8 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
8 min czytania
Ochrona dzieci przed pornografią. Znamy już projekt ustawy
Ochrona dzieci przed pornografią. Znamy już projekt ustawy
Ja chciałem zapytać, co jest z ustawą o zakazie dostępu dzieci do pornografii. W ubiegłej kadencji zablokowaliście rządowy projekt. Obiecaliście, że zaraz po wyborach przygotujecie projekt i dzieci nie będą miały dostępu do pornografii. Mija trzeci rok i dalej tego projektu nie ma.
Częściowa prawda
Wypowiedź uznajemy za częściową prawdę, gdy:
- zawiera połączenie informacji prawdziwych z fałszywymi. Obecność nieprawdziwej informacji nie powoduje jednak, że teza zawarta w weryfikowanym stwierdzeniu zostaje wypaczona bądź przeinaczona,
- rzeczywiste dane w jeszcze większym stopniu przemawiają na korzyść tezy autora.
Częściowa prawda
Wypowiedź uznajemy za częściową prawdę, gdy:
- zawiera połączenie informacji prawdziwych z fałszywymi. Obecność nieprawdziwej informacji nie powoduje jednak, że teza zawarta w weryfikowanym stwierdzeniu zostaje wypaczona bądź przeinaczona,
- rzeczywiste dane w jeszcze większym stopniu przemawiają na korzyść tezy autora.
Analiza w pigułce
- W maju 2023 roku do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy „o ochronie małoletnich przed dostępem do treści nieodpowiednich w internecie”. Politycy Koalicji Obywatelskiej (KO) w pierwszym czytaniu zgłaszali zastrzeżenia do tego projektu. W ocenie Grzegorza Napieralskiego był on źle napisany i tylko w niewielkim stopniu dotyczył ochrony dzieci. Według Moniki Rosy proponowane przepisy byłyby trudne do wdrożenia i zbyt wąsko traktowały nieodpowiednie treści w internecie.
- Politycy KO po pierwszym czytaniu głosowali za dalszym procedowaniem projektu. Ministerstwo Cyfryzacji chciało wprowadzić nowe przepisy od 1 września 2023 roku. Jednak z inicjatywy Jana Grabca z KO sejmowa komisja cyfryzacji zaplanowała wysłuchanie publiczne projektu na 12 września 2023 roku. De facto uniemożliwiło to przyjęcie przepisów. Ostatnie posiedzenie Sejmu IX kadencji odbyło się 30 sierpnia. Ze względu na zasadę dyskontynuacji, Sejm X kadencji nie mógłby dalej procedować tego druku.
- Nie jest jednak prawdą, że nie ma jeszcze nowego projektu ustawy. Rząd przyjął go w czerwcu 2026 roku. Nową propozycję skierowano do pierwszego czytania w komisjach sejmowych. Dlatego wypowiedź Jarosława Sachajki oceniamy jako częściową prawdę.
W piątek 3 lipca 2026 roku Sejm przyjął nowelizację Prawa oświatowego, która ma wprowadzić zakaz korzystania z telefonów komórkowych i pokrewnych urządzeń elektronicznych w szkołach. Kilka dni później Senat zaakceptował tę ustawę bez poprawek. Jeśli zdobędzie ona podpis prezydenta, w szkołach podstawowych i przedszkolach uczniowie nie będą mogli korzystać ze smartfonów bez zgody nauczyciela lub dyrektora szkoły.
W toku debaty nad tym projektem w Sejmie głos zabrał poseł Jarosław Sachajko z koła Demokracja Bezpośrednia. W swojej wypowiedzi odniósł się do kwestii ochrony dzieci w sieci i przypomniał o innym projekcie, który dotyczył ochrony małoletnich przed pornografią. Procedowano go w poprzedniej kadencji Sejmu (2019–2023). Poseł zarzucił ówczesnej opozycji zablokowanie tamtych przepisów oraz niedotrzymanie obietnicy przedstawienia nowego projektu. Sprawdziliśmy, jak było naprawdę.
Co proponował rząd w 2023 roku?
W poprzedniej kadencji Sejmu, a dokładniej 19 maja 2023 roku, do Sejmu wpłynął rządowy projekt ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści nieodpowiednich w internecie. Mechanizm ograniczania dostępu miał się opierać na obarczeniu odpowiedzialnością dostawców usług internetowych. Projekt nakładał na nich obowiązek wprowadzenia bezpłatnej usługi blokowania materiałów nieodpowiednich, którą rodzice mogliby aktywować na urządzeniach swoich dzieci (art. 3).
Usługa miałaby charakter dobrowolny, czyli to opiekun decydowałby o ochronie dziecka. Ustawa przewidywała także wysokie kary finansowe za nieprzestrzeganie zasad przez usługodawców telekomunikacyjnych (art. 15). Nadawała funkcję informacyjno-edukacyjną Ministrowi Cyfryzacji we współpracy z ministrem właściwym do spraw rodziny. Mieliby oni prowadzić działania zwiększające świadomość społeczną w kwestii zagrożeń oraz dostępności usługi (art. 8).
Projekt ustawy skrytykował m.in. rzecznik praw obywatelskich. Marcin Wiącek zwrócił uwagę, że projekt nie zawierał elementów niezbędnych do realizacji zadań nałożonych na usługodawców ani określenia środków technicznych i organizacyjnych wymaganych od przedsiębiorstw. Jak pisał, istniało ryzyko, że małe przedsiębiorstwa dostarczające usługi internetowe mogłyby być zmuszone, by z nich zrezygnować z obawy przed ryzykiem kar i kontroli.
Opozycja głosowała za projektem, ale go krytykowała
Po pierwszym czytaniu Koalicja Obywatelska, Lewica, Koalicja Polska i Polska 2050 były za dalszym procedowaniem opisanego wyżej projektu. Jedynie Konfederacja i Wolnościowcy głosowali za odrzuceniem.
Jednocześnie dzień przed głosowaniem, 13 czerwca 2023 roku, opozycja wyrażała się krytycznie wobec propozycji rządu. Przykładowo, Grzegorz Napieralski (KO) zauważył, że tylko niewielka część proponowanej ustawy dotyczy ochrony małoletnich (s. 22). Monika Rosa (KO) podkreśliła, że projekt skupia się na pornografii, podczas gdy w internecie dzieci spotykają się z wieloma innymi zagrożeniami (s. 23).
Po pierwszym czytaniu projekt trafił do sejmowej Komisji Cyfryzacji. Przewodniczący komisji, Jan Grabiec, zaproponował wtedy przeprowadzenie wysłuchania publicznego. Przedstawiciel Ministerstwa Cyfryzacji widział w tym działaniu niepotrzebne wydłużanie prac i podkreślał, że resortowi zależy na wprowadzeniu proponowanych rozwiązań od nowego roku szkolnego, czyli od 1 września 2023 roku. Grabiec jednak argumentował, że wobec różnych wątpliwości potrzebna jest poważna debata ekspercka nad projektem.
Odległy termin wysłuchania publicznego zakończył prace
Wniosek o wysłuchanie publiczne zdobył poparcie większości członków komisji. Zaplanowano je na 12 września 2023 roku. Nie odbyło się ono, ponieważ dzień wcześniej Łukasz Schreiber, członek Rady Ministrów działający z upoważnienia premiera, złożył wniosek o wycofanie tego projektu z prac parlamentarnych, wraz z innymi projektami Ministra Cyfryzacji.
Jak tłumaczył jeden z wiceministrów, projekty wycofano, ponieważ zbliżał się koniec kadencji Sejmu. Ze względu na zasadę dyskontynuacji po wyborach prace nad projektem w parlamencie musiałyby się zacząć od początku. Choć poprzednia kadencja Sejmu skończyła się 12 listopada 2023 roku, to wybory się odbyły już 15 października, a ostatnie posiedzenie miało miejsce 30 sierpnia.
Jeszcze w lipcu 2023 roku grupa posłów PiS złożyła do Sejmu ten sam projekt ustawy we własnym imieniu. Marszałek Sejmu nie nadała mu jednak numeru druku. Portal Do Rzeczy w artykule komentującym te wydarzenia zwrócił w tym kontekście uwagę na osobisty spór między ówczesnym ministrem cyfryzacji Januszem Cieszyńskim a marszałek Elżbietą Witek.
Obywatelska inicjatywa
Już po wyborach do Sejmu wpłynęła inicjatywa obywatelska organizacji Ordo Iuris. Pod projektem „Stop Narkotykowi Pornografii” podpisało się ponad 200 tysięcy obywateli. Zakładał on sztywne definicje prawne i bezwzględną walkę z dystrybucją takich treści małoletnim.
Projekt przedstawił Rafał Dorosiński, członek Ordo Iuris, na 30. posiedzeniu Sejmu X Kadencji w dniu 6 marca 2025 roku. Sejmowe komisje ds. cyfryzacji oraz dzieci i młodzieży zarekomendowały jego odrzucenie. Koalicja rządząca pracowała w tym czasie nad własnym rozwiązaniem.
Co dalej z ochroną przed pornografią?
Wbrew zarzutom Sachajki o braku nowego projektu w czerwcu 2026 roku nastąpił przełom. Rada Ministrów 2 czerwca przyjęła propozycję ustawy, a już 9 czerwca projekt wpłynął do Sejmu. Skierowano go do komisji sejmowych, gdzie 1 lipca przeszedł pierwsze czytanie.
Projekt przewiduje dokładniejszą weryfikację wieku przy korzystaniu z serwisów pornograficznych. Nie może to być wyłącznie kliknięcie przycisku „Ukończyłem 18 lat” ani wpisanie daty urodzenia. Alternatywą ma być w szczególności elektroniczne potwierdzenie wieku przy pomocy Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej. O kontrowersjach związanych z europejskim portfelem pisaliśmy już na łamach Demagoga.
Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej (EUDI) to unijny projekt, który od końca 2026 roku pozwoli obywatelom UE bezpiecznie potwierdzać tożsamość, przechowywać dokumenty (np. prawo jazdy) i podpisywać umowy online w każdym kraju członkowskim. W Polsce to narzędzie będzie zintegrowane z aplikacją mObywatel.
Odpowiedzialność głównie po stronie portali
Główną zmianą względem projektu z 2023 roku jest określenie strony odpowiedzialnej. Wcześniej proponowano, by spoczywała ona przede wszystkim na dostawcach internetu. Teraz odpowiedzialność przeniesiono przede wszystkim na portale.
Jeśli projekt wejdzie w życie, portale pornograficzne będą musiały wdrożyć systemy weryfikacji wieku. Jeśli dany portal zignoruje przepisy, trafi do rejestru prowadzonego przez prezesa UKE. Operatorzy (np. Orange, Play) będą mieli obowiązek zablokować dostęp do niego (art. 15). Za nieprzestrzeganie przepisów ustawy grozi kara finansowa od 10 tys. zł do 1 mln zł (art. 24). Grozi ona zarówno portalom udostępniającym pornografię, jak i dostawcom internetu (s. 44).
W trakcie debaty nad projektem w sejmowej Komisji Cyfryzacji zwracano uwagę na potrzebę dodania do ustawy definicji pornografii. Wyrażano również obawy o ochronę prywatności osób weryfikujących swój wiek przed uzyskaniem dostępu do domeny. Wśród członków komisji nie było jednak żadnych wątpliwości, że ochrona małoletnich jest potrzebna.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
