Czy „Dama z gronostajem” była niesprzedawalna?

Namalowana przez Leonarda da Vinci „Dama z gronostajem” to najbardziej wartościowy obraz w Polsce. Umowa zakupu obrazu oraz innych zbiorów kolekcji Książąt Czartoryskich przez Skarb Państwa została zawarta 29 grudnia 2016 roku na Zamku Królewskim w Warszawie. Nabyta kolekcja liczy łącznie 86 tys. obiektów muzealnych oraz 250 tys. obiektów bibliotecznych, które od teraz, jak stwierdził podczas uroczystości podpisania umowy wicepremier Piotr Gliński, należą do narodu polskiego.

Pierwszy raz w ostatnim czasie o „Damie z gronostajem” było głośno już w maju ubiegłego roku, gdy podczas przedstawionego przez Radę Ministrów ˝Raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)˝ minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński w swoim wystąpieniu stwierdził: „Zbiory Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie – od kilku lat nie ma decyzji, co z nimi docelowo zrobić. Jest zagrożenie, że utracimy ˝Damę z łasiczką˝. My w tej chwili prowadzimy rozmowy i będziemy podejmowali decyzje”. Wypowiedź ministra doczekała się odpowiedzi ze strony zarządu Fundacji XX. Czartoryskich, która zaprzeczyła jakoby obraz Leonarda da Vinci był zagrożony sprzedażą.

Kilkumiesięczne negocjacje między Ministerstwem Kultury i dziedzictwa Narodowego a Fundacją XX. Czartoryskich doprowadziły ostatecznie do nabycia kolekcji przez Skarb Państwa. Podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie Minister Kultury zaakcentował cel zakupu zabytków od Książąt Czartoryskich:

Muzealnicy i historycy sztuki od lat postulowali, by uporządkować sytuację prawną i formalną tej kolekcji, co myśmy po prostu wykonali. Ta decyzja zabezpiecza w większym zakresie prawo własności narodu polskiego, bo czymś innym jest depozyt, a czymś innym bycie właścicielem (…), ta kolekcja dzięki temu będzie mogła być pokazywana w całości.

Fakt zakupu kolekcji wzbudził sprzeciw części opozycji. Partia Razem na jednym z portali społecznościowych dodała post, w którym podaważyła sens zakupu „Damy z gronostajem”, twierdząc, że dzieło było niesprzedawalne, a fundacja posiada statutowy obowiązek udostępniać obrazy publiczności. Wypowiedź ta zostało poddana naszej weryfikacji.

 

 

Sprawdzone wypowiedzi

Razem

Prawda Ukryj uzasadnienie

Weryfikacji została poddana wyłącznie wypowiedź zawarta w podpisie pod zdjęciem.

Umowa zakupu zbiorów Książąt Czartoryskich i związanych z nimi nieruchomości, a także roszczeń wobec tych ruchomych dóbr kultury wchodzących w skład kolekcji, które zostały utracone podczas II wojny światowej została podpisana na Zamku Królewskim w Warszawie 29 grudnia 2016 roku. Zgodnie z komunikatem znajdującym się na stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego kolekacja została nabyta za równowartość 100 mln euro plus vat.

Zgodnie z informacjami znajdującymi się na stronie internetowej Zamku Królewskiego na Wawelu dzieło “Dama z gronostajem” zostało nabyte przez rodzinę Czartoryskich około roku 1800 oraz było dotychczas własnością Fundacją XX Czartoryskich w Krakowie, a do momentu ukończenia remontu Muzeum Książąt Czartoryskich znajdowała się w depozycie  Muzeum Narodowego w Krakowie.

Zarządzenie Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Narodowemu w Krakowie mówi o tym, że:  “Muzeum realizuje zadania, o których mowa w § 6, poprzez: (…) sprawowanie opieki nad zbiorami i nieruchomościami Fundacji Książąt Czartoryskich”  [§7 ust. 1.].

Przepis ten świadczy o tym, że Muzeum Narodowe w Krakowie pełniło funkcję prawnego opiekuna kolekcji Fundacji Książąt Czartoryskich.

Art.7 ust. 1 statutu Fundacji XX Czartoryskich traktuje o tym, że cele fundacji realizowane są poprzez: “eksponowanie, w tym nieodpłatne lub odpłatne wypożyczanie na wystawy, przechowywanie, opracowywanie, konserwację, renowację, zabezpieczenie zbiorów Fundacji i jej budynków, w których zbiory te się mieszczą”. Ponadto art.7 ust. 3. stanowi, że realizacja celów fundacji odbywa się poprzez: “przekazanie obiektów wchodzących w skład zbiorów Fundacji w depozyt instytucji muzealnej w celu ich eksponowania, przechowywania, opracowania naukowego, konserwacji i zabezpieczenia”.

Jak czytamy w oświadczeniu poprzedniego zarządu Fundacji, Rada Fundacji podjęła uchwałę o zmianie Statutu, która umożliwiła sprzedaż kolekcji Skarbowi Państwa. W profilu Fundacji w wyszukiwarce KRS nie ma jeszcze informacji o tej zmianie.

O niezbywalności kolekcji należącej do Fundacji XX. Czartoryskich mówi również art. 9. statutu: “Zbiory należące do Muzeum XX. Czartoryskich i Biblioteki xx. Czartoryskich zgodnie z inwentarzami sporządzonymi do 1939 r. włącznie oraz budynki, w których te zbiory się mieszczą, stanowią niezbywalny majątek Fundacji.

Fundacja ma charakter fundacji otwartej i może powiększać swój majątek i zbiory poprzez przyjmowanie darowizn, spadków i legatów oraz w inny sposób przewidziany prawem”. Dodatkowo wszystkie zbiory Fundacji XX. Czartoryskich (jako zabytki) są chronione przez ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Poprzez zapisane w ustawie zabezpieczenia prawne niemożliwe jest na przykład wywożenie zabytków poza granice kraju bez zgody odpowiednich władz. Stanowi o tym między innymi art. 51.: “Zabytki mogą być wywożone za granicę na stałe, jeżeli ich wywóz nie spowoduje uszczerbku dla dziedzictwa kulturowego.”