O Demagogu – cel i kodeks

Celem Demagoga jest sprawowanie kontroli nad aktywnością publiczną polityków i ich prawdomównością za pomocą narzędzia, jakim jest fact-check. Badamy jak politycy budują argumenty i starają się przekonywać do swoich racji. W oparciu o dane badamy stwierdzenia uczestników polskiej debaty publicznej i kwalifikujemy według kategorii: prawda, fałsz, manipulacja, nieweryfikowalne. Każda kwalifikacja musi być należycie wyjaśniona, ze szczególnym naciskiem na wytłumaczenie doboru kategorii.


Dobór próby:

Z populacji wszystkich wypowiedzi polityków, wybieramy te, które są merytoryczne i dotyczą rzeczywistości obiektywnie sprawdzalnej. Dobór próby badawczej jest ściśle jakościowy i oparty o kryterium dostępności materiału. Innymi słowy, analizujemy wszystkie wypowiedzi, które są możliwe do sprawdzenia, ale nie stosujemy doboru probabilistycznego, czyli losowego. Im polityk częściej podaje informacje obiektywnie sprawdzalne, tym częściej pojawiać się będzie w naszym portalu. Sprawdzamy także wypowiedzi polityków, o których weryfikację jesteśmy proszeni przy wykorzystaniu formularza kontaktowego.

Próba ta nie pozwala wyciągać wniosków na całą populację polityków, nie możemy więc stwierdzić, że statystycznie politycy partii A najczęściej podają fałszywe dane (ale możemy powiedzieć, że w zbadanej próbie polityków, przedstawiciele partii A najczęściej podają fałszywe dane).

Wartość naszych badań ma więc aspekt jakościowy: odpowiadamy na pytania jak politycy budują swoje wypowiedzi, gdzie wprowadzają odbiorców w błąd i w jakich kwestiach są ekspertami.


Fact-checkowi
podlegają wyłącznie treści merytoryczne i istotne z punktu widzenia polskiej debaty publicznej.

[1] Treści merytoryczne muszą zawierać odwołanie do faktów (liczby, wydarzenie z przeszłości, itp.)

[2] Treści merytoryczne muszą wychodzić poza zakres tzw. wiedzy powszechnej.

[3] Treściami merytorycznymi nie są deklaracje na przyszłość oraz opinie wartościujące.


Fałsz

o Wypowiedź nie jest zgodna z żadną dostępną publicznie informacją opartą o reprezentatywne i wiarygodne źródło. Wypowiedź może zawierać szczątkowo poprawne dane, ale pomija kluczowe informacje i tym samym nie oddaje w pełni realiów lub dane są fragmentaryczne.

 

Prawda

o Istnieje reprezentatywne i wiarygodne źródło, które potwierdza zawartą w wypowiedzi informację oraz dane użyte są zgodne
z ich pierwotnym kontekstem.

o W przypadku stwierdzeń: “około”, “niemal” czy “ponad”, uznajemy zaokrąglenia mieszczące się w normie języka potocznego –
z uwzględnieniem kontekstu wypowiedzi i wagi problemu.

 

Manipulacja

Wypowiedź zawiera informacje fałszywe, noszące znamiona celowo wprowadzających w błąd w szczególności poprzez:

o wykorzystywanie poprawnych danych do przedstawienia fałszywych wniosków,

o używanie danych nieporównywalnych,

o uwypuklenie swoich dokonań lub umniejszenie roli adwersarza,

o pozamerytoryczne sposoby argumentowania.

 

Nieweryfikowalne

o Wypowiedź zawiera informację, której nie da się sprawdzić w żadnym publicznie dostępnym źródle lub zawiera stwierdzenia nieprecyzyjne / zbyt ogólnikowe.

 

Źródła

Korzystamy ze źródeł publicznie dostępnych, także z wykorzystaniem oficjalnego trybu dostępu do informacji publicznej.

W miarę możliwości wykorzystujemy źródła maksymalnie pierwotne, nieprzetworzone, gdzie dane występują w ich oryginalnym kontekście. Wykorzystujemy źródła najbardziej aktualne, istniejące w chwili wypowiedzi polityka.

W przypadku wątpliwości, priorytet posiadają raporty z opublikowanych badań naukowych, prowadzonych przez ogólnopolskie instytucje badawcze, przed opiniami pojedynczych ekspertów. Źródła te, to najczęściej raporty instytutów badań opinii publicznej (np. CBOS, OBOP), innych instytucji badawczych oraz statystycznych (GUS, Eurostat), krajowe oraz zagraniczne akty prawne, badania akademickie, wiadomości agencji prasowych.