Aktualizacja 08.10.2025. W poprzedniej wersji analizy pojawił się błąd dotyczący cen alkoholu w Unii Europejskiej. Po ponownej weryfikacji zaktualizowaliśmy tekst. Według danych Eurostat niższe ceny alkoholu niż w Polsce są tylko w Bułgarii, a nie w Rumunii i na Węgrzech.

Ceny alkoholu pójdą w górę? Taki plan ma rząd

Ministerstwo Finansów opublikowało komunikat o planowanym podniesieniu akcyzy na alkohol i napoje słodzone. To rozwiązanie jest zmianą i aktualizacją tzw. mapy drogowej (s. 5), przyjętej w 2021 roku, zgodnie z którą akcyza miała w latach 2023–2027 rosnąć o 5 proc. rocznie.

Tegoroczny plan Ministerstwa Finansów zakłada, że od 1 stycznia 2026 stawka podatku na alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane i wyroby pośrednie wzrośnie o 15 proc., a od stycznia 2027 roku – o 10 proc.

Propozycję pozytywnie ocenił dr hab. Łukasz Balwicki, prof. Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Naukowiec zauważył, że „poza oczywistymi argumentami zdrowotnymi podwyższenie akcyzy oprócz bezpośredniego zwiększenia wpływów budżetowych, obniża koszty społeczno-ekonomiczne poprzez zmniejszenie spożycia alkoholu – mniejsze koszty leczenia, zmniejszenie liczby wypadków, urazów, obniżenie wskaźników przedwczesnej śmiertelności, mniejsza liczba interwencji służb”.

Prezydent jest na „nie”, rzecznik rządu broni propozycji

Omawiany projekt nowelizacji odpowiedniej ustawy jest obecnie na etapie prac rządowych i nie wpłynął jeszcze do Sejmu. Ten pomysł nie zyskał aprobaty Pałacu Prezydenckiego. Zbigniew Bogucki, szef kancelarii, ogłosił, że prezydent Karol Nawrocki nie zgadza się na podnoszenie podatków, w tym akcyzy.

O sprawę został zapytany Adam Szłapka na antenie TVP Info. Polityk wyjaśnił, że celem reformy jest ograniczenie spożycia alkoholu w Polsce. Zauważył, podobnie jak ministerstwo w swoim komunikacie, że z uwagi na tempo wzrostu wynagrodzeń za przeciętną pensję można obecnie kupić większą ilość napojów alkoholowych niż przedtem. 

Wynagrodzenia rosną

Rzecznik rządu nie podał konkretnego zakresu czasowego, więc postanowiliśmy zweryfikować jego słowa na podstawie trzech okresów: 10-letniego, 5-letniego i 3-letniego. W ten sposób sprawdziliśmy, jak wyglądał trend wzrostu pensji i cen alkoholu od początku rządu PiS, od drugiej kadencji rządów PiS oraz od 2022 roku, kiedy Polska mierzyła się z wysoką inflacją. 

A w ostatnich pięciu latach, zgodnie z naszymi obliczeniami, przeciętne wynagrodzenia wzrosły o 66 proc. (gospodarka narodowa) i o 60 proc. (sektor przedsiębiorstw). W skali trzech lat mowa za to o wzroście w wysokości odpowiednio 29 proc. i 24 proc.

Ceny alkoholu idą w górę

Statystyki dotyczące wzrostu cen napojów alkoholowych publikuje Eurostat. Dane pokazują, że w 2024 roku ceny napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych były wyższe średnio o 39,39 proc. względem 2015 roku. W skali pięciu lat ceny wzrosły o 33 proc., a w okresie trzyletnim – o 25 proc.

Warto dodać, że zgodnie z danymi Eurostatu ceny alkoholu i wyrobów tytoniowych w Polsce były w 2024 roku poniżej średniej unijnej. Taniej było tylko w Bułgarii.

Dane potwierdzają

Nasze obliczenia wskazują na to, że zarówno w okresie 10-letnim, 5-letnim, jak i 3-letnim ceny alkoholu rosły wolniej niż przeciętne wynagrodzenia w gospodarce narodowej. W przypadku sektora przedsiębiorstw taki trend jest widoczny w okresie 10-letnim i 5-letnim, za to w ostatnich trzech latach wzrost był porównywalny (nieco wyższy w przypadku cen alkoholu).

Na poniższym wykresie widać, że ceny alkoholu rzeczywiście w ostatnich dziesięciu latach rosły wolniej niż przeciętne wynagrodzenia w Polsce. W 2020 roku te wskaźniki się zbliżyły, prawdopodobnie dlatego, że wówczas akcyza wzrosła o 10 proc. Nieco inną sytuację odnotowaliśmy w 2023 roku, gdy wzrost cen napojów alkoholowych zbliżył się do poziomu podwyżek wynagrodzeń. Wpływ na to mogła mieć wprowadzona wówczas podwyżka akcyzy, ale też wysoka inflacja.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam