Obietnice wyborcze
Zmiana zasad obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej
Zmiana zasad obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej
![]()
Jeżeli 1% osób uprawnionych w Polsce do głosowania, do udziału w wyborach powszechnych, podpisze się pod obywatelskim projektem ustawy, to muszą się odbyć w Sejmie co najmniej dwa czytania takiego projektu po to, aby Komisje się nad tym projektem pochyliły, aby odbyła się praca merytoryczna.
Ustawa obecnie regulująca obywatelską inicjatywę ustawodawczą, czyli procedurę składania projektów ustaw przez obywateli, zakłada jedynie zebranie przynajmniej 100 000 podpisów. W żaden sposób nie odwołuje się ona do 1% osób uprawnionych do głosowania ani do liczby czytań w Sejmie. Oznacza to, że niezależnie od ilości złożonych podpisów ustawa może być odrzucona już w pierwszym czytaniu, tak jak stało się to m.in. w wypadku tzw. ustawy antyaborcyjnej w styczniu 2018 roku.
1 grudnia 2015 roku do Sejmu wpłynął projekt posłów i posłanek PiS uchwały w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 64). Jednym z celów tej uchwały było dodanie do art. 39 Regulaminu ustępu 2a uniemożliwiającego zgłoszenie wniosku o odrzucenie obywatelskiego projektu ustawy w trakcie pierwszego czytania. Projekt ten, po skierowaniu do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu, został wycofany 8 grudnia 2015 roku. Tego samego dnia poselski projekt wpłynął do Sejmu ponownie, niezmieniony w kwestii obywatelskich inicjatyw ustawodawczych (druk nr 83). 9 grudnia został skierowany do pierwszego czytania w komisjach.Proces legislacyjny tego projektu uchwały wciąż nie został zakończony.
Ze strony Prezydenta Andrzeja Dudy do tej pory nie wpłynął żaden projekt ustawy zmieniającej aktualne zasady i procedury. Ponadto, prace nad taką ustawą nie zostały nigdzie ogłoszone.
Inicjatywa obywatelska obecnie
Zgodnie z obowiązującą Konstytucją prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje grupie 100 tys. obywateli, którzy posiadają czynne prawo wyborcze w wyborach do Sejmu. Kwestia ta jest bardziej szczegółowo uregulowana w ustawie z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. Zgodnie z przytoczonym aktem prawnym wspomniany wniosek może zostać złożony w każdej sprawie nie zastrzeżonej na wyłączność przez ustawę zasadniczą dla innych podmiotów (obywatele nie mogą wnieść więc inicjatywy ws. budżetu oraz zmiany Konstytucji).
Za wszelkie czynności związane z przygotowaniem projektu ustawy, jego rozpowszechnianiem, kampanią promocyjną, a także organizacją zbierania podpisów obywateli popierających projekt odpowiedzialność, ponosi komitet inicjatywy ustawodawczej. Składa się on z 15 obywateli polskich posiadających prawo wybierania do Sejmu. Komitet zyskuje osobowość prawną, z chwilą przyjęcia przez Marszałka Sejmu zawiadomienia o utworzeniu komitetu z podpisem 1000 osób.
Po zebraniu 1000 podpisów pełnomocnik komitetu zawiadamia Marszałka Sejmu o tym fakcie. Marszałek dokonuje weryfikacji projektu ustawy wraz z załączonymi podpisami i w ciągu 14 dni od jego doręczenia postanawia o przyjęciu zawiadomienia (jeżeli zostały spełnione procedury formalne).
Następnie obywatele mają 3 miesiące na zebranie pozostałych 99 900 podpisów (poprzednie 1 tys. podpisów wlicza się do ogólnej sumy 100 tys.) i przekazanie projektu ustawy później niż 3 miesiące od daty postanowienia Marszałka Sejmu o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu.
Należy również pamiętać, iż projekty obywatelskie nie podlegają zasadzie dyskontynuacji.
Inicjatywa Obywatelska w praktyce
Sejm VIII kadencji rozpatrywał 25 inicjatyw obywatelskich. 19 projektów ustaw zostało odrzucone po pierwszym czytaniu lub trafiało do sejmowych komisji, gdzie zostały zamrożone. Jedynie dwa projekty, które wyszły z rąk obywateli finalnie wdrożono w życie. To ustawa z dnia 10 stycznia 2018 roku o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw. Również dwie ustawy izba niższa polskiego parlamentu odrzuciła w drugim czytaniu. Dwukrotnie mieliśmy także do czynienia z wycofaniem projektu przez wnioskodawcę.
Sejm IX kadencji zajmował się jak dotychczas 12 projektami aktów ustawodawczych, które zostały złożone przez obywateli. 11 z tych projektów był rozpatrywane, gdyż postępowanie ustawodawcze nie uległo zakończeniu w trakcie kadencji Sejmu, w której te projekty do niego wpłynęły. Żadna z inicjatyw obywatelskich nie zyskała poparcia wśród parlamentarzystów. Wszystkie projekty znajdują się aktualnie w komisjach sejmowych.
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter