Strona główna Analizy Akademia Fact-checkingu: pomocna dłoń w walce z dezinformacją

Akademia Fact-checkingu: pomocna dłoń w walce z dezinformacją

Akademia Fact-checkingu: pomocna dłoń w walce z dezinformacją

Jednym z podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2023/2024 jest wspieranie rozwoju umiejętności cyfrowych uczniów i nauczycieli ze szczególnym uwzględnieniem bezpiecznego poruszania się w sieci oraz krytycznej analizy informacji publikowanych w internecie.

Od nauczycieli wymaga się poprawnego metodycznie wykorzystywania narzędzi i materiałów dostępnych w sieci, zwłaszcza tych opartych na AI. Jak nauczyciele mogą sprostać temu wyzwaniu? Od czego mogą zacząć rozwijanie krytycznego myślenia u uczniów? Jak odnaleźć się w gąszczu informacji? Wyciągamy do nauczycieli pomocną dłoń w postaci Akademii Fact-checkingu. To nasza odpowiedź na lukę w systemie edukacji, który tylko w niewielkim stopniu uwzględnia zagadnienia weryfikowania informacji i krytycznej analizy przekazów medialnych.

Zrozumieć nauczycieli

Polityka oświatowa państwa to dodatkowa motywacja dla społeczności szkolnych, aby zwrócić uwagę na jedno z głównych wyzwań współczesności – problem dezinformacji i jej wpływu na społeczeństwa demokratyczne. Zależy nam na tym, by problem ten podejmować wspólnie ze szkołami, dlatego w 2022 roku wraz z Purpose Climate Lab zrealizowaliśmy badanie „Zrozumienie i zaspokojenie potrzeb nauczycieli i uczniów w walce z dezinformacją”.

W badaniu nauczyciele deklarowali, że zarówno ich uczniowie i uczennice, jak i oni sami muszą się uczyć, w jaki sposób korzystać ze źródeł dostępnych w internecie, by nie paść ofiarą dezinformacji. Potrzebują oni solidnego wsparcia udzielanego w wielu formach – od szkoleń po scenariusze zajęć i konkretne narzędzia pracy.

Dzięki wnioskom z badania mogliśmy lepiej dopasować zarówno działania Akademii Fact-checkingu, jak i materiały edukacyjne do potrzeb i realnych możliwości nauczycieli, a także do zainteresowań uczniów. Na ich podstawie przygotowaliśmy kampanię edukacyjną „Krytyczne myślenie w pigułce”, a w jej ramach – opracowaliśmy dodatki z ćwiczeniami z krytycznego myślenia, dopasowane do siedmiu różnych przedmiotów, dzięki którym w 5/10/15 minut nauczyciel może porozmawiać z klasą o dezinformacji i fałszywych informacjach, realizując przy tym podstawę programową.

Żółta grafika z napisem „Krytyczne myślenie w pigułce. Baza zajęć o dezinformacji".

fot. Papercut

Nowe podejście: od warsztatów dla uczniów do szkoleń dla nauczycieli

Akademia Fact-checkingu w 2017 roku zaczęła realizować warsztaty z fact-checkingu dla uczniów w wieku od 12 do 19 lat. Od tego czasu w warsztatach i prelekcjach dotyczących zjawiska fake newsów, dezinformacji oraz sposobów walki z fałszywymi informacjami wzięło udział ok. 6,5 tys. uczniów i studentów. Doświadczenia te pozwoliły nam wyciągnąć wiele ważnych wniosków w kontekście rozwoju edukacji medialnej w Polsce. Zajęcia edukacyjne potrzebne są przede wszystkim w małych miejscowościach, w których – w przeciwieństwie do największych miast – dostęp do dodatkowych aktywności edukacyjnych, przygotowywanych np. przez organizacje pozarządowe, jest ograniczony.

Chcemy pomóc mniejszym szkołom, dlatego nabory na bezpłatne warsztaty prowadzimy we wsiach i w miastach do 200 tys. mieszkańców, a dla szkół z dużych miast przygotowaliśmy ofertę płatną. Choć liczbę uczestników warsztatów Akademii Fact-checkingu liczymy już w tysiącach, to do zwiększenia zbiorowej odporności na dezinformację potrzebny jest efekt skali.

Dlatego wykonaliśmy kolejny krok i zaczęliśmy szkolić nauczycieli, aby następnie oni pracowali ze swoimi uczniami. W ramach szkoleń dla kadry pedagogicznej pomagamy nauczycielom wzmocnić ich odporność na dezinformację i nabyć odpowiednie umiejętności metodyczne.

Pomarańczowa grafika z napisem „pomocna dłoń w walce z dezinformacją". Widoczna jest dłoń z telefonem.

fot. Demagog

Nauczyciele wybierają interesujące ich moduły spośród czterech dostępnych: „Fake news i inne rodzaje fałszywych informacji”, „Wiarygodne źródła informacji”, „Przybornik fact-checkera, czyli narzędzia weryfikacji” i „Jak reagować na fałszywe informacje w rozmowie i w sieci”. Każdemu modułowi towarzyszą inne efekty kształcenia i inne materiały, dzięki którym nauczyciel może od razu zacząć uczyć krytycznego myślenia.

Platforma e-learningowa, czyli zwiększanie skali

Na naszej platformie edukacyjnej w zakładce „Wiedza” gromadzimy inspiracje dla nauczycieli i edukatorów – pomysły na ćwiczenia z krytycznego myślenia, przykłady fake newsów na konkretne lekcje (geografia, historia itd.), infografiki oraz scenariusze. Aby pobrać bezpłatne materiały, należy zalogować się lub założyć konto użytkownika.

Zainteresowani nauczyciele wraz ze swoimi klasami mogą skorzystać z dwóch bezpłatnych kursów dla młodzieży, dostępnych na platformie: „Fałszywe informacje. Jak sobie z nimi radzić” oraz „Sposoby weryfikacji treści w internecie”. Oba kursy podzieliliśmy na kilka krótszych lekcji, dzięki czemu z powodzeniem mogą być wykorzystane do pracy z uczniami podczas lekcji przedmiotowych, jak i godzin wychowawczych czy zastępstw.

Dla nauczycieli natomiast przygotowaliśmy kurs „Pomysły na godzinę wychowawczą o dezinformacji”. W jego skład wchodzą zadania dla uczniów z przykładami z życia, notatka wizualna, nagranie z wprowadzeniem do tematu i instrukcją do zadań dla uczniów, pigułka wiedzy oraz lista przydatnych źródeł. Udział w kursie jest potwierdzany certyfikatem, który nauczyciele mogą wykorzystać w procedurze awansu zawodowego. Do tej pory ponad 2 tys. użytkowników platformy zaufało nam i wzięło udział w kursie.

Aktualnie pracujemy nad nowym kursem „Dezinformacja bez tajemnic” – skierowanym do nauczycieli, którzy chcą być szkolnymi liderami krytycznego myślenia.

Błęktina grafika z dwiema postaciami na tle tablicy.

fot. Demagog

Poza klasą – edukacja nieformalna

Wyciągamy pomocną dłoń także do edukatorów pracujących poza szkołą, w miejscach takich jak ośrodki terapeutyczne czy świetlice środowiskowe, aby wyposażyć ich w materiały szkoleniowe i narzędzia do pracy z młodzieżą. Trwający projekt „FAKE kNOw MORE” koncentruje się na młodych ludziach szczególnie zagrożonych wykluczeniem i ma na celu podniesienie ich świadomości na temat tego, jak emocje i osobiste doświadczenia kształtują naszą podatność na dezinformację. W przyszłym roku wspólnie z Fundacją Szkoła z Klasą, Fakescape, SmilemundoADFABER dostosujemy program i metodykę do lokalnego kontekstu państw partnerskich, dzięki czemu młodzież z Czech, Hiszpanii, Polski i Rumunii będzie mogła lepiej zadbać o swoją odporność na dezinformację.

Artykuł ukazał się wcześniej w j. angielskim na stronie The Media & Learning Association. Wersja polskojęzyczna została uzupełniona o dodatkowe informacje, grafiki i linki.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Wpłać, ile możesz

Na naszym portalu nie znajdziesz reklam. Razem tworzymy portal demagog.org.pl

Wspieram

Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci

Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej

Sprawdź!