9 min czytania
Obalamy fałszywe informacje pojawiające się w mediach społecznościowych oraz na portalach internetowych. Odwołując się do wiarygodnych źródeł, weryfikujemy najbardziej szkodliwe przykłady dezinformacji.
9 min czytania
Zdjęcie płaskiej Ziemi i inne mity. Obalamy 6 teorii spiskowych
Fake news 
Teorie spiskowe Tajemnicze wrota, kosmiczne kolonie i lodowa ściana – powracają teorie spiskowe, a dowodem ich prawdziwości ma być archiwalne zdjęcie płaskiej Ziemi. Weryfikujemy „fotografię” i obalamy związane z nią mity.
Tajemnicze wrota, kosmiczne kolonie i lodowa ściana – powracają teorie spiskowe, a dowodem ich prawdziwości ma być archiwalne zdjęcie płaskiej Ziemi. Weryfikujemy „fotografię” i obalamy związane z nią mity.
ANALIZA W PIGUŁCE
- W sieci rozpowszechniono zdjęcie (1, 2, 3) mające stanowić dowód na to, że Ziemia ma kształt płaskiego dysku otoczonego ścianą lodu. W postach na Facebooku (1, 2, 3) są też powielane inne narracje spiskowe, np. na temat ekspedycji na Antarktydę, życia pozaziemskiego, statków UFO oraz tajemniczych przejść do „pustej krainy”.
- Zdjęcie (1, 2, 3) udostępniane w mediach społecznościowych jest przeróbką grafiki przedstawiającej krater Chicxulub – miejsce uderzenia asteroidy, które doprowadziło do wymarcia dinozaurów.
- Istnieje wiele dowodów obalających teorię o płaskiej Ziemi i o lodowym murze. O kulistym kształcie planety świadczą np. siła grawitacji, zdjęcia z satelity i wahadło Foucaulta. Natomiast Antarktyda nie jest strzeżoną bramą do „pustej krainy” (1, 2), tylko kontynentem dostępnym dla turystów i badaczy.
W zgłoszeniu od czytelnika dostaliśmy informację, że w sieci krąży kolejna odsłona teorii spiskowej na temat płaskiej Ziemi. W postach na Facebooku (1, 2, 3) rozpowszechniono zdjęcie, które ma być dowodem na to, że nasza planeta jest dyskiem otoczonym ścianą lodu.
Narracja (1, 2, 3) powiela fałszywe informacje na temat m.in. ekspedycji na Antarktydę [pisownia oryginalna]: „Po […] odkryciach admirała Richarda Byrda w latach 30. i 40. Antarktyda została zamknięta i kontrolowana przez armie różnych krajów”. Pojawiają się także fragmenty dotyczące życia pozaziemskiego [pisownia oryginalna]: „Zwiedzamy już cały Układ Słoneczny, a poza tym na Marsie są już kolonie. Można tam oddychać powietrzem. Każda gwiazda i planeta jest zamieszkana”.
Źródło: Facebook.com, 11.09.2025 r.
Jeden z postów uzyskał ponad 800 reakcji, 160 udostępnień i niemal 296 komentarzy. Wiele osób wypowiadających się pod wpisem podchodziło sceptycznie do narracji o płaskiej Ziemi, np. [pisownia oryginalna]: „Przysięgam że ja nadal nie mogę uwierzyć że ktoś tak naprawdę w to wierzy. Staram się albę nie potrafię”.
Niektórzy uznali jednak informacje zawarte we wpisie za prawdziwe, np. [pisownia oryginalna]: „Właśnie tak…NARESZCIE MÓWI SIĘ PRAWDĘ…ŻE ZIEMIA JEST PŁASKA…i ŻYJEMY POD KOPUŁĄ…(.. Ale są LUDZIE, KTÓRZY NIE WIERZĄ W TO…A ..SZKODA…może kiedyś IM…się też oczy »otworzą«”.
1. Czy zdjęcie jest dowodem na to, że Ziemia jest płaska?
Do posta załączono fotografię, która rzekomo została zrobiona w 1972 roku i jest „jedynym prawdziwym zdjęciem naszej Ziemi”. Za pomocą narzędzia do wyszukiwania wstecznego obrazów – TinEye – dotarliśmy do pierwotnego źródła. Okazało się, że nie jest to autentyczna fotografia, tylko przerobiona grafika.
Oryginalne zdjęcie pojawiło się w 2016 roku na holenderskiej stronie kijkmagazine.nl. Nie jest to prawdziwa fotografia, tylko wizualizacja przedstawiająca krater Chicxulub w Meksyku. Powstał on 66 milionów lat temu na skutek uderzenia asteroidy. To zdarzenie spowodowało masowe wymieranie dinozaurów.
Krater Chicxulub znajduje się częściowo pod dnem Zatoki Meksykańskiej, a częściowo jest ukryty pod kilometrową warstwą skał osadowych, dlatego nie widać go gołym okiem z kosmosu. To, co widzimy na ilustracji wykorzystanej w poście, to rekonstrukcja, a nie fotografia.
Grafika rozpowszechniana w mediach społecznościowych została przerobiona: do wizualizacji krateru sztucznie wkomponowano centralny dysk, dodano chmury i zarysy kontynentów. Nadano jej również wygląd starej fotografii – naniesione „rysy”, kontrast i sepia stwarzają wrażenie, że mamy do czynienia z archiwalnym zdjęciem – wszystko po to, aby uwierzytelnić przekaz.
2. Czy Ziemia jest płaska?
Teoria spiskowa o płaskiej Ziemi była dementowana wielokrotnie przez środowisko naukowe (1, 2, 3), jednak wciąż ma swoich zwolenników. Zakłada ona, że rządy i agencje (np. NASA) aktywnie działają, by uniemożliwić społeczeństwu poznanie „prawdy” o kształcie Ziemi.
Istnieje jednak wiele dowodów na kulisty kształt Ziemi:
- Na całej powierzchni Ziemi działa równomiernie siła grawitacji.
- Zdjęcia z satelity pokazują krzywiznę horyzontu Ziemi.
- Podczas zaćmienia Księżyca obserwujemy na nim wyraźny okrągły cień Ziemi.
- Na półkuli północnej i południowej widzimy inne konstelacje gwiazd – na płaskiej Ziemi możliwe byłoby oglądanie ich wszystkich, niezależnie od położenia.
- Wahadło Foucaulta zachowuje się inaczej w zależności od położenia: na półkuli północnej porusza się zgodnie z ruchem wskazówek zegara, na południowej – w przeciwnym kierunku, a na równiku nie obraca się wcale. To zjawisko nie byłoby możliwe na płaskiej Ziemi.
3. Czy otacza nas lodowa ściana?
Z narracji spiskowej dowiadujemy się, że Antarktyda to „otaczająca nas lodowa ściana” będąca bramą do „pustej krainy”. Ten teren rzekomo został zamknięty po odkryciach admirała Richarda Byrda w latach 30. i 40., a Traktat Antarktyczny z 1959 roku ma za zadanie utrzymywać ludzi z dala od lodowej bariery.
Antarktyda nie jest jednak lodową ścianą otaczającą świat, tylko kontynentem leżącym wokół bieguna południowego. Nie jest to teren zamknięty – regularnie odbywają się tam ekspedycje (1, 2), wyprawy turystyczne i rejsy. Na kontynencie znajdują się stacje badawcze (1, 2, 3), a naukowcy z różnych krajów prowadzą na tym obszarze liczne badania (1, 2, 3).
Ekspedycje Richarda Byrda, amerykańskiego oficera marynarki wojennej, nie doprowadziły do zamknięcia Antarktydy. Wręcz przeciwnie, uznaje się je za początek stałej naukowej i wojskowej obecności USA na kontynencie. Według niektórych teorii spiskowych (1, 2) Byrd miał odkryć na Antarktydzie „wrota do wnętrza Ziemi” lub „fundamenty firmamentu”. Informacji na ten temat nie znajdziemy jednak w zapisach z jego wypraw.
Traktat Antarktyczny nie ogranicza dostępu do kontynentu. Ma on na celu zagwarantowanie pokojowego wykorzystania Antarktyki i swobodę badań naukowych na tym obszarze. Zabrania on m.in. aktywności militarnej i wydobywczej na Antarktydzie oraz wspiera współpracę naukową.
4. Czym są „przejścia prowadzące do Agarthy”?
Według narracji spiskowej na świecie istnieją przejścia prowadzące do innych gwiazd i planet lub do „pustej krainy”, Agarthy. Mają się do nich zaliczać m.in. tunele w górach Bucegi i tzw. Gwiezdne Wrota w Iraku.
Nie ma wiarygodnych dowodów, które potwierdzałyby istnienie tajemniczych tuneli i przejść do nieznanych kontynentów. Teorie na ten temat są rozpowszechniane na portalach o tematyce spiskowej (1, 2) i nie bazują na rzetelnych źródłach.
Zgodnie z dostępnymi danymi w okolicach gór Bucegi w Rumunii znajdują się m.in. jaskinie Ialomiței, Valea Cetății oraz Avenul de sub Babele. Są one dostępne dla turystów (1, 2) i nie stanowią części tajemniczej formacji tuneli, o której mówią teorie spiskowe.
W Iraku również nie znaleziono tzw. Gwiezdnych Wrót. Miejsce, o którym mowa, to Wielki Ziggurat w Ur: piramidalna wieża świątynna wybudowana około 2100 roku p.n.e. Budowla przez lata była celem naukowych ekspedycji, jednak w czasie żadnej z nich nie odkryto przejścia do rzekomej Agarthy.
5. Czy w USA rozbił się statek UFO z kosmitą?
W postach (1, 2, 3) na Facebooku czytamy o rzekomych wypowiedziach kosmity ocalałego z incydentu w Roswell, który dotyczył rozbicia się „latającego dysku” w USA. Obiekt okazał się amerykańskim balonem wysokościowym, będącym elementem tajnego Projektu Mogul, który miał na celu monitorowanie radzieckich testów nuklearnych. Wokół tematu powstały liczne teorie spiskowe o UFO.
Jedna z nich dotyczy Airla, kosmity rzekomo ocalałego z katastrofy. W 1997 roku opublikowano książkę, która opisuje przesłuchanie Airla. Nie istnieje jednak żaden oficjalny dokument potwierdzający autentyczność tych wywiadów, a badania dotyczące incydentu w Roswell pokazują, że rozbity obiekt był balonem Projektu Mogul, a nie UFO z kosmitami.
6. Czy człowiek może przeżyć poza Ziemią?
W narracji spiskowej pada stwierdzenie: „Zwiedzamy już cały Układ Słoneczny, a poza tym na Marsie są już kolonie. Można tam oddychać powietrzem. Każda gwiazda i planeta jest zamieszkana”.
Mars jest jedną z najlepiej poznanych planet. Aktualnie poszukuje się potencjalnych śladów mikroorganizmów żyjących tam w przeszłości. Jak napisano na stronie NASA, naukowcy „nie spodziewają się” odkryć życia na Marsie teraz, ze względu na to, że aktualnie na tej planecie nie ma sprzyjających warunków do rozwoju takich organizmów.
Na Marsie nigdy nie wylądował żaden człowiek, a przygotowania do takiej wyprawy nadal trwają. Pierwsze misje są planowane po 2030 roku. Pomysł kolonizacji Marsa jest rozwijany, jednak aktualnie zamieszkanie tej planety przez człowieka byłoby niemożliwe m.in. ze względu na:
- rzadką atmosferę – ciśnienie atmosferyczne jest 100 razy mniejsze niż na Ziemi, co uniemożliwia oddychanie na Marsie,
- toksyczną powierzchnię pełną żrącej soli, która prowadzi do korozji sprzętu kosmicznego,
- brak odpowiedniego sprzętu do przygotowywania i przechowywania żywności podczas długiej misji kosmicznej,
- brak badań na temat wpływu długiego lotu kosmicznego na zdrowie człowieka (s. 105),
- brak sprawdzonych rozwiązań chroniących astronautów przed promieniowaniem UV.
Eksploracja pozostałych planet przez człowieka nie jest aktualnie rozważana. Na najbliższych Ziemi ciałach niebieskich panują bowiem zbyt trudne warunki – skafandry kosmiczne nie stanowią wystarczającej ochrony przed ekstremalnymi temperaturami na Wenus i na Merkurym. Dotarcie do niektórych planet czy księżyców przekracza możliwości człowieka ze względu na dystans, jaki dzieli je od Ziemi. Ponadto lądowanie na części planet (np. na Jowiszu i na Saturnie) oraz na gwiazdach byłoby niemożliwe – są one zbudowane z gazu i nie mają twardej powierzchni (1, 2).
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
