IDMN traci finansowanie

13 grudnia 2023 r. premier Donald Tusk powołał na stanowisko wojewody mazowieckiego Mariusza Frankowskiego. Dwa dni później nowy wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Otwocka w sprawie prowadzenia z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego instytucji. Chodzi o Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego.

Powodem decyzji mają być kwestie formalne – uchwałę podjęto w niewłaściwym trybie, jako akt prawa miejscowego. Według wojewody dotyczy ona czynności jednorazowej, więc nie jest aktem prawa.

Marcin Kierwiński, ówczesny szef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, wyraził zadowolenie z powodu decyzji wojewody. Zauważył, że dzięki tej decyzji finansowania nie otrzyma instytucja, która jego zdaniem realizowała cele polityczne.

To właśnie IDMN decyduje o rozdawaniu środków z Funduszu Patriotycznego. Jak opisywał OKO.press, z Funduszu finansowano m.in. inicjatywy Roberta Bąkiewicza – dawnego prezesa zarządu stowarzyszenia Marsz Niepodległości.

Brak 13 mln na fundację związaną z Rydzykiem

Koalicja Obywatelska, rozliczając się z realizacji konkretu 94, do organizacji nacjonalistycznych zalicza również katolicką Fundację Lux Veritatis związaną z ojcem Tadeuszem Rydzykiem.

W styczniu zeszłego roku ówczesny minister kultury i dziedzictwa narodowego Bartłomiej Sienkiewicz poinformował, że odmówił zabezpieczenia dodatkowych pieniędzy na 2024 roku w wysokości 13 mln zł na budowę siedziby i wystawę stałą „Pamięć i Tożsamość”. Formalny powód to brak środków w ustawie budżetowej.

Założycielem muzeum jest Fundacją Lux Veritatis. Prezesem zarządu fundacji jest Tadeusz Rydzyka – założyciel Radia Maryja. W grudniu 2024 do siedziby fundacji weszli agenci CBA ze względu na podejrzenia dotyczące nieprawidłowości lub przekroczenia uprawnień przez byłego ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego.

Kontrole w Narodowym Instytucie Wolności

Jednym ze źródeł finansowania działalności nacjonalistycznych organizacji pozarządowych w okresie rządów Zjednoczonej Prawicy był Narodowy Instytut Wolności.

Od lutego 2024 roku w NIW trwają kontrole mające na celu weryfikację zasadności przyznawanych wcześniej dotacji. W czerwcu dyrektor Instytutu Michał Braun poinformował, że część z dotowanych w poprzednich latach organizacji musi zwrócić publiczne środki, które określono wówczas na kwotę 2,2 mln zł. Odstąpiono również od podpisania nowych umów o łącznej wartości 5 mln zł.

Przeprowadzony audyt wykazał ponadto nieprawidłowości w ocenie wniosków przez ekspertów (m.in. konflikt interesów polegający na weryfikowaniu wniosków organizacji powiązanych z osobą oceniającą).

W czerwcu 2024 roku działalność NIW negatywnie oceniła Najwyższa Izba Kontroli (NIK). Według ustaleń NIK proces, w którym decydowano kto i na co ma dostać pieniądze, był nierzetelny, a czasem również niezgodny z prawem.

Zmiany zasad w przyznawaniu dotacji na kulturę

Koalicja Obywatelska do realizacji tej obietnicy zalicza także odwołanie przez ministra kultury w lutym 2024 roku Rady Polskiej Fundacji Narodowej (PFN). Dziennikarze TVP Info ustalili, że w tym samym miesiącu do Prokuratury Krajowej z PFN trafiło zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. Chodzi m.in. o sfinansowanie w 2017 roku ze środków Fundacji kampanii promującej reformę sądownictwa. W lipcu 2024 roku Polska Agencja Prasowa poinformowała, że śledztwo w tej sprawie wszczęła Prokuratura Okręgowa w Warszawie.

We wrześniu 2024 roku resort kultury poinformował także o zmianach w programach ministra. „Zwiększaliśmy rolę niezależnych ekspertów – to oni będą oceniać i decydować o wysokości przyznawanych punktów” – czytamy w komunikacie.

Ministerstwo postanowiło zrezygnować z oceny strategicznej, która stwarzała możliwości do podejmowania decyzji według klucza politycznego. Pełną odpowiedzialność za merytoryczną i kontekstową ocenę wniosków (0-60 pkt) będą ponosić eksperci. Istotna ma być także ich rekomendacja uwzględniająca unikalność i znaczenie projektów (0-40 pkt).

Zmiana objęła też metodologię  – zamiast średniej ocen ekspertów, podstawą końcowej oceny stanie się mediana. Ten krok ma na celu zminimalizowanie wpływu ocen skrajnych, a także ograniczenie roli subiektywności w procesie eksperckiej analizy.

Obietnica częściowo zrealizowana, ale później niż zakładano

Można stwierdzić, że podjęto kroki w celu zatrzymania dotacji dla organizacji wspierających nacjonalizm. Skutkiem jest utrata finansowania przez IDMN i to jeszcze w grudniu 2023 roku. Realizacji obietnicy służą także zmiany dotyczące zasad, na jakich przyznawane są dotacje w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 

Aby politycy nie mogli rozdawać dotacji według własnych preferencji, podobne zmiany powinny nastąpić także w innych instytucjach. Nie dotarliśmy jednak do informacji o takich reformach. Dlatego tę obietnicę oceniamy obecnie na częściowo zrealizowaną.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam