Czas czytania: około min.

Szczepienia na COVID-19 skuteczne w 12 proc.? To dezinformacja

16.05.2022 godz. 13:04

Wypowiedź

fot. gov.pl / CC BY-NC-ND 3.0 PL / modyfikacje demagog.org.pl

Fałsz

Analiza w pigułce

  • Informacje na temat 12 proc. skuteczności szczepień przeciw COVID-19, z których korzystał Jacek Wilk, wzięły się z niesprawdzonych pogłosek o „dokumentach Pfizera”.
  • Rzekoma skuteczność 12 proc. została wyliczona przez dziennikarkę Sonię Elijah. Wykorzystała ona wyrwane z kontekstu dane z 2020 roku, których nie używa się do określania skuteczności szczepień, stąd też zaprezentowany przez nią wynik okazał się nieprawidłowy.
  • Skuteczność szczepień przeciw COVID-19 od Pfizer/BioNTech w momencie wypuszczenia na rynek na przełomie 2020 i 2021 roku wynosiła ponad 90 proc.
  • Obecnie skuteczność szczepień w zapobieganiu chorobie oraz hospitalizacji i zgonom może być niższa lub wyższa w zależności od wariantu – nie wynosi jednak 12 proc.

Doniesienia o 12 proc. skuteczności szczepionek

Pandemia COVID-19 trwa, a dezinformacja na temat szczepień wciąż jest obecna w debacie publicznej. Fałszywe przekazy są powielane m.in. przez polityków. Ostatnio Jacek Wilk nazwał szczepienia przeciw COVID-19 „eliksirem” i stwierdził, że ich skuteczność wynosi 12 proc., co nie jest zgodne z prawdą.

Informacje o skuteczności szczepień wynoszącej 12 proc. pojawiły się w sieci na fali doniesień o rzekomych dokumentach koncernu Pfizer, które miały wyjść na jaw. „Newsowi” towarzyszyła sensacyjna atmosfera, a część internautów uznała, że dane te ujawniają „prawdziwą” skuteczność preparatów przeciw COVID-19. 

Problem w tym, że dokumenty nie są niczym nowym i niczego niezwykłego nie ujawniły. Więcej na ten temat przeczytasz w naszej analizie.

Fałszywe informacje wzięły się z błędnych obliczeń, a nie z raportów Pfizera

Stwierdzenia, że skuteczność szczepionek Pfizera wynosi 12 proc., nie pochodzą nawet z dokumentów firmy Pfizer. Wspomnianą liczbę i nazwę firmy zestawiono ze sobą tak, by nadać przekazom większej wiarygodności. W rzeczywistości dane te zostały rozpowszechnione m.in. przez dziennikarkę Sonię Elijah. 

Elijah opierała się na danych z dokumentów Pfizera z 10 grudnia 2020 roku, ale nie przeprowadziła ich poprawnej analizy. Co więcej, w tym samym dokumencie znalazły się dane wskazujące na 95-procentową skuteczność szczepionek, co przeczy wersji dziennikarki.

Jak wskazywał prof. Jeffrey Morris na łamach COVID-19 Data Science, dziennikarka opierała się na informacji o tym, że spośród 3 410 wszystkich przypadków podejrzanego, ale niepotwierdzonego COVID-19 w całej badanej populacji, 1 594 wystąpiło w grupie zaszczepionej – w porównaniu do 1 816 w grupie placebo.

Na podstawie tych danych Elijah wyliczyła rzekomą skuteczność, która miała wynieść 12 proc. Problem tkwi w tym, że dziennikarka wykorzystała złe dane.

Sonia Elijah kontra eksperci. Co poszło nie tak?

Sonia Elijah w swoich obliczeniach pod uwagę wzięła osoby „podejrzane”, czyli pacjentów, którzy mieli objawy niezależnie od tego, na jaką chorobę cierpieli, czy w jakim byli stanie zdrowia. Czy jest to poprawne podejście? Uwagę na to zwróciła prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska, która w swoim wpisie na Facebooku podała, że: 

„To znaczy, że u uczestników badań pojawiły się objawy, ale nie wykazano testem PCR obecności wirusa SARS-CoV-2. W protokole badań klinicznych informuje się bowiem uczestników, aby w razie wystąpienia jakichkolwiek objawów (np. gorączka kaszel, problemy z oddychaniem, dreszcze, bóle mięśni, ból gardła, wymioty), zgłaszali się w celu diagnozy koronawirusa (to są te przypadki podejrzewane). Wspomniane objawy mogą pojawić przy okazji infekcji wieloma wirusami. Trudno oczekiwać, że w czasie trwania badań klinicznych wszyscy uczestnicy pozostaną zdrowi”. 

Naukowiec David Gorski w swojej analizie podkreślał, że obliczenia dotyczące 12-procentowej skuteczności szczepionki są błędne i oderwane od rzeczywistych wyników badania klinicznego. Jak wyjaśniał we własnym tekście na sciencebasedmedicine.org

„Prawdą jest, że gdyby było 1594 przypadków COVID-19 w grupie szczepionek i 1816 w grupie placebo, wówczas skuteczność szczepionki wynosiłaby 12%. Nie jest to jednak prawidłowe obliczenie. Po pierwsze, nikt nie spodziewał się, że szczepionka przeciwko COVID-19 zapobiegnie wszystkim objawom jak kaszel, gorączka, katar i inne objawy wirusów górnych dróg oddechowych. Mimo że COVID-19 pędził przez populację, nadal występowało wiele innych infekcji górnych dróg oddechowych”. 

David Gorski wyjaśniał też, że we właściwej analizie skuteczności nie było takiego podziału, ponieważ badacze z koncernu Pfizer musieli sprawdzić, czy osoby, które doświadczyły takich objawów, rzeczywiście były zainfekowane SARS-CoV-2: 

„Protokół badań klinicznych firmy Pfizer wymagał zbadania podejrzanych przypadków COVID-19 w celu ustalenia, czy objawy doświadczane przez uczestników badania klinicznego były rzeczywiście spowodowane COVID-19. Te, których test PCR był pozytywny, stały się »potwierdzonymi przypadkami COVID-19«, które zostały uwzględnione w pierwotnej analizie skuteczności. Osoby, których test PCR był ujemny (lub jeśli wykonano go wielokrotnie, wielokrotnie ujemny), nie były przypadkami COVID-19. Nie powinny też być jako takie zaliczane!”. 

Jaka jest skuteczność szczepionek Pfizera?

Przy wyliczaniu skuteczności szczepionki nie bierze się więc pod uwagę osób z samym podejrzeniem zakażenia, lecz potwierdzone przypadki COVID-19. Rzeczywista skuteczność szczepionki, obliczona na podstawie danych opublikowanych w grudniu 2020 roku, wynosiła ponad 90 proc.

Szczepionki przeciw COVID-19 są bezpieczną i skuteczną drogą walki z pandemią COVID-19. Dziś wiadomo, że skuteczność szczepień w zapobieganiu chorobie oraz hospitalizacji i zgonom może być niższa lub wyższa w zależności od wariantu, a także może maleć w czasie, stąd też zaleca się podanie dodatkowej dawki (szczególnie u osób z grup ryzyka).

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

20 zł
Imię*
Nazwisko*
Adres e-mail*
Ulica dom/lokal
Kod pocztowy
Miasto

lub