Rosja nie ustaje w tworzeniu treści w ramach operacji wpływu, co niejednokrotnie opisywaliśmy na łamach Demagoga. Analizowaliśmy już m.in. akcję Doppelgänger, polegającą na zakładaniu nieprawdziwych stron znanych medium, a następnie dodawaniu tam sfałszowanych artykułów niemających nic wspólnego z rzeczywistością. 

Niedawno mieliśmy także do czynienia z operacją Undercut. W tej akcji głównym narzędziem jest technologia AI, której używa się do tworzenia treści i profili w portalach społecznościowych. Znaleźliśmy kilka takich kont na serwisie TikTok. W udostępnianych postach m.in. dyskredytowano ukraińskich polityków, czy przedstawiano Unię Europejską jako zagrożenie dla bezpieczeństwa Polski. 

W 2024 roku opisywaliśmy kampanię dezinformacyjną Matrioszka. Niedawno pojawił się powód, by znów do niej wrócić – zespół Antibot4Navalny, który zajmuje się wykrywaniem rosyjskich trolli, poinformował nas o nowo wykrytych fałszywych kontach, które rozprzestrzeniają nieprawdziwe informacje. Co ciekawe, treści podawane na tych profilach są blisko powiązane z tym, co dzieje się teraz w Polsce. 

Matrioszka w akcji. Jak działa rosyjska operacja generowania fałszywych treści? 

Operacja wygląda następująco – Kreml produkuje treści wyglądające jak materiały z prawdziwych, przeważnie znanych mediów. Zawartość podawana jest dalej przez łańcuszki kont: najpierw konto A publikuje fałszywą informację, potem konto B pisze w komentarzach o tym, co opublikowało konto A, a następnie to samo konto B publikuje coś fałszywego, o czym pisze konto C itd. 

Jakie treści udostępniono podczas wykrytej kampanii? 

Już nie raz tłumaczyliśmy, że rosyjska propaganda jest jak matrioszka – prawdę przykrywa się kolejnymi warstwami kłamstw. Zespół Antibot4Navalny twierdzi, że powiązania między kontami na X, które biorą udział w tej akcji, także przypominają tą rosyjską zabawkę. Tematyka analizowanych postów jest aktualna, gdyż niektóre z nich dotyczą dyplomatycznego sporu na linii Karol Nawrocki-Wołodymyr Zełenski (np. 1, 2, 3), zaś inne ogólnych napięć pomiędzy Polakami i Ukraińcami. 

Przykładowo na jednym z kont opublikowano post, według którego dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau Piotr Cywiński rzekomo zdecydował, aby prezydent Ukrainy nie był zapraszany na wydarzenia upamiętniające Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Do wpisu dodano materiały wyglądające jak publikacje z niemieckiego portalu Deutsche Welle oraz z izraelskiego The Times of Israel. Mają to być dowody, że Cywiński napisał list do kanclerza Niemiec Friedricha Merza, w którym domaga się wykluczenia Zełenskiego z udziału w obchodach.

Dodatkowo we wpisie podbito narrację, że prezydent Ukrainy „gloryfikuje nazistów”. W rzeczywistości nigdy do takiej sytuacji nie doszło, a materiały dodane do posta nigdy nie zostały opublikowane. 

Źródło. Archive.vn, 22.06.2026

„Bohaterzy UPA” i międzynarodowe konflikty, czyli jak Kreml gra na emocjach

Według kolejnego z zaobserwowanych postów na profilu o nazwie Hatzi Kyriakos Ukraina miała zdecydować się na nazwanie innych jednostek militarnych imionami „bohaterów UPA”. W filmie stylizowanym na publikację w niemieckim Der Spiegel przypisano taką wypowiedź naczelnemu dowódcy Sił Zbrojnych Ukrainy, Ołeksandrowi Syrskiemu. Decyzję rzekomo podjęto tuż po rozpoczęciu dyplomatycznej dysputy prezydenta Ukrainy z Karolem Nawrockim. 

Konflikt między prezydentami Polski i Ukrainy rozpoczął się, gdy Nawrocki zdecydował się na odebranie Orderu Orła Białego Zełenskiemu i do dziś powoduje sporo emocji. W serwisach informacyjnych nie znajdziemy jednak potwierdzenia ani na słowa Syrskiego, ani na nazywanie imionami „bohaterów UPA” kolejnych jednostek wojskowych. 

W postach na platformie X poruszono także aspekty dotyczące bezpośrednio działań na froncie. We wpisie dodano film opatrzony logo Institute for the Study of War (ISW). W materiale stwierdzono, że Polacy służący w ukraińskiej armii najczęściej giną w wyniku wewnętrznych konfliktów. Dodatkowo powołano się na prezeskę ISW Kimberly Kagan, która miała powiedzieć, że Ukraińcy traktują Polaków jak „niewolników”. ISW nigdy nie wydało takiej publikacji – jest ona nieprawdziwa. 

Źródło: Archive.vn, 22.06.2026

To tylko niektóre z treści publikowane w ramach operacji Matrioszka. Pojawiają się także materiały wyglądające jak teksty z amerykańskiego serwisu informacyjnego Politico. Zgodnie z jednym z takich artykułów Kyryło Budanow usunął post grożący Nawrockiemu. Inne filmy podszywające się pod m.in. France 24 czy Euronews twierdzą, że Zełenski wolał wybrać konflikt z kluczowym europejskim partnerem niż odrzucić „nazistowskie nazwy” z ukraińskich jednostek militarnych. W sieci nie znajdziemy dowodów na to, że kiedykolwiek powstały takie materiały prasowe. 

W propagandowej papce znajdziemy też doniesienia o państwach bałtyckich czy Unii Europejskiej

Co ciekawe, analizowane treści nie dotyczą tylko Polski. Przykładowo w poście opublikowanym na koncie Philipa Hazela dodano także informacje, że estońscy urzędnicy, na znak solidarności z Ukrainą, zwrócili polskie ordery. W internecie nie ma ani jednej wypowiedzi bądź treści, która zgadzałaby się z tym przekazem. 

Źródło: Archive.vn, 22.06.2026

18 czerwca 2026 roku w odstępie kilku minut dodano także inne posty wyglądające bliźniaczo do tych opisanych wyżej, jednak skupiające się także na innych państwach bałtyckich (1, 2, 3). Przykładowo w publikacji stylizowanej na NewsGuard rzekomo pisano o niskim wskaźniku urodzeń w Litwie, Łotwie i Estonii. W tym samym wpisie stwierdzono, że członkowie Parlamentu Europejskiego z krajów bałtyckich są potomkami nazistów. 

Na profilu o nazwie Melissa Wilson udostępniono zaś przekaz, że Estończycy sponsorują nazistowski batalion w Ukrainie, a Unia Europejska jest zakładnikiem państw bałtyckich. Czy cokolwiek z tego jest prawdą? Wszystkie informacje podane powyżej zostały sfabrykowane. 

Skąd wiemy, że to rosyjska kampania Matrioszka, a za kontami stoją trolle? 

Do promowania fałszywych treści używa się sztucznie założonych lub skradzionych kont. Mogą być one sterowane zarówno przez programy komputerowe (boty), jak i przez prawdziwe osoby (trolle). Nie przez przypadek wymienialiśmy nazwy kont z portalu X – zespół Antibot4Navalny twierdzi, że za każdym z tych profili prawdopodobnie stoi Kreml.

Jak już pokazaliśmy wyżej, działania obejmują zmanipulowane materiały wideo i teksty. Filmy z popularnych mediów oraz fikcyjne cytaty polityków i ekspertów mają na celu podniesienie wiarygodności treści. Jednak szybka weryfikacja przez jakąkolwiek wyszukiwarkę jest w stanie potwierdzić, że takie materiały nigdy nie wyszły spod medialnych szyldów użytych w analizowanych postach. 

Zespół Antibot4Navalny zwrócił także uwagę, że opisywany zestaw materiałów wizualnych z identyczną treścią opublikowano tego samego dnia na portalu BlueSky (np. 1, 2, 3). Warto zaznaczyć, że ta platforma była już wcześniej wykorzystywana do przeprowadzania rosyjskich operacji dezinformacyjnych, m.in. przed wyborami w Niemczech. 

Co zrobić, gdy widzimy takie treści? Weryfikuj i zgłaszaj

Rosyjskie operacje dezinformacyjne mają na celu nie tylko wprowadzanie chaosu informacyjnego, ale także – co potwierdza Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego – podważanie zaufania społecznego do państwa i jego instytucji, podsycanie nastrojów antysystemowych, antyeuropejskich i antynatowskich, czy polaryzacja i zastraszanie społeczeństwa.

Nie bez powodu kilka lat temu pisaliśmy o tym, że prawdopodobnie operacja Matrioszka będzie działać nadal. Nie myliliśmy się. Wiedzą, która może nam się przydać, by uodpornić się na dezinformację może być to, jak odróżnić trolla i bota od autentycznego profilu. Podstawowe rady w tym zakresie przedstawił zespół Antibot4Navalny.

Matryoshka 🪆 bots flood fact checkers with knowing falsehoods.

How to spot a 🪆 and save time?

🚩 Is it posting the same ❓ and 🖼️ / 🎞️  to dozens of media?
🚩 In case if it quotes other user, were there dozens of identical requests from them?

If so, congrats on spotting 🪆! pic.twitter.com/UEmsW33bbb

— bot blocker | блокировщик ботов (@antibot4navalny) February 13, 2024

Poza kwestiami edukacyjnymi, które oferujemy w naszej ofercie szkoleniowej przypominamy również, że mogą Państwo zgłaszać takie treści do weryfikacji poprzez dedykowany formularz. 

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam