Strona główna Analizy Startuje Obiektyw – nowy projekt dziennikarski Demagoga. Dezinformacja z bliska

Startuje Obiektyw – nowy projekt dziennikarski Demagoga. Dezinformacja z bliska

Współczesna dezinformacja działa jak sprawny model biznesowy. Może być monetyzowana, automatyzowana, poddawana innowacjom. Żeby jej przeciwdziałać, potrzebne są nowoczesne śledztwa, analizy danych, mapowanie powiązań i opracowywanie działań następczych. Tym właśnie będzie się zajmował Obiektyw. 

Fot. Obiektyw / Pixabay / Modyfikacje: Demagog

Startuje Obiektyw – nowy projekt dziennikarski Demagoga. Dezinformacja z bliska

Współczesna dezinformacja działa jak sprawny model biznesowy. Może być monetyzowana, automatyzowana, poddawana innowacjom. Żeby jej przeciwdziałać, potrzebne są nowoczesne śledztwa, analizy danych, mapowanie powiązań i opracowywanie działań następczych. Tym właśnie będzie się zajmował Obiektyw. 

Jest końcówka lat 90. Pewien lekarz publikuje pracę naukową na temat wpływu szczepionek na autyzm dziecięcy. Ten sam medyk jest zaangażowany w zbiorowe pozwy przeciw producentom szczepionek. Sprawa nie wydaje się podejrzana ani organom prawnym, ani lekarzom, ani naukowcom, ani wydawcom wspomnianej publikacji. Przykuwa natomiast uwagę Briana Deera, dziennikarza śledczego z „The Sunday Times”.

Zauważa on, że rodziny, które wzięły udział w badaniu, były do niego rekrutowane przez prawników, a nie przez medyków. Potem zaprowadzano je do sądów, gdzie otrzymywały odszkodowania opiewające na setki tysięcy funtów. Pieniądze otrzymywał również lekarz – autor publikacji.

Brian Deer zadaje pytanie: czy to możliwe, że badania zostały sfingowane po to, by udowodnić rzekome szkody poszczepienne i wygrać w sądzie gigantyczne pieniądze? Dziennikarz zaczyna wnikliwe śledztwo, w którym ujawnia wadliwą oraz przekłamaną metodykę projektu, a także dowodzi konfliktu interesów. Sprawa kończy się wycofaniem publikacji z czasopisma naukowego i odebraniem prawa wykonywania zawodu lekarzowi, który ją napisał. Dziś jego nazwisko – Andrew Wakefield – jest symbolem nierzetelności, skorumpowania oraz oszustw popełnianych przez działaczy ruchu antyszczepionkowego.

Od wszczęcia tamtej sprawy minęło ponad 20 lat. W tym czasie wiele się zmieniło – dezinformacja powiększyła zasięg swojego oddziaływania i podkręciła tempo przekazu. Przeskakuje od użytkownika do użytkownika, przenosi się w mediach społecznościowych, jest obecna w rolkach, karuzelach, podcastach. Trafia do każdego smartfona, do słuchawek w tramwaju, do smartwatcha na joggingu. Ląduje w szkołach i klubach seniorów.

Obecnie dezinformację napędzają boty, sztuczna inteligencja, deepfakei i sklonowane głosy. Wspiera ją automatyzacja umożliwiająca publikowanie dziesiątek postów w jednej sekundzie. Rozpowszechnia się ją dzięki algorytmom faworyzującym kontrowersyjne treści, dzięki black hat SEO, prompt injections, dark ads, sztucznym amplifikacjom.

To już nie jest kwestia jednego skorumpowanego lekarza czy kilku polityków fałszujących dane. Skończyły się czasy wielkich, pojedynczych afer, które wychodzą na jaw tylko raz na kilka lat. Teraz dezinformacja jest po prostu modelem biznesowym. Pseudonauka jest monetyzowana, a manipulacja treścią to strategia komunikacyjna.

Skuteczne śledzenie, analiza i ujawnianie tych procesów wymagają dziś czegoś więcej niż tylko dziennikarskiej dociekliwości i uporu. Te klasyczne kompetencje muszą być uzupełniane warsztatem factcheckingowym, znajomością nowoczesnych narzędzi, odpowiedzialnym stosowaniem narzędzi z zakresu OSINT, specjalistycznym mapowaniem sieci i powiązań, biegłym rozeznaniem w danych naukowych.

Tym właśnie jest Obiektyw. To szelest dokumentów źródłowych i gwar redakcji śledczej. 

To oldschoolowa dociekliwość, rzetelność dziennikarska, podwinięte mankiety koszuli. Ale również narzędzia analityczne, nowoczesne technologie i nauka oparta na dowodach (ang. evidence-based science).Tworzymy teksty, które dobrze się czyta, dbamy o czytelników i informatorów, dajemy rekomendacje i proponujemy działania następcze. Czytaj nas, bo warto.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Bądź na bieżąco z faktami!

Zapisz się na nasz newsletter i co tydzień otrzymuj sprawdzone informacje prosto do Twojej skrzynki.





    Patrzymy politykom na ręce

    Pomóż nam rozliczać ich ze słów i obietnic

    WESPRZYJ NAS!

    Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci

    Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej

    Sprawdź