego na dziecko, a nie odwrotnie.
  4. Dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, osoby z chorobami przewlekłymi lub z obniżoną odpornością są najbardziej narażoną grupą na zakażenie grypą. Natomiast COVID-19 jest groźniejszy dla osób o wieku starszym lub mających współistniejące choroby.
  5. Objawy COVID-19 są w 80 procentach przypadków łagodniejsze lub bezobjawowe. Tylko 15 procent i 5 procent osób ma odpowiednio ciężką lub krytyczną postać choroby. W przypadku grypy odsetek osób mających ciężkie lub krytyczne objawy byłby znacznie niższy.
  6. Współczynnik umieralności dla COVID-19 jest wyższy niż dla grypy. Dotychczasowe badania pokazują, że ogólny wskaźnik śmiertelności stanowi 3-4 procent. W przypadku grypy sezonowej stopień śmiertelności jest poniżej 0,1 procenta.

Źródło: https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200306-sitrep-46-covid-19.pdf?sfvrsn=96b04adf_2

10. Ile osób do tej pory zaraziło się wirusem?

Zgodnie ze stanem na 13 maja 2020 roku ogólna liczba zarażonych koronawirusem wynosi 4 170 424 osób. Poniżej prezentujemy dane dla wybranych krajów z największą liczbą potwierdzonych przypadków:

  • w Azji:
    • Iran – 110 767
    • Chiny – 84 458,
    • Indie – 74 281,
    • Arabia Saudyjska – 42 925,
    • Pakistan – 34 261,
  • w Europie:
    • Rosja – 242 271,
    • Hiszpania – 228 030,
    • Wielka Brytania – 226 467,
    • Włochy – 221 216,
    • Niemcy -171 306,
  • W Ameryce Południowej:
    • Brazylia – 168 331,
    • Peru – 68 822,
    • Chile – 31 721,
    • Ekwador – 30 419,
  • W Ameryce Północnej:
    • USA – 1 322 054,
    • Kanada -7 0 342,
    • Meksyk – 36 327.

Stanem na 14 maja, w Polsce odnotowano 17 469 przypadków koronawirusa.

Aktualne dane WHO dotyczące liczby zarażonych wirusem oraz osób, które zmarły, można znaleźć TUTAJ.

Aktualne dane Ministerstwa Zdrowia można znaleźć TUTAJ.

11. Ile osób do tej pory umarło?

Zgodnie ze stanem na 13 maja 2020 roku, ogólna liczba zgonów z powodu COVID-19 wynosi  287 399 osób. Poniżej prezentujemy dane dla wybranych krajów z największą liczbą zgonów:

  • w Azji:
    • Iran – 6 733,
    • Chiny – 4 644,
    • Indie – 2 415,
    • Indonezja – 1 007,
    • Filipiny – 751,
    • Pakistan – 737,
  • w Europie:
    • Wielka Brytania – 32 692,
    • Włochy – 30 911,
    • Hiszpania – 26 920,
    • Francja – 26 948,
    • Belgia – 8 761.
  • w Ameryce Północnej:
    •  USA – 79 634,
    • Kanada – 5 049,
    • Meksyk – 3 573,
  • w Ameryce Południowej:
    • Brazylia – 11 519,
    • Ekwador – 2 327,
    • Peru – 1 961.

Stanem na 14 maja,, w Polsce z powodu koronawirusa zmarło 869 osób.

Aktualne dane WHO dotyczące liczby zarażonych wirusem oraz osób, które zmarły, można znaleźć TUTAJ.

Aktualne dane Ministerstwa Zdrowia można znaleźć TUTAJ.

12. W jakich państwach do tej pory pojawił się koronawirus?

Zgodnie z danymi WHO  koronawirusa odnotowano w ponad 170 krajach.

Obecnie największa dynamika przyrostu zakażeń ma miejsce w Stanach Zjednoczonych, w Europie (Hiszpania, Włochy, Niemcy, Francja, Wielka Brytania), a także w Iranie.

4 marca Ministerstwo Zdrowia potwierdziło pierwszy przypadek koronawirusa w Polsce. Wykryto go u pacjenta w Zielonej Górze.

Koronawirus dotarł już na wszystkie kontynenty z wyłączeniem Antarktydy.

11 marca WHO ogłosiła pandemię koronawirusa.

Codzienne aktualizacje danych można śledzić na stronie Światowej Organizacji Zdrowia.

13. Czy istnieje szczepionka?

Ponieważ koronawirus SARS-Cov-2 jest nowym wirusem, aktualnie nie ma szczepionki, która mogłaby skutecznie uchronić nas przed zarażeniem. Nie istnieją również odpowiednie leki przeciwko chorobie COVID-19.

Obecnie możliwie skuteczne leki i szczepionki są w trakcie testowania w ramach prób klinicznych. WHO koordynuje podejmowane wysiłki, współpracując z międzynarodową siecią eksperckich laboratoriów.

WHO rozpoczęła także program badawczy pod nazwą „Solidarity”. Projekt ma wymiar globalny i obejmuje skoordynowane testy wielu laboratoriów, uniwersytetów i ośrodków badawczych w celu sprawdzenia czterech najbardziej obiecujących metod leczenia COVID-19: remdesiviru, chlorochiny i hydroksychlorochiny, ritonaviru/lopinaviru oraz ritonaviru/lopinaviru z interferonem-beta.

14. Jak wygląda leczenie COVID-19?

Leczenie polega na łagodzeniu objawów zakażenia, a wyzdrowienie pacjenta zależy od ogólnego stanu jego zdrowia. Stąd najbardziej narażona na rozwinięcie choroby i zgony są osoby w starszym wieku, z obniżoną odpornością czy innymi problemami zdrowotnymi (m.in. chorobami przewlekłymi lub onkologicznymi).

15. Jak chronić się przed koronawirusem?

Aby zapobiec zakażeniu, zalecane są przedsięwzięcia profilaktyczne:

  • mycie rąk mydłem i wodą albo używanie płynów/żeli na bazie alkoholu (min. 60 procent),
  • zakrywanie ust i nosa zgiętym łokciem lub chusteczką podczas kichania lub kaszlu,
  • unikanie dotykania ust, nosa i oczu,
  • używanie maseczek zasłaniających nos i usta w przypadku objawów ze strony układu oddechowego,
  • unikanie zatłoczonych miejsc,
  • zachowywanie bezpiecznej odległości od innych osób – co najmniej 1 metr,
  • unikanie kontaktu ze zwierzętami,
  • w przypadku występowania jakichkolwiek objawów przeziębienia lub trudności w oddychaniu należy zwrócić się do lekarza.
COVID-19 Disease caused by the SARS-CoV-2 virus

COVID-19 Disease caused by the SARS-CoV-2 virus

Na osoby, które miały styczność z osobami zakażonymi lub podejrzewanymi o zakażenie koronawirusem, nakładana jest kwarantanna.

https://www.gov.pl/web/koronawirus/

16. Jak Polska walczy z koronawirusem?

Wszystkie najważniejsze informacje na temat działań podejmowanych przez polskie władze w walce z koronawirusem można znaleźć na tej stronie.

  1. Zdrowie i życie

 10 marca rząd podjął decyzję o odwołaniu wszystkich imprez masowych.

Od 12 marca zamknięto uczelnie, przedszkola, szkoły i inne placówki oświatowo-wychowawcze.

Stan zagrożenia epidemicznego

Kolejnym krokiem polskiego rządu było wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego, który obowiązywał od 14 do 20 marca. Wprowadził on szereg ograniczeń, z których najważniejsze to:

  • wstrzymanie działalności barów, pubów i restauracji – jedynie „na dowóz”,
  • ograniczenie działalności galerii handlowych do sklepów spożywczych, aptek, drogerii i pralni,
  • wstrzymanie działalności kin, muzeów, bibliotek,
  • zakaz zgromadzeń powyżej 50 osób,
  • wstrzymanie w Polsce międzynarodowych pasażerskich przewozów kolejowych,
  • obowiązek 14-dniowej kwarantanny dla każdej osoby wjeżdżającej na terytorium Polski

Od 14 marca obowiązuje także – z drobnymi wyjątkami –  zakaz przyjmowania międzynarodowych lotów pasażerskich.

Od 15 marca:

  • przywrócona została kontrola graniczna na przejściach granicznych z Niemcami, Czechami, Słowacją i Litwą, a także w portach morskich i lotniczych;
  • zawieszony jest ruch graniczny na niektórych przejściach granicznych z Rosją, Ukrainą i Białorusią;
  • na pozostałych przejściach granicznych (z Niemcami, Czechami, Słowacją, Litwą, lotniczych i morskich przejściach granicznych, a także na niezawieszonych przejściach granicznych z Rosją, Ukrainą i Białorusią) ruch graniczny dla cudzoziemców został ograniczony. 

Polskie Linie Lotnicze zorganizowały w dniach od 15 marca do 5 kwietnia przewozy Polaków, którzy przebywali w tym czasie za granicą. 

Stan epidemii

20 marca rozporządzeniem Ministra Zdrowia wprowadzony został na terenie Polski stan epidemii. Podtrzymuje on poprzednie środki zapobiegawcze, a także wprowadza nowe. Są to m.in.:

  • zakaz wywozu lub sprzedaży innym krajom respiratorów oraz kardiomonitorów
  • nałożenie na przedsiębiorców obowiązku zgłoszenia wojewodzie zamiaru wywozu lub sprzedaży innym krajom maseczek, ochraniaczy, rękawiczek, kombinezonów, gogli, środków dezynfekcyjnych. Wojewoda może natomiast zawnioskować do Premiera o zakazanie tej czynności;
  • ograniczenie funkcjonowania urzędów administracji publicznej do świadczenia niezbędnej pomocy obywatelom, bez kontaktu bezpośredniego;
  • nakaz udostępnienia nieruchomości – jeśli jej wykorzystanie zostało założone przez wojewodę w planie działania na wypadek epidemii

 24 marca Łukasz Szumowski wprowadził do powyższego rozporządzenia m.in. następujące zmiany:

  • terytorium Polski zostało objęte zakazem poruszania się z osób, z wyjątkiem tych, które mają na celu wykonywanie czynności zawodowych, zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, przeciwdziałanie skutkom COVID-19 (także wolontaryjnie) lub uczestniczenie w obrzędach religijnych,
  • w środkach transportu publicznego może znajdować się maksymalnie połowa dopuszczalnej liczby pasażerów na miejscach siedzących,
  • ograniczenie do max. 5 osób uczestniczących w obrzędach religijnych
  • ograniczenie zgromadzeń do spotkań z najbliższymi – z wyjątkiem wykonywania czynności zawodowych
  • osoby przekraczające granicę z RP w ramach wykonywania  pracy mogą na własny wniosek otrzymać skierowanie do odbycia kwarantanny

Rozporządzenie z 31 marca wprowadziło:

  •  zakaz korzystania z parków i innych terenów zielonych
  • obowiązek separacji od drugiej osoby na odległość co najmniej 2 m,
  • zakaz wychodzenia z domu dla niepełnoletnich bez osoby dorosłej,
  • obowiązek zapewnienia pracownikom rękawiczek lub płynu do dezynfekcji rąk
  • limit jednoczesnego przebywania klientów na poczcie w wymiarze 2 osoby na stanowisko,
  • limit jednoczesnego przebywania klientów w sklepie w wymiarze 3 osoby na jedną kasę w sklepie,
  • godziny dla seniorów w sklepach od 10.00 do 12.00
  • obowiązek używania rękawiczek w czasie zakupów

Utworzony został także Krajowy Rejestr Pacjentów z COVID-19. Placówki zajmujące się leczeniem zarażonych są zobowiązane do przekazywania szeregu danych dotyczących przebiegu choroby.

Rozporządzenie z 10 kwietnia to:

  • obowiązek zakrywania ust i  nosa przebywając poza miejscem zamieszkania,
  • kwarantanna także dla osób zamieszkujących wspólnie z osobą, która przyjechała z zagranicy.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 10 kwietnia przesuwa termin rekrutacji do szkół ponadpodstawowych. Ma on być udostępniony na stronie MEN. Terminy matur, egzaminów zawodowychegzaminów ósmoklasisty zostały przesunięte przez Dyrektora CKE na czerwiec.

Zgodnie z  rozporządzeniem wydanym 19 kwietnia, od poniedziałku 20 kwietnia:

  • możliwe jest wychodzenie z domu w celach rekreacyjnych,
  • otwarte zostały lasy i parki
  • samemu wychodzić mogą dzieci powyżej 13 roku życia
  • w sklepie o powierzchni większej niż 100 m2 i w kościele może znajdować się 1 osoba na każde 15 m2
  • w sklepie mniejszym – cztery osoby na jedną kasę
  • pozostałe obostrzenia się nie zmieniają.

Rozporządzenie z 2 maja zezwala na wznowienie swojej działalności przez biblioteki, muzea, hotele oraz galerie handlowe – przy zachowaniu stosownych środków ochrony. Możliwe jest także uprawianie sportu przez ograniczoną ilość osób w tym samym czasie, np. maksymalnie 4 użytkowników i trener w korcie tenisowym, 6 osób na jeden dołek golfowy lub boisko typu Orlik.

Rozporządzenie z 16 maja zezwala na wznowienie działalności zakładom fryzjerskim i kosmetycznym – przy zachowaniu odpowiednich środków ochrony – oraz lokalom gastronomicznym, w których na jedną osobę ma przypadać co najmniej 4m2. Ponadto, w kościele może przebywać jedna osoba na 10 m2, dzieci poniżej 13 roku życia mogą wychodzić same z domu, a pewne zajęcia szkolne i uczelniane będą mogły być wznowione zgodnie z wydanymi zaleceniami.

 Reguły, które mają obowiązywać do końca walki z pandemią to:

  • zachowanie 2-metrowej odległości w przestrzeni publicznej od innych,
  • obowiązkowe zasłanianie nosa i ust w miejscach publicznych,
  • utrzymanie pracy i edukacji zdalnej wszędzie tam, gdzie jest to możliwe,
  • ścisłe przestrzeganie zasad sanitarnych w miejscach gromadzenia ludzi (dezynfekcja i utrzymanie odpowiedniego dystansu),
  • kwarantanna i izolacja dla osób zarażonych lub potencjalnie zarażonych.
  1. Gospodarka

Aby przeciwdziałać skutkom kryzysu gospodarczego spowodowanego pandemią, rząd polski uchwalił pakiet ustaw mający wspierać polskich przedsiębiorców. Stworzona została także strona internetowa poświęcona temu zagadnieniu.

 Tarcza Antykryzysowa

Na tzw. Tarczę Antykryzysową składają się ustawy:

  • o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (tzw. specustawa),
  • o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju.

 Pierwsza z nich reguluje bardzo szeroki zakres spraw. Określa np. rozwiązania związane z utylizacją odpadów potencjalnie zarażonych, sytuacją sądownictwa czy przedłużeniem ważności pewnych dokumentów. Znajdują się tam także zapisy o pomocy oferowanej przedsiębiorcom dotyczące m.in. dofinansowania na utrzymanie miejsc pracy, świadczenia postojowego, otrzymania pożyczki, zwolnień z opłacania składek ZUS-u.

Druga ma na celu przekazanie dystrybucji środków finansowych w ręce Polskiego Funduszu Rozwoju.

Ponadto, w celu stymulowania gospodarki, Rada Polityki Pieniężnej zdecydowała się na kolejne obniżenie stóp procentowych. NBP będzie także skupywał papiery wartościowe gwarantowane przez Skarb Państwa na rynku wtórnym oraz oferował kredyty wekslowe. Dotychczas zorganizowano jeden przetarg na skup obligacji skarbowych, a kolejne dwa są zapowiedziane.

 Ustawa z 16 kwietnia 2020 r., czyli tzw. Tarcza 2.0, uzupełnia poprzednie rozwiązania i poszerza zakres np. świadczeń postojowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą i zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych oraz zwolnień z opłacania połowy składek na ubezpieczenia społeczne także dla firm zatrudniających do 49 pracowników.

17. Czy przesyłki z Chin lub z regionów narażonych na koronawirusa są bezpieczne?

Nie ma się czego obawiać! Osoby otrzymujące przesyłki z Chin lub z regionów narażonych na koronawirusa nie mogą się nim zarazić. Skoro wirus najczęściej przenoszony jest drogą kropelkową (tzn. przy okazji kontaktu człowiek-człowiek), to ryzyko zakażenia przez otrzymany z Chin przedmiot jest znikome.

To prawda, wirus może przetrwać na powierzchni od kilku godzin do nawet kilku dni. Jednak ze względu na warunki, w których są transportowane paczki (czas dostawy, wilgotność i temperatura przechowania), prawdopodobieństwo zarażenia się koronawirusem jest niskie.

18. Czy mogę zarazić się koronawirusem od zwierzęcia domowego (psa, kota?)

Jak dotąd nie odnotowano ani jednego przypadku zarażenia człowieka koronawirusem od zwierzęcia domowego. SARS-CoV-2 roznosi się drogą kropelkową pomiędzy ludźmi, dlatego tak istotne jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa epidemicznego, takich jak ograniczenie do absolutnego minimum wychodzenia z domu, częste mycie rąk czy dezynfekcja.

19. Jak przebiega proces przekraczania granic?

Od niedzieli 15 marca polskie granice są zamknięte, a osoby wracające do kraju poddawane są obowiązkowej 14-dniowej kwarantannie. Wyjątek od tej zasady stanowią:

  • osoby z obszarów przygranicznych, które mieszkają w Polsce, ale pracują na co dzień w kraju sąsiednim i które przekraczają granicę regularnie,
  • cudzoziemcy, którzy mieszkają w kraju sąsiednim, ale pracują w Polsce i przekraczają granicę regularnie,
  • zawodowi kierowcy transportu towarowego i osobowego wykonujących swoje obowiązki.

Do Polski mogą wjechać jedynie:

  • obywatele Polski,
  • cudzoziemcy, którzy są małżonkami albo dziećmi obywateli Polski bądź pozostają pod ich stałą opieką,
  • cudzoziemcy posiadający Kartę Polaka,
  • szefowie misji dyplomatycznych oraz członkowie personelu dyplomatyczno-konsularnego misji, czyli osoby posiadające stopień dyplomatyczny oraz członkowie ich rodzin,
  • cudzoziemcy posiadający prawo stałego lub czasowego pobytu na terytorium Polski,
  • cudzoziemcy posiadający prawo do pracy na terytorium Polski, tj. cudzoziemcy uprawnieni do wykonywania pracy na takich samych zasadach co obywatele polscy, posiadający zezwolenie na pracę, zezwolenie na pracę sezonową, oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium naszego kraju,
  • w szczególnie uzasadnionych przypadkach komendant placówki Straży Granicznej, po uzyskaniu zgody Komendanta Głównego Straży Granicznej, może zezwolić cudzoziemcowi na wjazd na terytorium Polski w trybie określonym w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach,
  • cudzoziemcy, którzy prowadzą środek transportu służący do przewozu towarów.

Granice z Niemcami, Czechami, Słowacją i Litwą przekraczać można tylko w wyznaczonych miejscach, określonych w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 roku w sprawie przywrócenia tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną. Pozostałe drogi przecinające granicę Polski są zablokowane. Na granicy z Rosją, Białorusią i Ukrainą ruch graniczny również został znacznie ograniczony. Granicę polsko-rosyjską można przekraczać jedynie w Bezledach i Grzechotkach, granicę z Białorusią – w Kuźnicy, Bobrownikach i Terespolu, a z Ukrainą – w Dorohusku, Hrebennem i Korczowej.

