Czas czytania: około min.

Czy poparcie i zaufanie społeczne wobec Kościoła jest najniższe w historii?

22.02.2021 godz. 11:18

Wypowiedź

Manipulacja

Analiza w pigułce

  • Zgodnie z najnowszym badaniem Centrum Badania Opinii Społecznej (styczeń 2021) polski Kościół dobrze ocenia 46 proc. ankietowanych, negatywną opinię ma z kolei 42 proc. respondentów. Z kolei w grudniu 2020 roku odsetek osób oceniających działalność Kościoła negatywnie (47 proc.) przekroczył odsetek osób oceniających funkcjonowanie tej instytucji pozytywnie (41 proc.).
  • Kościół cieszył się gorszą opinią w polskim społeczeństwie w roku 1993. W badaniu z maja dezaprobatę wobec Kościoła wyraziło 54 proc. ankietowanych, a z jego działaniami zgodziło się jedynie 38 proc. W kolejnych trzech badaniach z tego samego roku odsetek odpowiedzi negatywnych przeważał nad pozytywnymi. Stosunek ten wynosił odpowiednio: 46 do 41 proc., 48 do 43 proc. i 49 do 40 proc.
  • Według najnowszego sondażu CBOS Kościół cieszy się najmniejszym zaufaniem społecznym (64 proc.) od początku realizacji badań, tj. od roku 2002.

Krzysztof Śmiszek słusznie zauważa, że Kościół ma obecnie niskie zaufanie społeczne. Nie jest jednak prawdą, że poparcie dla działalności Kościoła jest najniższe w historii. W związku z tym wypowiedź uznajemy za manipulację.

Kontekst wypowiedzi

Krzysztof Śmiszek gościł w programie „Tłit” na portalu Wirtualna Polska 17 lutego 2021 roku. Prowadzący Michał Wróblewski poruszył w rozmowie m.in. kwestię pedofilii w polskim Kościele oraz relacje tej instytucji z państwem. W trakcie dyskusji poseł Lewicy stwierdził, że poparcie i zaufanie społeczne, jakim cieszy się Kościół, jest najmniejsze w historii.

Badania CBOS

Postawa Polaków wobec Kościoła katolickiego jest od lat regularnie badana przez Centrum Badania Opinii Społecznej. Od grudnia 1997 roku pytanie zadawane przez CBOS brzmi: „Proszę Pana(ią) o ocenę działalności różnych instytucji i organizacji. Jak by Pan(i) ocenił(a) działalność Kościoła rzymskokatolickiego?”.

Od roku 1981 pytanie było kilkakrotnie zmieniane. Do września 1989 brzmiało: „Przedstawię Panu(i) listę organizacji, grup i osób z życia publicznego kraju. Jak Pan(i) ocenia działalność każdej z nich? Czy zgadza się Pan(i), że ich działalność dobrze służy społeczeństwu i jest zgodna z jego interesami?”. Od listopada 1989 do października 1991: „Proszę teraz ocenić działalność różnych instytucji, organizacji oraz osób pełniących ważne funkcje w kraju. Czy, Pana(i) zdaniem, działalność Kościoła rzymskokatolickiego dobrze służy społeczeństwu i jest zgodna z jego interesami?”. Od marca 1992 do września 1997: „Proszę Pana(ią) o ocenę działalności różnych instytucji i organizacji. Czy, Pana(i) zdaniem, działalność Kościoła rzymskokatolickiego dobrze służy społeczeństwu?”.

Według CBOS analiza wyników wskazuje, że zmiany w brzmieniu pytania nie wpłynęły znacząco na odpowiedzi badanych. W ostatnim badaniu, opublikowanym 20 stycznia 2021 roku, polski Kościół dobrze ocenia 46 proc. respondentów, negatywną opinię ma z kolei 42 proc. ankietowanych. W sondażu z grudnia 2020 roku działalność Kościoła negatywnie oceniało 47 proc. respondentów, a pozytywnie – jedynie 41 proc. W ciągu miesiąca wizerunek Kościoła uległ zatem poprawie. Grudniowy sondaż był pierwszym badaniem od 1993 roku, w którym negatywne opinie przeważyły nad pozytywnymi.

Właśnie w maju 1993 roku Kościół zanotował rekordowo niską ocenę swojej działalności. Dezaprobatę wobec tej instytucji wyraziło 54 proc. Polaków, a poparcie – jedynie 38 proc. (w styczniu było to odpowiednio: 46 proc. – 41 proc., w marcu 48 proc. – 43 proc, w lipcu 49 proc. – 40 proc.). Tak wysokie niezadowolenie społeczne mogło mieć źródło w dwóch wydarzeniach: w styczniu 1993 roku uchwalono ustawę ograniczającą możliwość przeprowadzania aborcji, a w lipcu podpisano konkordat między Stolicą Apostolską a Polską. Obie sytuacje mogły być odebrane jako przejawy zbyt dużego wpływu Kościoła na życie publiczne i polityczne. Dopiero październik 1993 roku przyniósł przewagę postaw pozytywnych.

Trend ten utrzymywał się aż do sondażu z grudnia zeszłego roku. Jedynie dwukrotnie (wrzesień 1994 i maj 1995) opinie pozytywne i negatywne się równoważyły. Najwyższą aprobatę dla działalności Kościoła zanotowano w listopadzie 1989 roku – 87,8 proc. Do maja 1990 roku Kościół utrzymał poparcie na poziomie powyżej 80 proc.

Źródło: CBOS

Warto zwrócić uwagę, że ubiegły rok charakteryzował się znaczącym spadkiem pozytywnych opinii o Kościele. Od marca do września odsetek osób mających dobry stosunek do tej instytucji spadł z 57 proc. do 49 proc., a w grudniu – o kolejne 8 punktów proc.

Źródło: CBOS

Zaufanie społeczne

Od prawie 20 lat CBOS monitoruje również poziom zaufania w polskim społeczeństwie do różnych instytucji. Badania te obejmują również poziom zaufania, jakim Polacy darzą Kościół rzymskokatolicki. Raporty publikowane są co dwa lata. Z najnowszego (publikacja w kwietniu 2020 roku) wynika, że zdecydowane zaufanie wobec Kościoła wyraża 22 proc. ankietowanych, a 42 proc. „raczej ma zaufanie”. W sumie Kościołowi ufa 64 proc. respondentów. Jest to najniższy wynik od momentu przeprowadzenia pierwszych badań.

Zaufanie społeczne względem Kościoła spadło poniżej 70 proc. jeszcze tylko raz, w roku 2012. W pozostałych latach zaufanie oscylowało w granicach 75 proc. Najwyższy wynik w tym zakresie odnotowano w 2006 roku. Wówczas Kościół cieszył się zaufaniem 81 proc. Polaków.

Pozostałe badania

najnowszym dostępnym sondażu (publikacja 9 lutego 2021 roku na portalu WP) zapytano Polaków o ich stosunek do Kościoła. Najwięcej osób – 24,1 proc. ankietowanych – odpowiedziało, że ich stosunek jest „raczej negatywny”. Drugą co do wielkości grupę – 17 proc. – stanowili respondenci, których stosunek do Kościoła „jest zdecydowanie negatywny”. Łącznie negatywne odpowiedzi stanowiły 41,1 proc. Zdecydowanie pozytywnie Kościół oceniło 16,7 proc. badanych, a 20,5 proc. zadeklarowało „raczej pozytywne” podejście (w sumie 37,2 proc.). Ponad 21 proc. określiło swój stosunek do tej instytucji jako neutralny.

sondażu opublikowanego na portalu Onet 30 listopada 2020 roku wynika, że 40,4 proc. uczestników badania ma zaufanie do Kościoła katolickiego (zdecydowanie ufa mu 17,9 proc., raczej – 22,5 proc.) Brak zaufania deklaruje natomiast 42,4 proc. ankietowanych (z czego 18 proc. zdecydowanie).

sondażu opublikowanym 15 listopada 2020 roku na łamach „Rzeczpospolitej” zapytano Polaków o ich stosunek do Kościoła. Jako pozytywny określiło go 35 proc. badanych (jedynie 16 proc. powiedziało, że jest on zdecydowanie pozytywny), jako neutralny – 31 proc., natomiast 32 proc. – jako negatywny. Wśród młodych (między 18. a 29. rokiem życia) nastawienie do Kościoła było głównie negatywne (47 proc.) lub neutralne (44 proc).

W styczniu ubiegłego roku również „Rzeczpospolita” przeprowadziła badanie na temat zaufania społecznego do różnych instytucji. W stosunku do Kościoła poziom zaufania wyniósł 39,5 proc. – o 13 punktów proc. mniej niż w roku 2017 (52,7 proc.). Z kolei w roku 2016 Kościół cieszył się zaufaniem 58 proc. respondentów.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub