Strona główna Fake News UE chce tego, co III Rzesza? Fałszywe porównanie

UE chce tego, co III Rzesza? Fałszywe porównanie

Parlament europejski

fot. Pexels / Modyfikacje: Demagog

UE chce tego, co III Rzesza? Fałszywe porównanie

Na TikToku pojawiło się nieadekwatne porównanie UE do III Rzeszy.

Fake news w pigułce

  • Na TikToku opublikowano materiał, w którym Unię Europejską porównano do III Rzeszy ze względu na domniemane plany i granice terytorialne. W opisie podano: „Tak mało się o tym mówi prawda?.. A może EU nie chce aby ludzie wiedzieli?”. 
  • W przeciwieństwie do Unii Europejskiej III Rzesza prowadziła politykę totalitarnąopresyjną względem wielu narodów europejskich. Nazistowskie państwo anektowało kraje wbrew ich woli. Okupowane tereny były eksploatowane, a niektóre narody traktowano jako gorsze i podrzędne wobec narodu niemieckiego.

Od 22 grudnia 2023 roku na TikToku na profilu SilnaPatriotycznaPolska popularność zdobywa materiał, w którym zaprezentowano kilka grafik porównujących Unię Europejską do III Rzeszy. Na jednej z ilustracji napisano: „dzisiaj, Unia chce dokładnie tego samego, lecz pod inną nazwą” – co nawiązuje do koncepcji federalizacji.

Na kolejnej grafice zestawiono hasła „Jedna Rzesza jeden Führer” i „Jedna Unia jeden euro”, a do tego dołączono dwie mapy Europy – dawniejszą (z błędami) i bardziej współczesną (nieco nieaktualną) – z pytaniem „wygląda podobnie?”.

Zrzut ekranu na TikToka – w materiale widać zestawienie dwóch map, w tym jednej III Rzeszy oraz Unii Europejskiej. Na obu mapach znajdują się błędne lub nieaktualne informacje o kształcie terytorialnym.

Fot. www.tiktok.com

Materiał uzyskał ponad 29 tys. polubień i ponad 2 tys. udostępnień. W sekcji komentarzy pojawiły się głosy, które popierały zaprezentowane treści, w tym m.in. [pisownia oryginalna]: „W punkt! Tylko inna nazwa” lub szkoda że ludzie dopiero teraz załapali”.

Z drugiej strony pojawiło się też wiele sceptycznych wypowiedzi, takich jak [pisownia oryginalna]: „Ale Unia nikogo nie zmusza żeby do niej przystąpić XD” oraz tylko że Niemcy podczas 2ww nie miały Hiszpanii i Portugalii”.

Unia Europejska to nie III Rzesza – różnice są istotne i jest ich wiele

Unia Europejska (UE) to unia gospodarcza oraz polityczna 27 krajów członkowskich. Wielokrotnie rozważano przekształcenie wspólnoty w federację, ale jak do tej pory nie wypracowano w tej sprawie konsensusu. W obecnym kształcie UE ma zupełnie inne cele i wartości niż państwo tworzone przez nazistów w latach 1933–1945. 

Mapa krajów członkowskich w Unii Europejskiej – w sumie jest ich 27. Na mapie Europy widać zaznaczone kraje, które należą do wspólnoty, a po prawej stronie zaprezentowano ich flagi.

Fot. Council of the European Union / The Member States of the European Union, Publications Office / https://data.europa.eu/doi/10.2860/082123

W Unii Europejskiej deklaruje się wspieranie celów takich jak: poparcie pokoju, wartości UE i dobrobytu obywateli UE, zapewnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości na obszarze pozbawionym granic wewnętrznych, zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminacji oraz ochronę różnorodności kulturowej i językowej UE. Jak można przeczytać na oficjalnej stronie UE, wspólnota w obszarze wartości kładzie nacisk na godność, wolność, demokrację, równość, praworządność oraz prawa człowieka.

III Rzesza to państwo opresyjne i totalitarne. To przeciwieństwo UE

W przeciwieństwie do Unii Europejskiej III Rzesza prowadziła politykę totalitarną i przede wszystkim opresyjną względem obywateli wielu narodów europejskich. W granice nazistowskiego państwa wcielano kraje wbrew ich woli.

Okupowane tereny były eksploatowane, a niektóre narody (m.in. Polacy i Żydzi) traktowane jako gorsze i podrzędne wobec Niemców. Dla przykładu – według szacunków w wyniku eksterminacji narodu żydowskiego zginąć mogło nawet 6 mln ludzi.

Unia Europejska nie dąży do podboju państw i eksterminacji ludności, a każdy kraj może dołączyć do wspólnoty, jeśli spełni określone warunki i podpisze odpowiedni traktat. W dodatku kraje UE potępiają totalitaryzm, a poszczególne narody nie są dyskryminowane w sposób systemowy. Jak napisano w przewodniku „Unia Europejska – Czym jest i czym się zajmuje”: 

„Wszyscy obywatele Unii mają prawo i swobodę wyboru, w którym państwie UE chcą studiować, pracować czy też przejść na emeryturę. Każde państwo UE musi traktować obywateli Unii w dokładnie taki sam sposób jak własnych obywateli, jeśli chodzi o kwestie zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego i podatków”.

Założyciele Unii Europejskiej byli przeciwnikami nazistowskich Niemiec

Historia Unii Europejskiej jest powiązana z działaniami po II wojnie światowej, które miały przeciwdziałać podobnym konfliktom w Europie. Właściwych początków wspólnoty można szukać w Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali (EWWiS), która została założona w 1951 roku m.in. przez Belgię, Francję, Republikę Federalną Niemiec (RFN), Holandię, Luksemburg i Włochy. 

Z czasem EWWiS przekształciła się w Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EGW), co następnie doprowadziło do powstania Unii Europejskiej w 1992 roku. Powołano ją na mocy traktatu z Maastricht, w którym określono ramy wspólnej polityki gospodarczej, polityki zagranicznej oraz bezpieczeństwa, a także współpracę w obszarze wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. 

Za głównego twórcę inicjatywy EWWiS uważa się Francuza Jeana Monneta, który był zadeklarowanym przeciwnikiem nazistowskich Niemiec w czasie II wojny światowej. Polityk zaproponował, by niemiecko-francuski przemysł produkcji węgla i stali – surowców de facto umożliwiających zbrojenie się – podporządkować jednej instytucji. Zgodnie z jego założeniem miało to doprowadzić do współdzielenia produkcji i uniemożliwienia konfliktów w przyszłości. 

„Pomysł ten wynikał z założenia, że jeżeli produkcja tych surowców będzie współdzielona przez dwa najpotężniejsze kraje na kontynencie, zapobiegnie to wojnom w przyszłości. Reakcja rządów Niemiec, Włoch, Holandii, Belgii i Luksemburga na tę propozycję była pozytywna, a sama deklaracja stała się podstawą Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, która później przekształciła się w Europejską Wspólnotę Gospodarczą, a następnie w Unię Europejską”.

Robert Schuman, francuski minister spraw zagranicznych, we współpracy z Monnetem w maju 1950 roku ogłosił plan koordynacji produkcji węgla i stali (tzw. deklaracja Schumana), co dało podstawy do utworzenia EWWiS. Obecnie datę tę traktuje się również symbolicznie, jako czas pierwszych kroków współczesnej Unii Europejskiej. 

Idea zjednoczenia Europy była popierana przez przeciwników nazizmu

Wśród pionierów Unii Europejskiej wymienia się przede wszystkim osoby, które sprzeciwiały się nazistowskiej i faszystowskiej ideologii. Ideę założenia EWWiS Monneta i Schumana popierał m.in. Niemiec Konrad Adenauer, który został pierwszym kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec. Polityk był zwolennikiem pokoju i integracji powojennej Europy. Przed i w trakcie II wojny światowej Adenauer przeciwstawiał się polityce prowadzonej przez nazistów, za co spotykały go represje.

„Pod koniec lat 20-tych XX w. Narodowa Partia Socjalistyczna (partia nazistowska) rozpoczęła kampanię skierowaną przeciwko Adenauerowi. W 1933 r., po objęciu władzy przez nazistów, Adenauer odmówił udekorowania miasta swastykami przed wizytą Hitlera. Został wówczas zwolniony z urzędu, a jego rachunki bankowe zostały zamrożone. Po nieudanym zamachu na Hitlera w 1944 r. Adenauer został uwięziony w cieszącym się złą sławą więzieniu gestapo »Brauweiler « w Kolonii”.

Unia Europejska i III Rzesza – nie porównujmy „jabłek z pomarańczami”

Polityka prowadzona w ramach Unii Europejskiej znacząco różni się od tej, która była prowadzona przez nazistów w III Rzeszy. Jak wskazuje Encyklopedia PWN w kontekście współczesnej wspólnoty: „UE nie jest europejskim »superpaństwem«, lecz ugrupowaniem integracyjnym, którego podstawą są suwerenne państwa narodowe i które w pełni respektuje ich narodową tożsamość”.

Poszukiwania historycznych analogii mogą być dobrym sposobem rozstrzygania bieżących problemów. Niemniej ważne jest, by nie traktować ich zbyt luźno i zastanowić się, po są stosowane, ponieważ mają one istotne ograniczenia. Tak zwane „nazistowskie analogie” (1, 2) były wielokrotnie krytykowane ze względu na swoją nieadekwatność, uprzedzenia autorów oraz cel, który służy podważeniu lub zdyskredytowaniu czyichś poglądów.

Najprościej mówiąc, w materiale na TikToku posłużono się fałszywą analogią. To błąd logiczny, który polega na porównywaniu rzeczy tylko na podstawie tego, że wydają się mieć pewne podobieństwa w niektórych aspektach (co w tym przypadku dotyczy map z błędami, na których w granicach III Rzeszy znalazła się m.in. Hiszpania).

Prostym i często przywoływanym przykładem tego błędu jest zestawienie jabłek i pomarańczy, które co prawda są owocami, ale nie są tym samym gatunkiem i bardzo się różnią

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Wpłać, ile możesz

Na naszym portalu nie znajdziesz reklam. Razem tworzymy portal demagog.org.pl

Wspieram