Każda osoba przekraczająca polską granicę poddawana jest kontroli sanitarnej. W praktyce oznacza to pomiar temperatury ciała. Temperatura powyżej 36,6 nie oznacza, że ktoś jest chory na COVID-19 lub jest nosicielem koronawirusa SARS-CoV-2. Taką osobę należy jednak zbadać i poddać obserwacji. Niestety temperatura w normie nie potwierdza, że ktoś jest zdrowy. W części przypadków zakażenie koronawirusem może przebiegać bezobjawowo.

Podróżni pytani są, skąd przyjeżdżają, gdzie byli, jak się z nimi skontaktować na terenie Polski, oraz wypełniają formularz z tymi danymi. Następnie, na podstawie decyzji państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego, kierowani są do wskazanego przez siebie miejsca do odbycia 14-dniowej kwarantanny. Jeśli osoba nie chce lub z jakiś przyczyn nie może odbyć kwarantanny w swoim domu, udaje się do lokalu wyznaczonego w tym celu przez wojewodę. Informacje o szczegółach uzyskuje się bezpośrednio na granicy lub w najbliższej stacji sanitarno-epidemiologicznej (lista placówek wraz z danymi kontaktowymi dostępna jest tutaj).

20. Czym jest kwarantanna i jak wygląda w praktyce?

Kwarantanna dotyczy osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zakażonymi lub podejrzanymi o zakażenie koronawirusem. Od 15 marca kwarantanna jest obowiązkowa przede wszystkim dla każdego, kto wraca z zagranicy.

Kwarantanna nie jest tym samym co nadzór epidemiologiczny. Ten drugi dotyczy osób, które nie miały bezpośredniego kontaktu z nosicielem lub chorym, ale na wszelki wypadek sprawdza się ich stan zdrowia. Nadzór epidemiologiczny również trwa czternaście dni, nie oznacza jednak całkowitego zakazu kontaktu z innymi. W czasie jego trwania należy przejść na pracę zdalną w domu, zawiesić życie towarzyskie, ograniczyć do minimum wyjścia, a także dwa razy dziennie mierzyć sobie temperaturę oraz kontrolować swój stan zdrowia.

Państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny może wydać decyzję o poddaniu kwarantannie osoby, która jest:

  • zakażona,
  • chora na chorobę zakaźną,
  • podejrzana o zakażenie lub chorobę zakaźną,
  • miała styczność ze źródłem tzw. biologicznego czynnika chorobotwórczego.

W każdym z tych przypadków osoba ma przeprowadzony test na obecność koronawirusa w miejscu odbywania kwarantanny. Badania są organizowane przez powiatową stację sanitarno-epidemiologiczną oraz wojewodę.

Osoba objęta obowiązkową kwarantanną przebywa w swoim mieszkaniu przez dwa tygodnie — liczone od dnia ostatniego kontaktu z zakażonym lub od dnia powrotu z regionu ryzyka. Nie wolno jej wychodzić, nawet z psem na spacer, do sklepu czy do lekarza. To bardzo ważne, ponieważ można być zakażonym, nie mając objawów choroby, i nadal zarażać innych ludzi. Do osoby objętej kwarantanną nie wolno też nikomu przychodzić. Jeśli taka osoba poczuje się gorzej, a zwłaszcza jeśli pojawią się następujące objawy: gorączka, kaszel, problemy z oddychaniem, powinna ona bezzwłocznie powiadomić telefonicznie stację sanitarno-epidemiologiczną lub zgłosić się bezpośrednio do oddziału zakaźnego lub oddziału obserwacyjno-zakaźnego szpitala (listy placówek wraz z danymi kontaktowymi dostępne są tutaj).

Jeśli wracając z zagranicy, nie ma się możliwości odbywania kwarantanny w domu, należy ją odbyć we wskazanym przez służby ośrodku. Osoby powracające z zagranicy podczas przekroczenia granicy otrzymują informację o objęciu kwarantanną oraz ulotkę z instrukcjami co do dalszego postępowania. W czasie odbywania kwarantanny należy przestrzegać następujących zasad:

  • Zostań w domu – pod żadnym pozorem nie wychodź! Nie przyjmuj nikogo. Jeśli w domu są osoby bliskie, które miały z tobą kontakt po tym, jak zetknąłeś się z koronawirusem, one też podlegają kwarantannie.
  • Jeśli musisz mieć kontakt z kimś, zachowaj odstęp na 2 m.
  • Wywieś kartkę o kwarantannie na drzwiach/ogrodzeniu.
  • W miarę możliwości powinieneś przebywać w określonym pokoju, a jeśli w domu jest więcej łazienek, korzystaj tylko z jednej. Ogranicz powierzchnię, która będzie wymagała dezynfekcji.
  • Ogranicz kontakt ze zwierzętami domowymi i innymi zwierzętami: Chociaż nie ma doniesień o zachorowaniu zwierząt domowych lub innych zwierząt na COVID-19, nadal zaleca się, aby ograniczać z nimi kontakt. Unikaj szczególnie głaskania, przytulania, całowania lub lizania oraz dzielenia się jedzeniem. Jeśli musisz opiekować się swoim zwierzęciem lub przebywać w jego pobliżu podczas kwarantanny, umyj ręce przed i po kontakcie z nim oraz załóż maskę na twarz.
  • Załóż maskę lub szalik/chustkę na twarz, jeśli ma do ciebie przyjechać lekarz lub karetka.
  • Przestrzegaj zasad higieny:
    • codziennie czyść wszystkie dotykane powierzchnie: blaty, klamki, armatury łazienkowe, toalety, telefony, klawiatury, tablety i stoliki nocne,
    • codziennie czyść dokładnie łazienkę i kuchnię,
    • pierz swoje rzeczy, pościel, ręczniki, ubrania (jak najczęściej) w temperaturze 60 stopni. Nie używaj niczego, co wymaga prania ręcznego,
    • dezynfekuj miejsca zanieczyszczone płynami ustrojowymi, czyść również wszystkie powierzchnie, które mogą zawierać krew, stolec lub płyny ustrojowe.
  • Używaj środków czyszczących/dezynfekujących zgodnie z instrukcjami na etykiecie. Jeśli sięgnąłeś po produkt, którego na co dzień nie używasz, a który ci polecono jako skuteczny na wirusy, sprawdź, czy możesz używać tego w pomieszczeniu, w którym przebywają ludzie lub zwierzęta, i czy nie powinieneś przy jego stosowaniu zachować środków ostrożności, np. używać rękawiczek i zapewnić dobrą wentylację.
  • Dbaj o to, by organizm miał zapewnione wszystko, co niezbędne do dobrego funkcjonowania: wysypiaj się, jedz lekkostrawne posiłki z dużą ilością warzyw i owoców, pij dużo wody.
  • Monitoruj swój stan zdrowia:
    • regularnie mierz sobie temperaturę,
    • zastanów się, jak się czujesz, czy nie masz problemów z oddychaniem, bólów mięśni, kaszlu lub innych niepokojących objawów,
    • jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, zasięgnij porady medycznej przez telefon.

Jeżeli po czternastu dniach kwarantanny nie wystąpiły żadne objawy typowe dla zakażenia koronawirusem, kontrolę można zakończyć. Jeśli jednak objawy wystąpią, należy:·

  • pozostać w domu,
  • bezzwłocznie poinformować telefonicznie stację sanitarno-epidemiologiczną lub
  • zgłosić się bezpośrednio do oddziału zakaźnego lub oddziału obserwacyjno-zakaźnego, gdzie określony zostanie dalszy tryb postępowania.

Osoba objęta kwarantanną powinna nie mieć bliskiego kontaktu z domownikami. W praktyce oznacza to konieczność zapewnienia jej osobnego pokoju z łazienką. Taka osoba nie może również sprawować opieki nad dzieckiem – jeśli małżeństwo ma dziecko, które jest chore, a jedno z rodziców objęte jest kwarantanną, to tylko rodzic nieobjęty kwarantanną może sprawować nad tym dzieckiem opiekę.

Pracownikowi poddanemu kwarantannie przysługują wynagrodzenie, zasiłek chorobowy lub zasiłek opiekuńczy. W przypadku, gdy państwowy inspektor sanitarny wyda decyzję o konieczności poddania się kwarantannie lub izolacji, decyzja ta stanowi podstawę do wypłaty świadczenia z tytułu choroby własnej lub zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dzieckiem (sześćdziesiąt dni w roku na wszystkie dzieci do lat 14, a na niepełnosprawne w wieku 14-18 lat – trzydzieści dni) lub członkiem rodziny (czternaście dni w roku kalendarzowym, np. na poddane kwarantannie lub izolacji dzieci powyżej lat 14). Za czas trwania kwarantanny lub izolacji przysługuje wynagrodzenie za czas choroby, zasiłek chorobowy lub zasiłek opiekuńczy w wysokości 80 procent podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, czyli w przypadku pracownika – 80 procent wynagrodzenia z okresu dwunastu miesięcy.

Należy jednak pamiętać, że o objęciu kwarantanną trzeba osobiście poinformować pracodawcę. Lekarz nie wystawi L4 dla osoby zdrowej.

Jeśli osoba czuje się dobrze, może w czasie kwarantanny wykonywać pracę zdalnie. Warunkiem jest niełamanie wydanych przez inspektora sanitarnego zaleceń (opisanych w ulotce, którą osoby powracające otrzymują na granicy).

Osoby objęte kwarantanną w ramach kontroli regularnie odwiedza policja. Funkcjonariusze kontrolują, czy osoby te pozostają w miejscu zamieszkania. Nieuzasadnione przypadki złamania kwarantanny są karane, włącznie z nakładaniem wysokich kar finansowych. Osoby, które łamią nakaz kwarantanny, zagrażają przede wszystkim innym, zwłaszcza osobom starszym. Przepisy przewidują możliwość nałożenia na nieprzestrzegających kwarantanny kary finansowej do . Decyzja co do konkretnej wysokości kary jest zawsze indywidualna.

W celu usprawnienia codziennych kontroli policyjnych Ministerstwo Cyfryzacji opracowało aplikację mobilną Kwarantanna domowa. Osoby objęte kwarantanną, które zdecydują się na takie rozwiązanie, codziennie będą proszone SMS-em o zrobienie selfie i odesłanie go w ciągu 20 minut od otrzymania wiadomości. Dzięki geolokalizacji oraz nowoczesnemu systemowi porównywania twarzy każdorazowo wiadomo jest, że to na pewno ta osoba i że przechodzi ona kwarantannę w miejscu zadeklarowanym w formularzu lokalizacyjnym. Jak zapewnia minister cyfryzacji Marek Zagórski, „Dane osób »meldujących się« na kwarantannie są bezpieczne. Nie będą niepotrzebnie gromadzone, ani przechowywane”.

Osoby, które nie mają wsparcia w czasie kwarantanny, a szczególnie ludzie starsi i niepełnosprawni, mogą liczyć na pomoc wielu instytucji państwowych, m.in. ośrodka pomocy społecznej i policji. Również w sytuacji braku zapewnionego ciepłego posiłku lub produktów żywieniowych można się zwrócić o taką pomoc do gminy. Udzielać jej będą osoby wyznaczone w danej gminie, we współpracy z wolontariuszami organizacji pozarządowych. Ośrodek pomocy społecznej współpracuje także z miejscową jednostką Ochotniczej Straży Pożarnej, Strażą Miejską, Policją, Wojskiem Obrony Terytorialnej.

Ośrodki pomocy społecznej i powiatowe centra pomocy rodzinie zapewniają też pomoc psychologiczną.

21. Czy osoby, których domownicy objęci są obowiązkową kwarantanną, również jej podlegają?

Co do zasady przebywanie w jednym mieszkaniu z osobą objętą kwarantanną nie jest podstawą do tego, by samemu zostać jej poddanym. Osoba objęta kwarantanną powinna nie mieć bliskiego kontaktu z domownikami, co oznacza, że musi mieć zapewniony osobny pokój z łazienką. Domownicy mogą nie być objęci kwarantanną, jeśli mieszkają w dużym domu i są w stanie zapewnić, że nie będą się spotykać z osobą poddaną kwarantannie. Inspektor sanitarny – graniczny lub powiatowy – decyduje indywidualnie w każdej sytuacji. Jeśli osoba poddawana kwarantannie takiego miejsca nie posiada lub nie ma możliwości spędzenia kwarantanny w domu, to wojewodowie mają przeznaczone lokale na kwarantannę i tam ta osoba będzie mogła się udać.

Dopiero w sytuacji, kiedy dojdzie do bliskiego kontaktu między osobą poddaną kwarantannie a innymi osobami, ci również muszą zostać objęci kwarantanną. Definicja bliskiego kontaktu:

  • pozostawanie w bezpośrednim kontakcie lub w odległości mniejszej niż 2 m przez ponad 15 min. bez odzieży ochronnej albo
  • prowadzenie rozmowy twarzą w twarz w odległości do 1 m bez odzieży ochronnej.

W przypadku styczności z osobami chorymi lub podejrzewanymi o zakażenie koronawirusem należy kontaktować się telefonicznie z najbliższą stacją sanitarno-epidemiologiczną. Przez telefon wypełnia się ankietę wstępnej kwalifikacji w kierunku zakażenia koronawirusem. Ważne, aby podać listę osób, z którymi miało się kontakt od momentu styczności z koronawirusem. Lista numerów do placówek w całej Polsce znajduje się tutaj.

22. Co z wyborami prezydenckimi?

5 lutego Marszałek Sejmu Elżbieta Witek zarządziła przeprowadzenie wyborów prezydenckich na dzień 10 maja 2020 r. Zarejestrowanych przez Państwową Komisję Wyborczą zostało 10 kandydatów.

Ze względu na pandemię koronawirusa SARS-CoV- 2 rząd podjął 31 marca ustawę (tzw. specustawa), która m.in. zmodyfikowała dotychczasowy kodeks wyborczy w ten sposób, że uprawnionymi do głosowania korespondencyjnego są nie tylko osoby niepełnosprawne, ale także przebywające w kwarantannie oraz te, które ukończyły 60 lat.  

6 kwietnia Sejm przegłosował ustawę wprowadzającą głosowanie wyłącznie korespondencyjne w trakcie wyborów. Poczta Polska miałaby dostarczyć wyborcom kompletne pakiety wyborcze bez konieczności składania żadnego wniosku. Wypełnione karty, włożone do zwrotnych kopert, byłyby następnie umieszczone przez wyborców w specjalnie przygotowanych skrzynkach pocztowych. Ustawa miała także nadać Ministrowi Aktywów Państwowych uprawnienia do określenia wzoru kart i kopert do głosowania, a także zarządzenia ich wydruku, co zgodnie z kodeksem wyborczym należy do obowiązków PKW. Ustawa trafiła pod obrady Senatu, który zawetował ją 5 maja. Następnie, 7 maja Sejm odrzucił uchwałę Senatu.

W trakcie, gdy trwały obrady Senatu uchwalona została ustawa z 16 kwietnia, która odebrała PKW możliwość określenia wzoru kart do głosowania i zarządzenia ich wydruku.

W tym samym dniu, w którym Sejm odrzucił weto Senatu, tj. 7 maja, PKW podała informację, że art. 102 ustawy z 16 kwietnia br. odebrał jej możliwość ustalenia wzoru kart do głosowania i zarządzenia ich wydruku, a zatem przeprowadzenie wyborów jest niemożliwe.

10 maja PKW podjęła uchwałę, że w czasie wyborów nie można było oddać głosu na kandydatów, a zatem konieczne jest wyznaczenie nowego terminu wyborów.

12 maja Sejm przegłosował ustawę o przeprowadzeniu wyborów prezydenckich. Uchyla ona poprzednie przepisy i zakłada, że głosowanie korespondencyjne nie będzie obligatoryjne, ale możliwe dla każdego (także Polaków za granicą) po zgłoszeniu takiego zamiaru. Jednocześnie kandydaci, którzy zostali zarejestrowani przez PKW przed wyborami 10 maja, nie będą musieli ponownie zbierać podpisów, ale możliwe będzie zarejestrowanie także nowych kandydatów. PKW podejmie uchwałę dotyczącą ewentualnego wykorzystania elementów pakietów wyborczych wydrukowanych przed 10 maja.

Nowy termin wyborów może być zmieniony przez Marszałka Sejmu – po zasięgnięciu opinii Ministra Zdrowia i PKW. Jednocześnie Minister Zdrowia może zarządzić głosowanie wyłącznie korespondencyjne na określonym obszarze – jeśli będzie na to wskazywała sytuacja epidemiczna. Ustawa trafiła pod obrady Senatu.

Czy mamy się czego obawiać?

Koronawirus SARS-CoV-2 powoduje infekcje dróg oddechowych, których przebieg może być zarówno łagodny (np. zwykłe przeziębienie), jak i bardzo ciężki. Nie ma jeszcze lekarstwa ani szczepionek przeciwko wirusowi, ponieważ póki co nie jest on wystarczająco zbadany. Aby ochronić się przed chorobą, należy unikać zatłoczonych miejsc oraz dbać o higienę. Osoby zarażone podczas kichania i kaszlu muszą zakrywać usta i nos zgiętym łokciem lub chusteczką, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się zarazków i wirusów. Należy pamiętać, aby w żadnym wypadku nie panikować, ale stosować środki ostrożności. W razie wystąpienia jakichkolwiek objawów – gorączki, kaszlu, problemów z oddychaniem, bólów mięśniowych, zmęczenia – należy natychmiast skontaktować się ze stacją sanitarno-epidemiologiczną lub oddziałem (obserwacyjno-) zakaźnym w miejscu zamieszkania albo zadzwonić na całodobową infolinię NFZ pod numerem 800-190-590.

Warto pamiętać również o tym, że w sieci bardzo często pojawiają się fake newsy i artykuły dezinformacyjne na temat koronawirusa. Demagog wraz z organizacjami fact-checkingowymi należącymi do grupy IFCN bierze udział w walce z nieprawdziwymi wiadomościami odnośnie nowego wirusa.

Do tej pory udało nam się sprostować już kilkadziesiąt informacji. Wszystkie sprawdzone przez nas informacje znajdziesz TUTAJ.

Koronawirus – zestawienie fałszywych informacji

Koronawirus – zestawienie fałszywych informacji

Aby nie dać nabrać się na fake newsy dotyczące koronawirusa, polecamy śledzenie kolejnych fact-checków na jego temat, które pojawiają się na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych.

Bądź bezpieczny. Dowiedz się więcej!

Wszystkie najważniejsze i potwierdzone informacje na temat koronawirusa znajdziesz na specjalnej dedykowanej stronie rządowej: https://www.gov.pl/web/koronawirus

Światowa Organizacja Zdrowia stworzyła kurs e-learningowy (dostępny w języku angielskim, francuskim, hiszpańskim i chińskim) na temat wirusów układu oddechowego (w tym COVID-19). Film edukacyjny przedstawia ogólny przegląd informacji nt. koronawirusa. Dostępny jest w języku angielskim.

W języku polskim dostępny jest również film stworzony przez Główny Inspektorat Sanitarny, który przedstawia najważniejsze informacje na temat koronawirusa.

➖
Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

• Wpłać darowiznę i wesprzyj naszą pracę TUTAJ.
• Śmiało rozpowszechniaj artykuł, prześlij go znajomym, nie zapomnij podać źródła (www.demagog.org.pl).

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

POMÓŻ NAM DZIAŁAĆ!

Co­dzien­nie spraw­dza­my praw­do­mów­ność po­li­ty­ków. Walczymy z dez­in­for­ma­cją, fake new­sa­mi i ma­ni­pu­la­cją w prze­strze­ni pu­blicz­nej.

Żeby za­cho­wać nie­za­leż­ność, po­trze­bu­je­my Two­jego wsparcia.