Czas czytania: około min.

Czy w 2014 roku rząd zabrał pieniądze z OFE do budżetu państwa?

19.03.2021 godz. 10:05

Wypowiedź

Manipulacja

Analiza w pigułce

  • Pod koniec 2013 roku przyjęta została ustawa reformująca funkcjonowanie Otwartych Funduszy Emerytalnych.
  • Jedną ze zmian było przeniesienie 3 lutego 2014 aktywów oraz papierów wartościowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które następnie zostały umorzone przy gwarancji wypłaty emerytur.
  • Umorzono wtedy 51,5 proc. jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku każdego członka OFE, co oznaczało przeniesienie aż 153,151 mld zł.
  • Ponieważ wspomniane przez posła środki nie zostały przeniesione z OFE wprost do budżetu państwa, a tak naprawdę trafiły do ZUS i były umorzone, wypowiedź Jarosława Sellina oceniamy jako manipulację.

Kontekst wypowiedzi

W programie „Kawa na Ławę” z 7 marca na antenie TVN24 pojawił się m.in. Jarosław Sellin, który dyskutował z innymi politykami na temat zamykania Otwartych Funduszy Emerytalnych. Poseł Prawa i Sprawiedliwości zaznaczył, że za czasów rządu Platformy Obywatelskiej pieniądze z tych funduszy zostały przeniesione prosto do budżetu, co wywołało krytyczne głosy w społeczeństwie. Jego zdaniem zabrano wtedy Polakom aż 150 mld zł.

Czym są OFE?

Otwarte Fundusze Emerytalne powstały w wyniku reformy systemu emerytalnego w 1999 roku i miały stanowić tzw. drugi filar systemu ubezpieczeń emerytalnych. Według ustawy OFE to osoba prawna, której przedmiotem działania jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, co – zastrzega się – ma dziać się przy zapewnieniu maksymalnego stopnia bezpieczeństwa oraz rentowności lokat. Zakłada się, że przeznaczeniem uzyskanych zysków mają być wypłaty dla członków funduszu po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz wypłata okresowych emerytur kapitałowych. Oznacza to, że dzięki OFE część składki emerytalnej każdej osoby mogła być inwestowana na rynku kapitałowym.

Od roku 2014 nastąpiły zmiany w funkcjonowaniu OFE, ponieważ wprowadzona została m.in. dobrowolność wyboru między Otwartymi Funduszami Emerytalnymi a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, co miało umożliwić każdemu obywatelowi zdecydowanie o tym, gdzie chciałby ulokować swoje fundusze i składki emerytalne, na podstawie których wypłacana będzie mu emerytura po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Ponadto, właśnie w 2014 roku podjęta została kontrowersyjna reforma związana z przeniesieniem pieniędzy z OFE, do czego odwołał się poseł Sellin.

Wyprowadzenie pieniędzy z OFE

Pod koniec roku 2013 przyjęta została przez parlament i podpisana przez prezydenta ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych. Pierwsza i jedna z najważniejszych reform, które wprowadziła ta ustawa, to przekazanie w dniu 3 lutego 2014 roku do ZUS skarbowych papierów wartościowych posiadanych przez OFE, a następnie ich umorzenie. Miało to dotyczyć obligacyjnych 51,5 proc. jednostek rozrachunkowych, które znajdowały się na koncie każdego członka OFE. Możemy o tym przeczytać w art. 23 pkt 1 wspomnianej ustawy:

„W dniu 3 lutego 2014 roku otwarty fundusz emerytalny umarza 51,5% jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku każdego członka otwartego funduszu emerytalnego na dzień 31 stycznia 2014 roku i przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działającego w imieniu i na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, aktywa, o których mowa w ust. 2, o wartości odpowiadającej sumie wartości umorzonych jednostek rozrachunkowych”.

Następnie w ustawie określono także, że przekazane zostały następujące kategorie aktywów: obligacje i bony emitowane przez Skarb Państwa; obligacje emitowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego; inne papiery wartościowe opiewające na świadczenia pieniężne, gwarantowane lub poręczane przez Skarb Państwa; a także środki pieniężne denominowane w polskiej walucie. Na stronie ZUS możemy zapoznać się z informacją na temat konkretnych kwot przekazanych z OFE w tych kategoriach:

  • obligacje emitowane przez Skarb Państwa (134 084 mln zł),
  • obligacje emitowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 931, z późn. zm.), gwarantowane przez Skarb Państwa (16 944 mln zł),
  • inne papiery wartościowe opiewające na świadczenia pieniężne, gwarantowane lub poręczane przez Skarb Państwa (261 mln zł),
  • środki pieniężne denominowane w walucie polskiej (1 862 mln zł).

Oznacza to, że 3 lutego 2014 roku z OFE do ZUS zostało przekazane 153 151 mln zł pod postacią skarbowych papierów wartościowych, które następnie zostały umorzone i pośrednio trafiły do Skarbu Państwa, umożliwiając dofinansowanie funduszu emerytalnego. Poniżej możemy zapoznać się ze schematem opisującym drogę przekazywania środków, co pozwala na prześledzenie drogi, po której przenoszono pieniądze z OFE.

Przepływ pieniędzy z OFE do ZUS

Jak możemy więc zauważyć, faktycznie w 2014 roku z OFE wyciągnięto fundusze w wysokości około 150 mld zł (a konkretnie ok. 153,1 mld). Jednakże pieniądze z OFE nie zostały bezpośrednio przekazane do Skarbu Państwa, lecz przeniesiono do ZUS aktywa i papiery wartościowe emitowane m.in. przez Skarb Państwa, które zostały następnie umorzone. Na tej podstawie oceniamy wypowiedź Jarosława Sellina jako manipulację.

Warto również wspomnieć, że polityk miał rację, gdy wspomniał, że decyzja o przeniesieniu funduszy w 2014 roku spowodowała głosy krytyczne w społeczeństwie. Sprawa OFE trafiła do Trybunału Konstytucyjnego, który rok później rozpatrzył zgodność tej ustawy z ustawą zasadniczą. Sprawa została ostatecznie rozwiązana, a TK zdecydował, że reformy nie są niezgodne z Konstytucją. Warto zaznaczyć, iż sprawa była kontrowersyjna, ponieważ nie wszyscy sędziowie byli zgodni co do wyroku, o czym pisaliśmy, analizując wypowiedź Pawła Kukiza.

Indywidualne Konta Emerytalne

Rozmowa w programie „Kawa na ławę” dotyczyła planowanej przez rząd Mateusza Morawieckiego likwidacji OFE. Plan ten został zapowiedziany już w 2019 roku i wedle jego założeń otwarte fundusze miałyby zostać zastąpione przez Indywidualne Konta Emerytalnego, a każdy obywatel miałby prawo wybrać, czy chciałby zgromadzone środki przekazać do IKE, czy do ZUS. Przyjmuje się, że IKE służy do oszczędzania na dodatkową emeryturę, a konta takie prowadzą m.in. fundusze inwestycyjne, podmioty prowadzące działalność maklerską, zakłady ubezpieczeń na życie, banki, a także dobrowolne fundusze emerytalne. Więcej na temat funkcjonowania IKE możemy dowiedzieć się na stronie przygotowanej przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub