Strona główna Wypowiedzi Referendum obywatelskie. Czy Sejm może się na nie nie zgodzić?

Referendum obywatelskie. Czy Sejm może się na nie nie zgodzić?

Referendum obywatelskie. Czy Sejm może się na nie nie zgodzić?

Paweł Kukiz

Poseł
Kukiz'15

Nie wiem, czy państwo wiecie, ale w Polsce nie ma obywatelskich referendów. Wszystkie referenda muszą przejść za pośrednictwem polityków. Nawet jeżeli chcecie rozwiązać Sejm, a teoretycznie naród jako suweren, jako zwierzchnik wszystkich władz miałby do tego prawo, ma do tego prawo w konstytucji, to po zebraniu 500 tys. podpisów jak przyniesiecie do Sejmu petycję o rozwiązanie Sejmu, to Sejm decyduje, czy takie referendum rozpisać, czy nie rozpisać.

Gość Wydarzeń, 16.11.2023

Prawda

Wypowiedź uznajemy za zgodną z prawdą, gdy:  

  • istnieją dwa wiarygodne i niezależne źródła (lub jedno, jeśli jest jedynym adekwatnym z punktu widzenia kontekstu wypowiedzi) potwierdzające zawartą w wypowiedzi informację, 
  • zawiera najbardziej aktualne dane istniejące w chwili wypowiedzi, 
  •  dane użyte są zgodnie ze swoim pierwotnym kontekstem.

Sprawdź metodologię

Gość Wydarzeń, 16.11.2023

Prawda

Wypowiedź uznajemy za zgodną z prawdą, gdy:  

  • istnieją dwa wiarygodne i niezależne źródła (lub jedno, jeśli jest jedynym adekwatnym z punktu widzenia kontekstu wypowiedzi) potwierdzające zawartą w wypowiedzi informację, 
  • zawiera najbardziej aktualne dane istniejące w chwili wypowiedzi, 
  •  dane użyte są zgodnie ze swoim pierwotnym kontekstem.

Sprawdź metodologię

  • Konstytucja nie przewiduje możliwości odwołania Sejmu w referendum. Zgodnie z ustawą zasadniczą prawo do skrócenia kadencji ma sam Sejm oraz w określonych przypadkach prezydent.  
  • W polskim porządku prawnym istnieje możliwość zorganizowania referendum z inicjatywy obywateli w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa.
  • Jeżeli obywatele zbiorą co najmniej 500 tys. podpisów, mogą zgłosić się z wnioskiem do Sejmu o przeprowadzenie referendum. Izba niższa musi jednak wyrazić na nie zgodę w głosowaniu. 
  • Choć obywatele sami nie mogą rozwiązać parlamentu, to mogliby o to wnioskować w referendum. Jednocześnie prawdą jest, że w Polsce po zebraniu 500 tys. podpisów pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum Sejm może go odrzucić. Dlatego wypowiedź uznajemy za prawdę.

Kukiz: referendum obywatelskie realnie nie istnieje

Paweł Kukiz podczas programu „Gość Wydarzeń” w Polsat News stwierdził, że w Polsce nie istnieje instytucja referendum obywatelskiego, ponieważ wszystkie referenda muszą zostać zaakceptowane przez polityków. Jako przykład polityk podał referendum w sprawie rozwiązania Sejmu zorganizowanie z inicjatywy obywateli i powołał się przy tym na konstytucję, która według niego gwarantuje narodowi prawo do odwołania Sejmu.

Zgodnie z art. 4 konstytucji władza zwierzchnia w RP należy do narodu oraz to naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio. 

Przykładem bezpośredniej formy sprawowania władzy są referenda. Dopuszczalna jest sytuacja, w której pytanie referendalne dotyczy rozwiązania Sejmu. Jednocześnie nie wystarczy tylko przeprowadzenie referendum, by Sejm został rozwiązany.

Kto może rozwiązać Sejm?

Zgodnie z art. 98 prerogatywy do skrócenia kadencji Sejmu mają: Sejm – uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby posłów, oraz prezydent – po zasięgnięciu opinii marszałka Sejmu i marszałka Senatu. 

Prezydent musi skrócić kadencję Sejmu w razie nieudzielenia wotum zaufania Radzie Ministrów (art. 155 ust. 2) oraz może to zrobić, jeżeli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona prezydentowi do podpisu (art. 225).

Skrócenie kadencji Sejmu oznaczałoby też skrócenie kadencji Senatu.

Rodzaje referendum w polskim prawie

W kontekście innej wypowiedzi Pawła Kukiza o referendach omawialiśmy, jakie rodzaje referendów istnieją w polskim porządku prawnym. Pisaliśmy, że w Polsce jest przewidziane wyłącznie referendum fakultatywne. Ze względu na zasięg występowania można natomiast wyróżnić:

  • referendum ogólnokrajowe (art. 125),
  • referendum lokalne (art. 170).

Referendum ogólnokrajowe może dotyczyć:

  • wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej (art. 90), na podstawie której Polska może przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach,
  • spraw o szczególnym znaczeniu dla państwa (art. 125),
  • zatwierdzenia przez naród zmiany konstytucji uchwalonej przez Sejm i Senat dotyczącej rozdziałów I, II i XII (art. 235). 

Kto może ubiegać się o przeprowadzenie referendum?

W przypadku wskazanym w art. 90 referendum ma prawo zarządzić Sejm bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jeżeli chodzi o referendum przewidziane w art. 125, może zarządzić je także Sejm lub prezydent za zgodą Senatu wyrażoną bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. 

W sprawie o szczególnym znaczeniu dla państwa z wnioskiem o referendum mogą również wystąpić obywatele.

Natomiast z inicjatywą powołania referendum, o którym mowa w art. 235, może wystąpić co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub prezydent.

Czego nie może dotyczyć referendum?

Jak pokazaliśmy, obywatele mogą zawnioskować o zwołaniu referendum w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa. Szczegółowo formalną procedurę reguluje ustawa. Jeżeli uda im się zebrać co najmniej 500 tys. podpisów, mogą zgłosić się z wnioskiem do Sejmu o przeprowadzenie referendum.

Referendum z inicjatywy obywateli nie może dotyczyć:

1) wydatków i dochodów, w szczególności podatków oraz innych danin publicznych,

2) obronności państwa,

3) amnestii.

Ustawa nie zakazuje więc organizowania referendum w sprawie przyszłości parlamentu. Zgodnie z opinią Biura Analiz i Dokumentacji Senatu z 2015 roku (s. 4-5), jeśli istnieją wątpliwości, czy coś może stanowić przedmiot referendum, należy uznać, że może.

Jeżeli wniosek obywateli w sprawie organizacji referendum wpłynie do Sejmu, izba może – lecz nie musi – go przyjąć. Zgodnie z regulaminem Sejmu, izba niższa podejmuje uchwałę o przeprowadzeniu referendum bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Referenda obywatelskie w Szwajcarii

Warto wspomnieć, że w Szwajcarii, słynącej z dużej liczby organizowanych referendów, obywatele mają możliwość wystąpienia z inicjatywą referendum opcjonalnego, które może dotyczyć określonej decyzji parlamentu.

Aby przeprowadzić ten rodzaj referendum, komisja referendalna musi zebrać co najmniej 50 tys. podpisów od osób uprawnionych do głosowania. W tym przypadku nie jest potrzebna zgoda parlamentu na przeprowadzenie referendum.

W przypadku gdy referendum z inicjatywy obywateli miałoby dotyczyć zmiany konstytucji federalnej, wniosek o jego przeprowadzenie musi zatwierdzić parlament. Wówczas konieczne jest też zebranie co najmniej 100 tys. podpisów pod wnioskiem.

O referendach w Szwajcarii pisaliśmy w ramach analizy wypowiedzi Pawła Kukiza na temat kworum w referendach.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

POLECANE RAPORTY I ANALIZY

Wpłać, ile możesz

Na naszym portalu nie znajdziesz reklam. Razem tworzymy portal demagog.org.pl

Wspieram

Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci

Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej

Sprawdź!