Korekta 03.06.2026. Poprawiliśmy informację o miesiącu w którym Karol Nawrocki ogłosił swój zamiar odebrania Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy.

W piątek 29 maja prezydent Karol Nawrocki ogłosił, że zawnioskuje o odebranie Orderu Orła Białego prezydentowi Wołodymyrowi Zełenskiemu. Prezydent zaproponował Kapitule Orderu, aby było to jednym z punktów jej posiedzenia, które odbędzie się 8 czerwca.

Przypomnijmy, że ukraiński przywódca otrzymał wspomniane wyróżnienie z rąk prezydenta Andrzeja Dudy w 2023 roku za m.in. „niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”, a także zasługi „w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą”.

Przyczyną propozycji Karola Nawrockiego jest decyzja prezydenta Ukrainy o nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA”. Przypomnijmy, że w latach 1943–1945 ukraińscy nacjonaliści z Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) przeprowadzili czystkę etniczną, której ofiarami padło około 100 tys. Polaków.

– Niestety prezydent Zełenski udowodnił, że Ukraina pod względem mentalnym gloryfikowania bandytów, morderców z Ukraińskiej Powstańczej Armii, nie jest gotowa do tego, aby być częścią rodziny europejskiej – uzasadnił swoje stanowisko prezydent Nawrocki [czas nagrania: 00:07].

Jak wygląda procedura pozbawienia orderu?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, prezydent może pozbawić kogoś orderu lub odznaczenia na wniosek m.in. Kapituły Orderu, premiera czy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Decyzję może też podjąć samodzielnie, lecz po zasięgnięciu opinii wnioskodawcy nadania takiego wyróżnienia, a w przypadku orderu – odpowiedniej Kapituły (art. 36 ust. 1). 

Choć nadawanie orderów i odznaczeń jest samodzielną prerogatywą prezydenta (art. 144 ust. 3), nie jest jednoznaczne, że tak samo jest z ich odbieraniem.

Prawnicy wskazują, (np. 1, 2), że zgodnie z Konstytucją RP decyzja o odebraniu odznaczenia bądź orderu musi być kontrasygnowana przez premiera (art. 144 ust. 2). 

Wątpliwości budzi jednak fakt, że ani Konstytucja, ani wspomniana wcześniej ustawa nie mówią wprost o odbieraniu odznaczeń w kontekście prerogatyw prezydenta. 

Dotychczas wyłącznie jedna osoba straciła Order Orła Białego

Order Orła Białego odebrano odznaczonemu wyłącznie raz w całej historii tego najwyższego polskiego orderu. Były premier Wincenty Witos utracił go w 1932 roku na mocy wyroku sądowego w tzw. procesie brzeskim. Orzeczono wobec niego wówczas utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych (s. 7).

Jednak w 1939 roku Wincenty Witos otrzymał amnestię na mocy dekretu prezydenta Rzeczpospolitej na uchodźstwie Władysława Raczkiewicza. Co za tym idzie, przywrócono mu wszystkie prawa obywatelskie, honorowe godności, odznaczenia i ordery, w tym także Order Orła Białego (art. 2). W 2023 roku Sąd Najwyższy pośmiertnie uniewinnił Witosa od zarzucanego mu czynu zamachu stanu.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam