Fakty na bieżąco

Kanał Zero opublikował na YouTubie komentarz Arlety Bojke związany z odebraniem Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy. Dziennikarka prezentowała reakcje różnych stron ukraińskiej sceny politycznej. Przywołała słowa Ihora Mosijczuka, rzekomo jednego z deputowanych do ukraińskiego parlamentu. Według jego relacji Wołodymyr Zełenski, proszony o to, by nie nadawał jednej z ukraińskich jednostek imienia „bohaterów UPA”, miał odpowiedzieć: „Pier*** Polskę i Polaków”.

Na Facebooku możemy znaleźć wpis Mosijczuka z 20 czerwca, w którym pojawiają się podobne słowa. „Wołodymyr Zełenski ma jakieś osobiste pretensje do Polski i Polaków… Kiedy historycy zaproponowali mu, by poprawił stosunki ukraińsko-polskie w kontekście pamięci historycznej, Zełenski stanowczo odparł: nie, niech Polacy idą do…” (w oryginale: „хай поляки йдуть нах…”). 

W serwisach społecznościowych znajdziemy też nagranie, w którym Mosijczuk twierdzi, że Zełenski wypowiedział te słowa w reakcji na propozycje ukraińskich historyków, by to im powierzyć rozwiązanie kwestii napięć z Polską. Materiał wideo z tymi słowami opublikował Myroslaw Oleszko, bloger objęty w Ukrainie sankcjami za rozpowszechnianie rosyjskiej propagandy.

Źródło tych doniesień nie jest wiarygodne

Arleta Bojke zdystansowała się do słów Mosijczuka – powiedziała: „Oczywiście jest to relacja z trzeciej ręki, być może prawdziwa, być może nie”. 

To ważne zastrzeżenie, gdy weźmiemy pod uwagę, że Mosijczuk, wbrew słowom dziennikarki, nie jest posłem do Rady Najwyższej Ukrainy od 2019 roku. Bojke przeprosiła za błędne nazwanie go deputowanym. 

Co więcej, jeszcze w trakcie sprawowania mandatu Mosijczuk został oskarżony o korupcję. W 2024 roku Ukraińskie Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji wraz ze Służbą Bezpieczeństwa Ukrainy wymieniło jego konto na TikToku jako jeden z kanałów rozpowszechniania „wrogiej dezinformacji”. W 2025 roku Rada Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy objęła go sankcjami m.in. poprzez ograniczenie dostępu do treści, które Mosijczuk publikuje w serwisach społecznościowych.

Wypowiedź dziennikarki wycięto z kontekstu

Zastrzeżeń o niskiej wiarygodności źródła nie znajdziemy w wielu materiałach opublikowanych w internecie, w których przywołano fragment programu z udziałem Arlety Bojke. Tylko jeden wpis w serwisie X, z którego wycięto końcową część wypowiedzi dziennikarki, wyświetlono ponad 400 tys. razy. Słowa Bojke wyrwane z kontekstu znajdziemy m.in. na profilach Konrada Berkowicza i Dariusza Mateckiego, a także na koncie Suwerenna Polska czy Wolność i Niepodległość – WinTV.

Problem zauważyła sama dziennikarka – napisała w serwisie X, że jej wypowiedź została wyrwana z kontekstu. „Czy ja zrobiłam z niego autorytet i wyrocznię, czy powiedziałam, że to nieweryfikowalne i nic nieznaczące informacje z trzeciej ręki? Chyba jednak to drugie” – napisała w reakcji na jeden z postów.

Przypomnijmy, że na wniosek strony ukraińskiej na początku czerwca spotkali się szef kancelarii prezydenta Ukrainy Kyrył Budanow i wiceminister spraw zagranicznych Marcin Bosacki. Według Zbigniewa Parafianowicza, dziennikarza Wirtualnej Polski, rozważano wtedy różne możliwości rozwiązania sporu po nadaniu jednej z ukraińskich jednostek nazwy „Bohaterów UPA”. Ukraina nie podjęła jednak oczekiwanych działań, a rzekome słowa Zełenskiego, w których miał obraźliwie wyrazić się na temat Polski, nie znajdują potwierdzenia w wiarygodnych źródłach.

Na portalu X działają dwa konta rzekomo reprezentujące Związek Ukraińców w Polsce. Oba tak naprawdę podszywają się pod tę organizację – jedno pod główny profil, a drugie pod oddział w Krakowie.

Podszywający się profil udostępnia podburzające treści

Konto w serwisie X podszywające się pod Związek Ukraińców w Polsce z pozoru wygląda na faktyczne konto Związku – chociażby ze względu na nick @ukwpolsce. Często powiela posty zamieszczone na oficjalnym profilu organizacji na Facebooku, ale dodaje też własne, np. film z dopiskiem „Jedność wszystkich etnicznych ziem”, sugerujący chęć włączenia do Ukrainy części południowo-wschodniej Polski. Na Facebooku Związek nigdy nie udostępnił takiego filmu.

Fałszywy profil związku udziela się też pod wpisami popularnych kont, w tym profili należących do polityków, np. Konrada Berkowicza i Pawła Usiądka. Publikuje on wpisy w tonie oskarżycielskim, roszczeniowym i pełnym poczucia wyższości, mające na celu wywołanie oburzenia i utrwalanie negatywnego wizerunku Ukraińców.

Związek Ukraińców w Polsce odniósł się do sprawy

Związek Ukraińców w Polsce opublikował oświadczenie na swoim profilu na Facebooku. Podaje w nim, że Związek nie prowadzi konta na platformie X.

Na oficjalnej stronie Związku w zakładce „Kontakt” również nie ma linku do profilu na portalu X.

Konto oddziału w Krakowie też nie jest prawdziwe

Profil o nazwie Związek Ukraińców w Polsce – Kraków można szybko zidentyfikować jako nieprawdziwy. Wystarczy spojrzeć na nick profilu – @EmiliEmilimarie.

Źródło: X, modyfikacje: Demagog

Prawdopodobnie jest to przejęte konto prawdziwej osoby wykorzystane w celu dezinformacji. Jeszcze w 2013 roku próbowało ono wejść w interakcję z profilem osoby mieszkającej na Dominikanie.

Aktywność tego profilu również opiera się na kopiowaniu treści z prawdziwego konta krakowskiego oddziału związku i na podburzaniu Polaków. Starało się ono przyciągnąć uwagę m.in. Rafała Otoki Frąckiewicza i Grzegorza Brauna. Co więcej, w roszczeniowym tonie komentowało nawet wpis wspomnianego wyżej fałszywego profilu Związku Ukraińców w Polsce.

To nie pierwsza taka sytuacja

Związek Ukraińców w Polsce już wcześniej padał ofiarą oszustów. Na łamach Demagoga opisywaliśmy fałszywy profil zachęcający do wpłat na konto Związku z okazji dnia Wyszywanki. W styczniu ostrzegaliśmy przed deepfakiem z wypowiedzią prezesa Związku, Mirosława Skórki, o Wołyniu. 

W Demagogu pisaliśmy o tym, jak wygląda podszywanie się pod znane organizacje i podpowiedzieliśmy, jak nie paść ich ofiarą. 

W wyniku referendum z 24 maja dotychczasowy prezydent Krakowa Aleksander Miszalski przestał pełnić swoją funkcję. Wydarzyło się to 26 maja, czyli w dzień opublikowania protokołu wyników referendum w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 67 ust. 2).

Od tej pory miastem zarządza komisarz powołany przez premiera. To zadanie będzie wypełniał aż do czasu przeprowadzenia przedterminowych wyborów (art. 67 ust. 4). Zgodnie z przepisami muszą się one odbyć w terminie 90 dni od dnia odwołania dotychczasowego prezydenta miasta (art. 474 par. 2). 

Trwa rozpatrywanie protestów

Rzecznik Sądu Okręgowego w Krakowie poinformował, że do sądu wpłynęły cztery protesty referendalne. Warto przypomnieć, że mogła je wnieść każda osoba uprawniona do głosowania w ciągu siedmiu dni od publikacji wyników referendum w dzienniku urzędowym (art. 66 ust. 1).

Na rozpatrzenie protestów sąd ma 14 dni (art. 66 ust. 3). Od jego postanowienia przysługuje jednak zażalenie do Sądu Apelacyjnego w terminie siedmiu dni od otrzymania decyzji. Ten z kolei ma 30 dni na rozpoznanie sprawy, a jego postanowienie jest ostateczne (art. 394 par. 4).

Sąd Okręgowy może jednak zadecydować o braku procedowania danych protestów. Tak też stało się z dwoma z czterech złożonych w krakowskim sądzie – trafiły one do niego po terminie. Również od tej decyzji przysługuje prawo apelacji do Sądu Apelacyjnego (art. 394 par. 4).

Jaki to ma wpływ na rozpisanie wyborów?

Jak wyjaśnia dla Gazety Krakowskiej Andrzej Ślęczek, główny specjalista w delegaturze Krajowego Biura Wyborczego w Krakowie, złożenie protestów przedłuża termin zarządzenia wyborów przedterminowych. 

Istnieje także szansa, że sąd uzna któryś z protestów wyborczych. W sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy, które mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik referendum, może ono zostać uznane za nieważne. W takim scenariuszu głosowanie zostałoby powtórzone.

Kto może kandydować?

Mimo że trwa rozpatrywanie protestów i wybory nie zostały jeszcze rozpisane, a co za tym idzie, nie ma możliwości zgłaszania oficjalnych kandydatur, od dnia referendum już kilkanaście osób zadeklarowało chęć ubiegania się o urząd prezydenta miasta Krakowa.

Listę z podpisami tych osób trzeba dołączyć do zgłoszenia kandydata (art. 479). Jeśli spełnia ono wszystkie formalne warunki, komisja wyborcza niezwłocznie rejestruje kandydata i potwierdza to w sporządzonym protokole (art. 480 par. 2).

Podobnie jak w każdych innych wyborach prezydenckich, kandydat musi być polskim obywatelem, mającym prawo głosowania w tych wyborach. Najpóźniej w dniu głosowania musi ukończyć 25 lat. Co ważne, nie ma obowiązku stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje (art. 11 par. 1 pkt 6).

Już ponad 10 osób zadeklarowało start w wyborach

Jako jeden z pierwszych decyzję o kandydowaniu ogłosił Marian Banaś, były prezes Najwyższej Izby Kontroli. Z kolei pod hasłem „odzyskajmy Kraków” kampanię swojego kandydata zainaugurowała Konfederacja. Został nim Bartosz Bocheńczak, urodzony w Krakowie działacz Nowej Nadziei.

Odzyskajmy Kraków! pic.twitter.com/ctOQSdoDyO

— Bartosz Bocheńczak (@BBochenczak) May 29, 2026

Start w wyborach zapowiedział również Michał Drewnicki, miejski radny, członek Prawa i Sprawiedliwości. „Miasto ma służyć mieszkańcom, nie różnym lobby” – oświadczył, gdy informował o swojej decyzji.

Z ramienia Nowej Lewicy start zadeklarowała Daria Gosek-Popiołek, posłanka z okręgu krakowskiego. „Kandyduję na urząd prezydenta miasta Krakowa, bo wierzę w Kraków i jego mieszkańców!” – powiedziała podczas swojego pierwszego wystąpienia w tej roli.

Kraków to nasz dom. Tu chcemy bezpiecznie żyć, zakładać rodziny i zapuszczać korzenie. Jako Wasza Prezydentka sprawię, że Kraków będzie miastem, które dba – o zielone osiedla, tańsze mieszkania i wygodny transport dla każdego. Czas na miasto dla ludzi, a nie dla zysku! #DGP2026 pic.twitter.com/52jr9xl0o0

— Daria Gosek-Popiołek (@dgpopiolek) June 8, 2026

W wyborach chce wystartować także Jan Hoffman, przewodniczący Rady i Zarządu I dzielnicy Stare Miasto oraz jeden z inicjatorów referendum, w którym ze stanowiska odwołano Aleksandra Miszalskiego.

Natomiast Konfederacja Korony Polskiej ogłosiła, że jej kandydatem będzie Michał Klimek. Poparli go także Janusz Korwin-Mikke, Stanisław Żółtek i Adam Hareńczyk [czas nagrania: 15:17]. 

Zapowiedzią: „Koniec z koryciarstwem, czas na miasto dla mieszkańców” swój udział w wyborach zadeklarowała Aleksandra Owca, miejska radna oraz współprzewodnicząca partii Razem. 

Ruszamy z kampanią na urząd prezydenta Krakowa! Mam ogromny zaszczyt stanąć w tym boju jako kandydatka Razem. Ale ta kampania będzie przede wszystkim dla Was i – mam nadzieję – z Wami.

Razem w Krakowie ma pół tysiąca osób i staniemy na głowie, żeby dotrzeć do wszystkich,… pic.twitter.com/SNSxn96Crz

— Aleksandra Owca (@owca_aleksandra) May 26, 2026

Wystartować zamierza także Monika Piątkowska, była pracownica Urzędu Miasta Krakowa i senator Koalicji Obywatelskiej z krakowskiego okręgu. Poza rodzimą partią jej kandydaturę poparło także Polskie Stronnictwo Ludowe. 

Poza tym chęć kandydowania w wyborach zgłosili: były radny miejski Sławomir Pietrzyk wspierany przez Socjaldemokrację Polską, były radny Łukasz Wantuch czy Grażyna Zofia Świat, kandydatka Bezpartyjnych Samorządowców Małopolski. 

Swoje kandydatury zgłosiły również Marta Ratuszyńska, prezeska partii Dobry Radom, oraz celebrytka Marianna Schreiber.