Badania potwierdzają: prebunking jest skuteczny w walce z dezinformacją

Fot. Unsplash / Modyfikacje: Demagog

Czas czytania: około min.

Badania potwierdzają: prebunking jest skuteczny w walce z dezinformacją

13.09.2022 godz. 15:13

Zamiast mozolnego sprawdzania każdego fałszywego twierdzenia, zwolennicy prebunkingu proponują masową inokulację — zaszczepienie. 

Badanie sprzed dwóch tygodni zdecydowanie sugeruje, że „prebunking” to efektywna metoda walki z technikami manipulacyjnymi będącymi w centrum mis- i dezinformacji.

Prebunk jest terminem często używanym w przestrzeni factcheckingowej. Pochodzi od słowa „debunk” (demaskowanie), oznaczającego prewencyjne ujawnienie i zdemaskowanie spodziewanych fałszywych narracji, dezinformacji lub technik manipulacji. W przeciwieństwie do fact-checkingu, reagującego w przypadku każdego fałszywego stwierdzenia, co wielu uznaje za spóźnione i niemożliwe do sprostowania, prebunking ma na celu edukowanie i zaszczepienie społeczeństwa do stawienia zawczasu czoła fałszywym narracjom. 

W badaniach, opublikowanych przez Science Advances i przeprowadzonych przez naukowców z Cambridge we współpracy z Jigsaw — oddziałem badawczym Google — milionom użytkowników YouTube’a wyświetlono 90-sekundowe filmiki, wyjaśniające techniki manipulacji, takie jak podsycanie lęku, szukanie kozłów ofiarnych i granie na emocjach. Następnie odbiorcy wypełniali w późniejszym terminie kwestionariusze kontrolne, które sprawdzały ich zdolność do decydowania, czy zastosowano technikę manipulacji. 

„Pomyśl o sytuacji, kiedy przyjmujesz szczepionkę. Nie jest to cały wirus, ale jego niewielka część, która potrafi rozpoznać twoje ciało” – mówiła Międzynarodowej Sieci Factcheckingowej Beth Goldberg, kierowniczka badań w Jigsaw. „Tak samo jest z filmikami prebunkingowymi; pokazujemy ci krótkie nagranie propagandowe, żebyś mógł rozpoznać technikę manipulacji, idąc dalej”.

Pięć kategorii manipulacji, które zostały przedstawione w filmach to: emocjonalny język, niespójność, fałszywe dychotomie, szukanie kozłów ofiarnych i ataki ad-hominem.

Badacze odkryli, że:

  • użytkownicy, którzy widzieli film o emocjonalnym języku, od 1,5 do 1,67 razy częściej rozpoznawali w przyszłości techniki manipulacji niż grupa kontrolna,
  • użytkownicy, którzy obejrzeli film o fałszywych dychotomiach, byli prawie dwa razy bardziej skłonni do rozpoznania tej techniki niż grupa kontrolna,
  • użytkownicy, którzy widzieli film o niespójnościach, byli ponad dwa razy lepsi w identyfikacji tej techniki w późniejszym terminie. 

Według Jigsaw, po obejrzeniu filmów na YouTubie umiejętność rozpoznawania technik manipulacji wśród użytkowników zwiększyła się średnio o 5 proc.

„Nasze działania nie służą stwierdzaniu, co jest prawdą a co fałszem, co często jest kwestionowane. Są one efektywne dla tych, którzy nie lubią być manipulowani” – powiedział główny autor, dr Jon Roozenbeek, były doktorant w Social Decision-Making Lab w Cambridge. „Efekt inokulacji był spójny między liberałami i konserwatystami. Zadziałał u ludzi o różnych poziomach edukacji i odmiennych typach osobowości. To jest podstawa do ogólnego zaszczepienia przeciw dezinformacji”.

„Mieliśmy grupę kontrolną i grupę eksperymentalną, i mogliśmy faktycznie zobaczyć, czy ludzie zwracają uwagę na nasze reklamy — i odkryliśmy, że wygląda na to, że jest to w sumie całkiem użyteczne podejście” — mówił Goldberg. „Kolejnym krokiem będzie ustalenie, »Jak to wpływa na dzielenie się fałszywymi informacjami? « Jeszcze tam nie dotarliśmy, ale przynajmniej wiemy, że w sposób efektywny uczymy ludzi tych pojęć”.

Naukowcy podkreślali także skalowalność eksperymentów.

„Jeżeli ktoś chce zapłacić za kampanię reklamową na YouTubie, która mierzalnie redukuje podatność milionów użytkowników na dezinformację, może to zrobić, i to za minimalne koszty od wyświetlenia” – mówi Roozenbeeek. (Pisaliśmy o tym więcej w artykule na temat psychologicznej szczepionki przeciw dezinformacji — przyp. Demagog).

 

Tekst jest tłumaczeniem artykułu Setha Smalley’a, który pojawił się na stronie IFCN 1 września 2022 roku.

Seth Smalley jest reporterem w Poynter i IFCN. Skontaktuj się z nim pod adresem [email protected] lub na Twitterze @sethsalex.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

20 zł
Imię*
Nazwisko*
Adres e-mail*
Ulica dom/lokal
Kod pocztowy
Miasto

lub