Mentzen: „Nasze finanse publiczne wyglądają tragicznie”

9 października 2025 roku w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy budżetowej na 2026 rok. Przy jego opracowywaniu, według ustawy o finansach publicznych, minister finansów ma obowiązek przygotować również strategię zarządzania długiem sektora finansów publicznych, którą przedstawia w Sejmie wraz z uzasadnieniem planów budżetowych (art. 75).

Dokument określa sposób, w jaki rząd zamierza zarządzać długiem w perspektywie czterech kolejnych lat, oraz zawiera prognozy dotyczące kształtowania się zadłużenia państwa w tym okresie. Najnowsza strategia została opublikowana 30 września.

Po publikacji strategii do jej treści odniósł się na platformie X Sławomir Mentzen. Poseł Konfederacji zwrócił uwagę na znaczny wzrost prognozowanego stosunku długu publicznego do produktu krajowego brutto (PKB) w porównaniu ze strategią z poprzedniego roku.

Rząd Tuska opublikował swoją prognozę, zgodnie z którą nasze zadłużenie w 2028 roku wyniesie 72,7% PKB a w 2029 aż 75% PKB.

Jeszcze rok temu prognozowali, że w 2028 będzie to 61,3% PKB. Ile prognozować będą za rok?

Nasze finanse publiczne wyglądają tragicznie, nikogo to nie…

— Sławomir Mentzen (@SlawomirMentzen) September 30, 2025

Zdaniem polityka za wzrost zadłużenia odpowiadają rosnące wydatki, które należy według niego ograniczyć. Ten fragment wypowiedzi to opinia, dlatego w tym fact-checku ograniczamy się do sprawdzenia, czy dane, które przytoczył Sławomir Mentzen, są zgodne z prawdą.

Dwie miary długu. Różnią się, ale obie rosną

Dane przywołane przez Sławomira Mentzena dotyczą długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (EDP) w relacji do PKB. Wskaźnik ten jest liczony według metodologii unijnej i służy m.in. do oceny, czy państwo członkowskie UE powinno zostać objęte procedurą nadmiernego deficytu. 

W przeciwieństwie do państwowego długu publicznego (PDP) obejmuje także zadłużenie funduszy pozabudżetowych, takich jak Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 (tzw. fundusz covidowy) czy Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ). Jego wartość w ostatnich latach jest wyższa niż dług liczony według krajowej definicji.

Według strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2026–2029, prognozowany dług EDP ma wynieść w 2028 roku 72,7 proc. PKB, a w 2029 roku – 75,3 proc. PKB (s. 5). To wyższe wartości niż w ubiegłorocznej prognozie Ministerstwa Finansów, która wskazywała 61,2 proc. PKB na 2028 rok (s. 5).

Podwyższenie prognoz dotyczy również państwowego długu publicznego. W zeszłorocznej strategii przewidywano, że w 2028 roku wyniesie on 48,3 proc. PKB (s. 5), podczas gdy w najnowszym dokumencie wskazano 58,3 proc. PKB (s. 5). 

Czym grozi nadmierne zadłużenie?

Oba wskaźniki długu podlegają określonym limitom. W przypadku państwowego długu publicznego granicą jest 60 proc. PKB, zapisane w Konstytucji (art. 216 ust. 5). Jednak już gdy poziom długu przekroczy 55 proc. PKB, zgodnie z ustawą o finansach publicznych rząd musi wdrożyć procedury ostrożnościowe. Zalicza się do nich chociażby uchwalenie budżetu bez deficytu czy zamrożenie płac w sferze budżetowej (art. 86 ust. 1 pkt. 2). 

Natomiast gdy dług publiczny liczony według metodologii unijnej (EDP) przekroczy 60 proc. PKB, uruchamiana jest tzw. procedura nadmiernego deficytu. Rada UE wówczas wydaje zalecenia dla danego państwa, określając terminy i środki konieczne do przywrócenia dyscypliny budżetowej.

Polska została objęta tą procedurą w 2024 roku, ze względu na przekroczenie dopuszczalnego poziomu deficytu budżetowego wynoszącego 3 proc. PKB. Rada UE wezwała Polskę do zlikwidowania nadmiernego deficytu do 2028 roku.

Dlaczego dług publiczny rośnie?

Minister finansów Andrzej Domański w programie Tłit skomentował prognozy zadłużenia z nowej strategii zarządzania długiem. – Pokazaliśmy prawdziwe liczby – odpowiedział minister, tłumacząc, że jego zdaniem prognozy poprzedniego rządu były nierzetelne. 

Jako główną przyczynę wzrostu długu publicznego minister wskazał rosnące wydatki na wojsko. – Wydajemy jako kraj niemal 5 proc. PKB na obronę. Musimy to robić – podkreślił Domański, zaznaczając, że jest to główny, ale nie jedyny czynnik wpływający na zwiększenie zadłużenia.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam