Czas czytania: około min.

Ile żłobków przybyło za pierwszych rządów PiS, a ile za rządów PO-PSL?

10.09.2021 godz. 12:54

Wypowiedź

Manipulacja

Analiza w pigułce

  • Według danych Głównego Urzędu Statystycznego pod koniec 2005 roku w Polsce funkcjonowało 371 żłobków, liczba ta nie zmieniła się w roku kolejnym. Pod koniec 2007 roku zwiększyła się natomiast do 373. Dodatkowo, podobnie jak dwa lata wcześniej, działało przy przedszkolach 130 oddziałów żłobkowych.
  • Władysław Kosiniak-Kamysz pełnił funkcję ministra pracy i opieki społecznej od listopada 2011 roku do listopada 2015 roku. Według danych GUS pod koniec 2011 roku w Polsce funkcjonowały 462 żłobki oraz 119 oddziałów żłobkowych. Pod koniec 2015 roku żłobków było 1 874, a oddziałów żłobkowych – 61. 
  • W kwietniu 2011 roku weszła w życie ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Uregulowała ona zasady prowadzenia i tworzenia żłobków oraz wprowadziła nowe, alternatywne formy opieki nad najmłodszymi dziećmi, takie jak kluby dziecięce i dzienni opiekunowie. Z publikowanych corocznie przez Radę Ministrów sprawozdań z realizacji tej ustawy wynika, że liczba żłobków pod koniec 2011 roku wyniosła 523, klubów dziecięcych było 48, co razem daje 571 instytucji sprawujących opiekę nad najmłodszymi dziećmi. W końcu 2015 roku żłobków było już 1 967. Dodatkowo istniały 453 kluby dziecięce oraz 570 dziennych opiekunów, całkowita liczba instytucji wyniosła zatem 2 990.
  • Przewodniczący PSL precyzyjnie podał liczbę żłobków powstałych w okresie 2005–2007. Fakt, że Jarosław Kaczyński był premierem dopiero od lipca 2006 roku, nic w tej kwestii nie zmienia, gdyż liczba tego typu instytucji pozostała taka sama jak rok wcześniej.
  • Problematyczna natomiast jest druga część wypowiedzi. Według danych GUS od końca 2011 roku do końca roku 2015 powstało 1 412 żłobków, a według sprawozdań Rady Ministrów1 444. Są to liczby odbiegające dość dalece od 2,5 tys. Zbliżoną wielkość otrzymamy jedynie, kiedy porównamy całkowitą liczbę instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 w tym okresie, opierając się na sprawozdaniach Rady Ministrów. Różnica między rokiem 2015 a rokiem 2011 wynosi wtedy 2 419. Jednak na wynik z 2015 roku składają się także 453 kluby dziecięce oraz 570 dziennych opiekunów. Zatem stwierdzenie, że wybudowano 2,5 tys. żłobków, nie jest uzasadnione. W związku z tym wypowiedź Władysława Kosiniaka-Kamysza uznajemy za manipulację

Kontekst wypowiedzi

Dnia 1 września 2021 roku w ramach Campusu Polska Przyszłości miało miejsce spotkanie Władysława Kosiniaka-Kamysza i Rafała Trzaskowskiego z publicznością. Przewodniczący PSL podsumowując dokonania koalicji PO-PSL, stwierdził, że za czasów, kiedy był ministrem, wybudowano 2,5 tys. żłobków. Zestawił tę liczbę z okresem rządów Prawa i Sprawiedliwości w latach 2005–2007, kiedy to, zdaniem polityka, powstały jedynie dwa żłobki.

Liczba żłobków w latach 2005–2007

Przypomnijmy, że Prawo i Sprawiedliwość doszło do władzy w wyniku wygranych wyborów parlamentarnych, które odbyły się 25 września 2005 roku. Jednak pierwszym premierem z ramienia tej partii został Kazimierz Marcinkiewicz, którego rząd zaprzysiężony został 31 października 2005 roku. Jarosław Kaczyński zastąpił go na stanowisku szefa rządu 14 lipca 2006 roku i pozostał na nim do 16 listopada 2007 roku. Prawo i Sprawiedliwość straciło władzę w wyniku przegranych, przedterminowych wyborów z 21 października 2007 roku.

Do momentu wejścia w życie ustawy o opiece nad dziećmi do lata trzech z 4 lutego 2011 roku – tzw. ustawy żłobkowej – opiekę nad najmłodszymi dziećmi prowadziły:

  • placówki, tj. żłobki publiczne i niepubliczne, które były zakładami opieki zdrowotnej, 
  • opiekunki (nianie) prowadzące zarejestrowaną działalność gospodarczą oraz opiekunki najczęściej wykonujące zawód „na czarno”, 
  • podmioty prowadzące działalność gospodarczą, organizujące opiekę dla grup dzieci (placówki typu klubiki, miniprzedszkola).

Dane dotyczące liczby żłobków w okresie 2005–2007 możemy znaleźć na stronach Głównego Urzędu Statystycznego, m.in. w opracowaniach „Podstawowe dane z zakresu ochrony zdrowia”. Wynika z nich, że w pod koniec 2005 roku funkcjonowało 371 żłobków, w tym 356 placówek publicznych, dla których organem założycielskim był samorząd terytorialny. Ponadto działało 130 oddziałów żłobkowych przy przedszkolach, w tym 118 przy przedszkolach publicznych. Żłobki i oddziały żłobkowe dysponowały łącznie 25,2 tys. miejsc. W kolejnym roku żłobków było tyle samo, natomiast liczba oddziałów żłobkowych nieznacznie spadła do 125.

W końcu 2007 roku żłobków było 373 (356 placówek założonych przez samorząd). Oddziałów żłobkowych było natomiast 130, z czego 120 przy przedszkolach publicznych. Placówki te łącznie dysponowały liczbą 26,9 tys. miejsc.

Jak widać, w latach 2005–2007 rzeczywiście przybyły zaledwie dwa żłobki.

Źródło: GUS

Liczba placówek opieki nad dziećmi do lat 3 w latach 2004–2010 według GUS przedstawiała się następująco:

  • rok 2004: 377 żłobków, 134 oddziały żłobkowe, 
  • rok 2005: 371 żłobków, 130 oddziałów żłobkowych,
  • rok 2006: 371 żłobków, 125 oddziałów żłobkowych,
  • rok 2007: 373 żłobki, 130 oddziałów żłobkowych,
  • rok 2008: 391 żłobków, 123 oddziały żłobkowe,
  • rok 2009: 380 żłobków, 122 oddziały żłobkowe,
  • rok 2010: 392 żłobki, 119 oddziałów żłobkowych.

Źródło: GUS

Żłobki w latach 2011–2015

Lata 2007–2014 to okres rządów koalicji PO-PSL. Władysław Kosiniak-Kamysz został ministrem pracy i polityki społecznej w drugim rządzie Donalda Tuska, powstałym po wyborach w 2011 roku. Był nim również w rządzie Ewy Kopacz. Sprawował to stanowisko od 18 listopada 2011 roku do 16 listopada 2015 roku

Zanim polityk PSL objął ten urząd, 4 lutego 2011 roku została uchwalona ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (weszła w życie 4 kwietnia 2011 roku). Wprowadziła ona nowe zasady prowadzenia i tworzenia żłobków oraz nowych, alternatywnych form opieki nad najmłodszymi dziećmi, takich jak kluby dziecięce i dzienni opiekunowie. Żłobki przestały być ponadto zakładami opieki zdrowotnej.

W myśl ustawy główna różnica między żłobkiemklubem dziecięcym polega na tym, że w tym pierwszym sprawowana jest opieka nad dziećmi od ukończenia 20. tygodnia życia, a w tym drugim – od ukończenia jednego roku. Liczba miejsc w klubie dziecięcym nie może być również większa niż 30. Początkowo według ustawy w klubie dziecięcym opieka zapewniona była w wymiarze do 5 godzin dziennie względem każdego dziecka, podczas gdy w żłobku było to 10 godzin. Od stycznia 2018 roku w obu placówkach jest to 10 godzin. Dziennym opiekunem z kolei jest osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, która w swoim domu lub mieszkaniu zapewnia opiekę dla małej grupy dzieci. Czas sprawowania takiej opieki jest efektywniej dopasowany do czasu pracy rodziców.

Rada Ministrów składa corocznie sprawozdanie z realizacji tej ustawy. W raportach zawarte są m.in. liczby dotyczące funkcjonujących placówek opieki nad dziećmi do lat 3. W okresie 2011–2015 wyglądały one tak:

  • rok 2011: 523 żłobki i 48 klubów dziecięce (razem 571 instytucji),
  • rok 2012: 791 żłobków, 105 klubów, 30 dziennych opiekunów (926),
  • rok 2013: 1 243 żłobki, 212 klubów, 56 opiekunów (1 511),
  • rok 2014: 1 667 żłobków, 384 kluby, 442 opiekunów (2 493),
  • rok 2015: 1 967 żłobków, 453 kluby, 570 opiekunów (2 990).

Źródło: Sprawozdanie Rady Ministrów z realizacji Ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 za rok 2015

Dla porównania, według najbardziej aktualnego sprawozdania, pod koniec 2019 roku funkcjonowały 5 982 instytucje opieki nad dziećmi do lat 3, z czego żłobków było 3 671, klubów dziecięcych – 733, a opiekunów dziennych – 1 578. 

Nieznacznie różniące się dane znajdziemy na stronie GUS. Zawarte są one w raportach: „Żłobki i kluby dziecięce”, „Pomoc społeczna i opieka nad dzieckiem i rodziną”, jak również w Banku Danych Lokalnych (jedynie od 2012 roku). Według GUS liczba placówek opieki nad najmłodszymi dziećmi przedstawiała się w ostatniej dekadzie następująco:

  • rok 2011: 462 żłobki, 119 oddziałów żłobkowych, 119 klubów dziecięcych, 225 innych jednostek, razem 925 placówek,
  • rok 2012: 699 ż., 122 o.ż., 162 k.d., 167 innych, razem 1 150,
  • rok 2013: 1 112 ż. 108 o.ż., 238 k.d., 68 innych, razem 1 526,
  • rok 2014: 1 605 ż., 99 o.ż, 348 k.d., razem 2 052, 
  • rok 2015: 1 874 ż., 61 o.ż., 387 k.d., razem 2 322,
  • rok 2016: 2 172 ż., 76 o.ż., 462 k.d., razem 2 710,
  • rok 2017: 2 485 ż, 77 o.ż., 558 k.d., razem 3 120,
  • rok 2018: 3 107 ż., 37 o.ż., 632 k.d., razem 3 766, 
  • rok 2019: 3 631 ż., 25 o.ż., 702 k.d., razem 4 358, 
  • rok 2020: 3 831 ż., 17 o.ż., 726 k.d, razem 4 574.

Pod koniec 2011 roku placówki opieki nad dziećmi do lat 3 dysponowały łącznie 42,3 tys. miejsc, a w 2015 roku miejsc tych było 84 tys. 

Pomiędzy rokiem 2011 roku a 2015 powstało od 1 412 (GUS) do 1 444 żłobków (sprawozdanie Rady Ministrów). Liczby odbiegają od przytoczonych przez Władysława Kosiniaka-Kamysza o 2,5 tys. Zbliżoną wielkość otrzymamy jedynie, kiedy porównamy całkowitą liczbę instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 w tym okresie, opierając się na sprawozdaniach Rady Ministrów. Różnica między rokiem 2015 a rokiem 2011 wynosi wtedy 2 419.

Jednak wzrost ten nie obejmuje tylko żłobków. Na wynik z 2015 roku składają się także 453 kluby dziecięce oraz 570 dziennych opiekunów. Zatem stwierdzenie, że wybudowano 2,5 tys. żłobków, nie jest uzasadnione. W związku z tym wypowiedź Władysława Kosiniaka-Kamysza uznajemy za manipulację

Według najbardziej aktualnych danych z rządowej witryny Otwarte Dane (stan na 9 września 2021) obecnie działa 5 241 żłobków i klubów dziecięcych. Placówki te zapewniają 196,2 tys. miejsc. Zachęcamy do zapoznania się z analizą wypowiedzi Marleny Maląg dotyczącej wzrostu liczby miejsc w żłobkach za obecnych rządów Prawa i Sprawiedliwości. Minister również nie dokonała rozróżnienia na żłobki i kluby dziecięce, dlatego jej wypowiedź także uznaliśmy za manipulację.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub