Czas czytania: około min.

Czy prokuratura ma prawo odtajnić każdą sprawę?

29.06.2021 godz. 16:36

Wypowiedź

Manipulacja

Analiza w pigułce

  • Ustawa o ochronie informacji niejawnych stwierdza, że klauzulę niejawności może zmienić lub znieść jedynie osoba uprawniona do podpisania danego dokumentu. Oznacza to, że prokuratura nie może samodzielnie odtajnić każdego dokumentu, lecz musi wnieść wniosek do urzędu lub instytucji, które go wydały.
  • Ustawa Prawo o prokuraturze wprowadza możliwość zmiany lub zniesienia klauzuli tajności przez Prokuratura Generalnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Procedura ta wymaga jednak uprzedniego zasięgnięcia opinii organu nakładającego klauzulę oraz poinformowanie o takim zamiarze Prezesa Rady Ministrów.
  • Sama prokuratura nie ma możliwości odtajnienia każdej sprawy i dokumentu, który zechce. Uprawnienie to przysługuje jedynie Prokuratorowi Generalnemu i tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Na tej podstawie oceniamy wypowiedź Mariana Banasia jako manipulację.

Kontekst wypowiedzi

17 czerwca Marian Banaś był gościem Radia ZET. W rozmowie poruszona została kwestia trwającego wobec niego śledztwa prokuratury, związanego z niejasnościami w oświadczeniach majątkowych. Prezes Najwyższej Izby Kontroli stwierdził, że prokuratura powinna ujawnić materiały związane z tym śledztwem. Jak sam zaznaczył – prokuratura ma prawo i możliwość odtajnić jakiekolwiek dokumenty, jeśli ma taką wolę.

Czym są informacje niejawne?

Sprawa tajności dokumentów jest regulowana przez ustawę o ochronie informacji niejawnych. Ustalono cztery różne klauzule niejawności: „ściśle tajne”, „tajne”, „poufne” oraz „zastrzeżone”. Pierwsze trzy klauzule odnoszą się do ryzyka szkody dla państwa w przypadku nieuprawnionego ujawnienia informacji. Klauzula „zastrzeżone” odnosi się jedynie do możliwej szkody w funkcjonowaniu organów władzy publicznej w przypadku nieuprawnionego ujawnienia informacji.

Z założenia zmienić klauzulę tajności lub ją znieść może jedynie osoba uprawniona do podpisania danego dokumentu – stwierdza to art. 6 wspomnianej ustawy. W przypadku klauzuli „ściśle tajne” odtajnić dokument może jedynie kierownik danej jednostki organizacyjnej. Dodatkowo, w przypadku zmian organizacyjnych uprawnienia przechodzą na prawnego następcę. W przypadku jego braku te uprawnienia przechodzą na Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Służbę Kontrwywiadu Wojskowego.

Zmiana klauzuli tajności może nastąpić na wniosek odbiorcy danego dokumentu. Wynika z tego, że prokuratura – jeśli uznałaby, że dany dokument nie musi mieć klauzuli tajności – może o jego odtajnienie poprosić urząd, który ten dokument wydał. Nie może jednak samodzielnie odtajnić dokumentu.

Uprawnienia Prokuratura Generalnego

W ustawie Prawo o prokuraturze pojawia się jednak inna możliwość zmiany lub zniesienia klauzuli tajności, określona w paragrafie 5 art. 57. Jest to jednak możliwość przysługująca tylko Prokuratorowi Generalnemu w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Aby skorzystać z tego uprawnienia, konieczne jest wcześniejsze zasięgnięcie opinii organu nakładającego klauzulę oraz poinformowanie o takim zamiarze Prezesa Rady Ministrów. Nie jest więc to działanie proste i nie może być wykonane przez całą prokuraturę, a jedynie przez Prokuratora Generalnego.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub