Czas czytania: około min.

Które z państw NATO wydaje najwięcej na wojsko i obronność?

08.10.2021 godz. 13:21

Wypowiedź

Prawda

Analiza w pigułce

  • Wydatki obronne Stanów Zjednoczonych są większe niż wydatki europejskich państw NATO i Kanady. Proporcje te kształtują się w ostatnich latach mniej więcej 70 do 30. Według szacunkowych danych za rok 2021 Stany Zjednoczone przeznaczają na obronność 726 mld dolarów, a Kanada i państwa europejskie wydają na te cele ok. 323 mld dolarów.
  • Według danych Stockholm International Peace Research Institute Stany Zjednoczone przeznaczają na obronę najwięcej pieniędzy na świecie. Co więcej, wydatki Stanów są większe od łącznych wydatków kolejnych 11 państw. Chiny, które zajmują drugie miejsce, wydają jedynie ⅓ kwoty USA.
  • Pośród 10 państw przeznaczających najwięcej na obronę, tylko dwa należą do Unii Europejskiej. Są to Niemcy i Francja.
  • Na tej podstawie oceniamy wypowiedź Włodzimierza Cimoszewicza jako prawdziwą.

Relacje transatlantyckie

W połowie czerwca 2021 roku doszło do spotkania na szczycie z udziałem prezydenta USA Joe Bidena, przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen i przewodniczącego Rady Europejskiej Charlesa Michela. Strony rozmawiały na temat odbudowy dwustronnych relacji amerykańsko-europejskich po prezydenturze Donalda Trumpa. Głównym tematem były zagadnienia gospodarcze – USA i UE osiągnęły porozumienie w sprawie subsydiów dla samolotów Airbus i Boeing. Poza tym strony zobowiązały się do podejmowania działań służących walce z chińskimi inwestycjami w sektorze przemysłu lotniczego.

Wydawałoby się, że bilateralne rozmowy okazały się umiarkowanym sukcesem, a relacje transatlantyckie będą zmierzać do wzmożonej współpracy. Niespodziewanie 15 września Stany Zjednoczone wraz z Wielką Brytanią i Australią ogłosiły utworzenie trójstronnego partnerstwa w zakresie bezpieczeństwa (AUKUS) w regionie Indo-Pacyfiku, którego de facto celem jest przeciwdziałanie potencjałowi Chin.

Zawarcie porozumienia spotkało się krytyką unijnych polityków ze względu na brak uwzględnienia Unii Europejskiej w rozmowach – Ursula von der Leyen uznała, że pakt jest „nie do zaakceptowania”, a komisarz Thierry Breton stwierdził, że AUKUS i wcześniejsze wycofanie amerykańskich wojsk z Afganistanu powinno być „pobudką” dla UE. Przeciwko trójstronnemu porozumieniu jest także Francja, gdyż zawarcie paktu wiązało się z anulowaniem przez Australię kontraktu na zakup francuskich okrętów podwodnych.

W reakcji na ostatnie wydarzenia Parlament Europejski w rezolucji oznajmił, że Unia Europejska powinna rozwijać strategiczną autonomię oraz wezwał do lepszej koordynacji działań Wspólnoty w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie Chin.

Kontekst wypowiedzi

O komentarz na temat stosunków transatlantyckich oraz strategii obronnej UE w radiu Tok FM został zapytany były premier Włodzimierz Cimoszewicz. Polityk przekonywał, że pogląd wśród państw wspólnotowych w tej kwestii jeszcze się nie wyklarował. Dyplomata przypomniał, że co prawda NATO nadal odgrywa ważną rolę, lecz wśród państw Sojuszu to USA wydają więcej na zbrojenia niż wszystkie pozostałe państwa.

Obecny eurodeputowany podkreślił, że wśród państw europejskich narasta przeświadczenie, że UE nie może być niezdolna do samodzielnego reagowania na wydarzenia, które mają miejsce na Starym Kontynencie. Nawet jeśli państwa UE nie dysponują dużym potencjałem militarnym, powinny dążyć do budowy sił rozjemczych. Do tego jednak jest niezbędne zwiększenie wydatków.

Czy Stany Zjednoczone faktycznie dominują w wydatkach obronnych?

Sojusz Północnoatlantycki regularnie publikuje informacje na temat swojego funkcjonowania oraz wydatków przeznaczanych na wojsko i obronność. Szacunkowe dane za lata 2020 i 2021 wskazują, że wydatki obronne wszystkich państw Sojuszu przekraczają 1 bln dolarów. Same Stany Zjednoczone przeznaczyły na nie odpowiednio 717 mld dolarów w 2020 roku i 726 mld dolarów w 2021 roku, z kolei na pozostałe państwa europejskiej oraz Kanadę przypada 310 i 332 mld dolarów. Z podziałem tym możemy zapoznać się na poniższym wykresie.

W poprzednich latach sytuacja prezentuje się identycznie. Stany Zjednoczone są państwem, które przeznacza najwięcej na obronę spośród wszystkich państw NATO, a suma ta przewyższa wydatki innych krajów. Rok do roku, w latach 2012–2019 USA odpowiadały za co najmniej 70 proc. sumarycznej kwoty wydatków na cele obronne pośród państw Sojuszu.

Z kolei, jeśli weźmiemy pod uwagę wydatki w stosunku do PKB, Stany Zjednoczone z wynikiem 3,52 proc. w roku 2021 zajmują drugie miejsce zaraz za Grecją, która przeznacza na te cele 3,82 proc. W 2006 roku ministrowie obrony narodowej państw NATO ustalili wymóg przeznaczania 2 proc. PKB na cele obronne. Obecnie próg ten spełnia 10 z 29 państw, wśród których znajduje się również Polska. To znacząca poprawa względem roku 2014, w którym 2 proc. przekroczyły jedynie 3 państwa. Wówczas najwięcej w stosunku do PKB wydatkowały Stany Zjednoczone.

Wielką skalę wydatków obronnych Stanów Zjednoczonych pokazuje jeszcze jedno porównanie. Mianowicie, według danych SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute), Stany Zjednoczone są światowym liderem pod względem środków przeznaczanych na obronność, a kwota ta jest wyższa niż łączne wydatki państw zajmujących miejsca od drugiego do dwunastego, czyli Chin, Indii, Rosji, Wielkiej Brytanii, Arabii Saudyjskiej, Niemiec, Francji, Japonii, Korei Południowej, Australii i Włoch.

Same Chiny, które zajmują drugie miejsce, wydają jedynie ⅓ kwoty USA. Warto również zwrócić uwagę, że pośród 10 państw przeznaczających najwięcej na obronę znajdują się wyłącznie dwa państwa z Unii Europejskiej – Niemcy i Francja.

O potencjale militarnym Stanów Zjednoczonych świadczy także fakt, że są jednym z 9 państw dysponujących legalnie bronią atomową. Pozostałymi krajami są Rosja, Francja, Chiny, Wielka Brytania, Pakistan, Indie, Izrael i Korea Północna. Stany posiadają także największą liczbę baz wojskowych poza granicami swojego kraju.

Artykuł powstał w ramach projektu „Fakty w debacie publicznej”, realizowanego z dotacji programu „Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy”, finansowanego z Funduszy EOG.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub