Oznaczanie kraju pochodzenia wynika z unijnych przepisów

Świeże owoce i warzywa, różne rodzaje mięs, jaja, miód, wina oraz kilka innych produktów muszą zawierać informację o kraju pochodzenia. Wynika to z prawa unijnego.

Przykłady wzorowych etykiet zawierających takie oznaczenie znajdziemy na stronie Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Choćby na przykładzie etykiety miodu można zobaczyć, że wystarczy umieszczenie wyraźnego napisu „Kraj pochodzenia: Polska” (s. 5).

Niektóre produkty już dziś muszą być oznaczone flagą

W przypadku niektórych produktów istnieją dodatkowe wymagania wynikające z rozporządzenia ministra rolnictwa w sprawie znakowania środków spożywczych. 

Od połowy 2019 roku flagą oznaczane są ziemniaki. Rok później wymóg umieszczania flagi na wywieszce zaczął obowiązywać w przypadku mięsa.

Dodatkowo produkty wyprodukowane na terenie Polski z polskich produktów mogą mieć oznaczenie „Produkt polski” z biało-czerwoną flagą. Stosowanie tego oznaczenia na produktach niespełniających kryteriów pochodzenia jest karane grzywną.

UOKiK nakłada kary na supermarkety

W pierwszym półroczu 2020 roku Inspekcja Handlowa, organ nadzorowany przez wojewodów oraz prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdziła nieprawidłowości w oznaczaniu kraju pochodzenia, w co dziesiątej przebadanej partii owoców i warzyw.

Za niewłaściwe oznaczanie lub brak oznaczeń może grozić kara. Przykładowo w 2020 roku za wprowadzanie klientów w błąd co do kraju pochodzenia warzyw UOKiK ukarał spółkę Kaufland. W 2023 roku sąd orzekł, że musi ona zapłacić karę ponad 13 mln zł.

Odpowiedź wiceministra Kołodziejczaka

Z interpelacją w sprawie realizacji obietnicy wprowadzenia obowiązku oznaczania flagą wszystkich świeżych produktów zwróciły się do ministra rolnictwa i rozwoju wsi posłanki PiS, Maria Koc i Marzena Machałek.

W odpowiedzi wiceministra rolnictwa Michała Kołodziejczaka z kwietnia 2024 roku czytamy, że w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi są prowadzone „prace analityczno-koncepcyjne” w celu wprowadzenia obowiązku oznaczania flagą świeżych owoców i warzyw.

Taka zmiana miałaby wpływ na unijny rynek, dlatego, aby weszła w życie, należy powiadomić o zamiarze jej wprowadzenia Komisję Europejską. Wraz z informacją do KE trzeba przedstawić wyniki badania ankietowego wśród konsumentów. Dlatego ministerstwo zleciło sprawdzić, czy konsumenci są zainteresowani znakowaniem owoców i warzyw flagą.

Trwają prace nad nowelizacją rozporządzenia

Z udzielonej w marcu 2025 roku odpowiedzi wiceministra Stefana Krajewskiego na inną interpelację, autorstwa posłanki Lidii Czechak, przeprowadzona przez ministerstwo analiza wykazała, że konsumenci są zainteresowani identyfikacją państwa pochodzenia świeżych owoców i warzyw poprzez prezentację symbolu flagi państwa pochodzenia.

W przypadku niektórych produktów spożywczych obowiązek takiego oznaczania został wprowadzony unijnymi przepisami przyjętymi w maju 2024 roku. Dlatego też najpierw w wykazie prac ministra rolnictwa i rozwoju wsi opublikowano projekt nowelizacji rozporządzenia w tej sprawie, który ma za zadanie wdrożyć wspomnianą dyrektywę (s. 156-157).

Rozporządzenie ma dodatkowo wprowadzić obowiązek prezentacji grafiki przedstawiającej flagę państwa pochodzenia dla świeżych owoców i warzyw oraz bananów sprzedawanych bez opakowań (par. 1 ust. 5).

Świeże owoce i warzywa z flagą kraju pochodzenia

W listopadzie ministerstwo rolnictwa ogłosiło, że od 17 lutego 2026 rok  świeże owoce, warzywa i banany sprzedawane luzem będą musiały być oznaczone flagą kraju pochodzenia. Konsumenci otrzymają zarówno w formie graficznej, jak i słownej, czytelną informację o kraju, z którego pochodzi produkt. 

Przyjęte rozporządzenie wdraża także przepisy unijnej dyrektywy dotyczącej składu i etykietowania miodu, dżemów owocowych, soków owocowych i pokrewnych produktów. Zgodnie z nowymi regulacjami etykiety miodu będą musiały wskazywać państwa pochodzenia w kolejności malejącej wraz z procentowym udziałem miodu z danego kraju

Są pierwsze efekty działań

Tegoroczne rozporządzenie wprowadziło obowiązkowe znakowanie flagą kraju pochodzenia zarówno świeżych warzyw, jak i owoców. Obietnica dotyczyła jednak wszystkich świeżych produktów. Co więcej, rząd obiecywał, że strategiczne produkty żywnościowe w połowie będą pochodziły z Polski. Na razie jednak nie wprowadzono żadnych rozwiązań, które by to gwarantowały. Zmiany nie weszły jeszcze w życie. Wobec podjętych działań ten konkret oceniamy na częściowo zrealizowany.

W czerwcu tego roku „Fakt” spytał o realizację tego konkretu resort rolnictwa. W odpowiedzi wskazano, że polskich produktów na półkach sklepów wielkopowierzchniowych jest coraz więcej.  „Mięsa to ponad 96 proc., przetworów mięsnych to 98 proc., mleka i produktów mlecznych to 97 proc., jaj to 97 proc., warzyw i owoców to 76 proc.” – wylicza resort, cytowany przez portal.

Jednocześnie wskazuje, że wprowadzenie przepisów prawnych, które gwarantowałyby konkretny udział polskich produktów w sprzedaży, może budzić wątpliwości m.in. i być sprzeczne z wymogami UE.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam