Analiza w pigułce

Napięcia w relacjach polsko-ukraińskich sprawiają, że w sieci rośnie liczba dezinformacyjnych przekazów, podgrzewających tę atmosferę. Przykładem może być duża liczba fake newsów po incydencie, do którego doszło w autobusie w Bielsku-Białej. Od 11 lipca pojawiły się informacje o tym, że cała ta sytuacja była prowokacją, wykorzystano AI do atakowania ofiary, oraz próbowano odwrócić uwagę od problemu stosując tzw. whataboutism.

Obok ataków na Ukraińców w podobnym czasie zaczęła rosnąć liczba wpisów ocieplająca wizerunek Rosjan. Zwrócił na to uwagę m.in. Michał Marek w swoim wpisie na portalu X: „w kontekście napięć w relacjach polsko-ukraińskich aktywne pozostają źródła znane z szerzenia rosyjskiej dezinformacji. Promują one (podprogowo oraz bezpośrednio) m. in. przekazy budujące pozytywny wizerunek Rosji i rosyjskiej armii”.

W kontekście napięć w relacjach polsko-ukraińskich aktywne pozostają źródła znane z szerzenia rosyjskiej dezinformacji. Promują one (podprogowo oraz bezpośrednio) m. in. przekazy budujące pozytywny wizerunek Rosji i rosyjskiej armii. Jeden z przekazów dezinformacyjnych kreuje… pic.twitter.com/qyA9r4LQW7

— Michał Marek (@mic_marek) July 17, 2026

Sami również zwróciliśmy uwagę na intensyfikację tego zjawiska. Postanowiliśmy więc sprawdzić, w jaki sposób działa prorosyjska propaganda w naszym kraju. Zdecydowaliśmy się przeanalizować treści publikowane na TikToku, choć wiele z nich pojawia się także na innych platformach np. na Facebooku czy portalu X. W przyjętym przez nas zakresie czasowym od kwietnia do lipca przeanalizowaliśmy ponad 40 wpisów, które w sumie zdobyły prawie 1,5 mln wyświetleń. Przekazy w nich zawarte koncentrują się na dwóch głównych kierunkach, które mają podnieść sympatię Polaków wobec Rosji.

Rosja nie jest naszym wrogiem? 

Najczęściej pojawiającymi się hasłami w analizowanych wpisach było to, że Rosja nie jest przeciwnikiem Polski, a Rosjanie są naszymi przyjaciółmi. Sympatie polsko-rosyjskie wyrażane były na różne sposoby: od prostych emotikon, przez hasło „Sława Rosji”, po wygenerowane z użyciem sztucznej inteligencji grafiki przedstawiające wspólną granicę między Polską a Rosją.

Źródło: tiktok.com, 18.05.2026

Nie zabrakło także bardziej złożonych form zapewniania o rosyjskich sentymentach . W jednym z nagrań wykorzystano fragmenty wystąpienia Władimira Putina z października 2022 roku. W trakcie 19. spotkania w ramach Międzynarodowego Klubu Dyskusyjnego „Wałdaj” prezydent Federacji Rosyjskiej powiedział obywatelom krajów Zachodu, że Rosja nie jest wrogiem, lecz przyjacielem. Film z TikToka dodatkowo opatrzono napisem uderzającym w Unię Europejską.

Tiktok.com, 23.04.2026

To, o czym autor nagrania zapomniał wspomnieć, to jak zmienił się stosunek Putina po tej wypowiedzi. W styczniu 2024 roku, w czasie wizyty w szpitalu wojskowym, prezydent Rosji stwierdził, że kraje Zachodu „nie pomagają wrogowi [Ukrainie – przyp.Demagog], lecz same są wrogiem”. W tym samym roku ostrzegał także, że wysłanie żołnierzy do Ukrainy może skończyć się wykorzystaniem broni nuklearnej.

(Nie)przyjaźni bracia Słowianie

Polsko-rosyjską przyjaźń odzwierciedlają także nagrania, mówiące o tym, że oba te narody są „braćmi Słowianami”. W trakcie jednego z analizowanych filmów mówiący po rosyjsku mężczyzna stwierdza, że jest Słowianinem tak samo jak Polacy. Mówi również: „zjednoczmy się, jesteśmy zwykłymi ludźmi”. Motyw zjednoczenia Słowian jest częstym elementem rosyjskiej propagandy.

Źródło: tiktok.com, 17.07.2026

Hasło „jesteśmy normalnymi ludźmi” pojawia się też w innym filmie, którego autorka reaguje na komentarze o wrogości Rosji wobec Polski. Jej odpowiedzią jest stwierdzenie, że „to nie ludzie są źli, to rządy są złe”.

Badacze podsumowali także jak zmieniały się stosunki Rosjan do naszego kraju na przestrzeni lat. Od 2000 do 2010 roku dobre zdanie o naszym kraju miało od 60 do 80 proc. respondentów. Odsetek ten gwałtownie spadł po 2011 roku. Od tego momentu utrzymywał się na poziomie poniżej 20 proc. Złą opinię o Polsce od tamtej pory ma więcej niż 60 proc. ankietowanych (s.18).

Rosja zwalcza za nas banderowców

Często powtarzanym argumentem za rosyjską przyjaźnią jest rzekome zwalczanie banderyzmu i „prawdziwego wroga Polski”, jakim jest Ukraina. Motyw ten pojawia się np. w filmie pochodzącym z konta „boginikremla”. W trakcie nagrania stwierdza: „Polacy powinni wspierać Rosję, żeby Rosja rozjechała Ukrainę i żeby nie stanowiła dla nas zagrożenia”.

NOWE KŁAMSTWA W MIEJSCE STARYCH#PsychoOdporni #DezinfoOdporni #WalkaKognitywna

⚠️Uwaga na prowokację rosyjską prowadzoną jako operacja psychologiczna pn. „Ukraina zaatakuje Polskę, a wina spadnie na Rosję”.

Służby rosyjskie wprowadzają w błąd, informując iż ostrzegają Polskę… pic.twitter.com/eU8YJvVWhO

— Sztab Generalny WP (@SztabGenWP) October 6, 2025

Prorosyjskie działania na TikToku mają też pokazywać Polaków jako potencjalnych agresorów. Do jednego z analizowanych przez nas wpisów dołączono grafikę wygenerowaną z użyciem AI, która pokazuje rozbiór Ukrainy przez Polskę i Rosję. Rzekome plany przejęcia części Ukrainy, np. Lwowa przez Polskę, to także element rosyjskiej propagandy. Po raz pierwszy wspominał o tym Władimir Putin w czasie posiedzenia Rady Bezpieczeństwa w 2023 roku. Jego wypowiedź miała na celu pogorszenie relacji polsko-ukraińskich i pokazanie Polski jako państwa wrogiego na równi z Rosją.

Źródło: tiktok.com, 08.07.2026

Rosja to wspaniały kraj

Drugą najczęściej powtarzającą się narracją obok budowania przekonania, że Rosja nie jest wrogiem Polski, jest wzmacnianie jej pozytywnego wizerunku. W filmach na TikToku możemy usłyszeć o tym, jak interesująca jest rosyjska kultura, a także że „Putin nie jest taki zły”, jak się mówi o nim w telewizji.

Szczególny rodzaj ocieplania rosyjskiego wizerunku odbywa się poprzez konta o tematyce podróżniczej. Profile takie jak wmatrioszce, czy agentzmoskwy opisują Rosję jako normalny kraj, z wieloma interesującymi miejscami do zwiedzenia. Przy okazji możemy usłyszeć o rozbudowie Moskwy, czy też pozdrowieniach dla normalnych, „prorosyjskich ludzi”.

Źródło: tiktok.com, 21.04.2026

Jednocześnie kanały podróżnicze rzadko wspominają o toczącej się wojnie, zręcznie unikając tematu i mówiąc np. o „sytuacji politycznej”. Na niechęć do mówienia o wojnie zwracał uwagę np. Albert Iwański w tekście dla polskiej wersji portalu StopFake. Filmy pokazujące bogactwo i przepych Rosji mogą służyć ociepleniu wizerunku Federacji Rosyjskiej, na co zwracaliśmy uwagę w jednej z naszych analiz. Jak komentował wówczas Marcin Kostecki, redaktor naczelny Demagoga:

Tańce, żubry i walka z banderowcami – jak AI pomaga propagandzie?

Przydatnym narzędziem w budowaniu czy to pozytywnego wizerunku Rosji, czy przekonywaniu o jej przyjaznych zamiarach, jest sztuczna inteligencja. Generowane grafiki często pojawiają się na TikToku i koncentrują się przede wszystkim na wzmacnianiu przyjaźni polsko-rosyjskiej. Mężczyźni w sportowych dresach w narodowych barwach, kobiety w niby tradycyjnych strojach ludowych czy proste hasła o braterstwie – wszystkie one wzmacniane są wykorzystaniem AI.

Wśród znalezionych przykładów na TikToku pojawiają się również próby ocieplenia wizerunku Białorusinów. Treści generowane przez sztuczną inteligencję skupiają się przede wszystkim na wspomnianej wcześniej „słowiańskości”. Symbolem tego podejścia może być grafika, na której widzimy stojące obok siebie trzy kobiety w strojach w narodowych barwach, którym towarzyszą zwierzęta kojarzone z Polską (orzeł biały), Rosją (niedźwiedź) i Białorusią (żubr).

Źródło: tiktok.com, 27.06.2026

Źródło: thehive.ai

AI służy też do tworzenia treści antyukraińskich. Popularne są zwłaszcza grafiki podpadające pod kategorię „Rosja nie jest naszym wrogiem”, które prezentują Rosjan jako walczących z „banderowską Ukrainą”. Jedną z nich znaleźliśmy także na Telegramie. Udostępnił je profil z logotypem Stowarzyszenia Polsko-Rosyjskiego Pojednania. Jak opisywaliśmy w jednej z naszych analiz to niezarejestrowane w Polsce stowarzyszenie publikuje antyukraińską dezinformację.

TikTok na celowniku Rosjan

W czerwcu 2026 roku Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski ostrzegał, że Rosja prowadzi wobec Polski „pełnoskalową wojnę kognitywną”. Polem walki tego konfliktu jest internet, w tym platformy społecznościowe takie jak TikTok. W naszych analizach zwracaliśmy uwagę na działania, m.in. operację Undercut, która z wykorzystaniem narzędzi AI wzięła sobie na cel użytkowników tego portalu. 

Nie tylko krótkie treści mogą stanowić zagrożenie. W marcu tego roku Fundacja Obserwatorium Demokracji Cyfrowej opublikowała raport przyglądający się zagrożeniom ze strony transmisji na żywo na platformie TikTok. Po przeanalizowaniu ponad 100 profili autorzy opracowania zwrócili uwagę, że w czasie transmisji pojawiają się fake newsy, a także prorosyjskie narracje (s. 4). 

Wszystkie te przykłady pokazują, jak istotne jest dbanie o przestrzeń informacyjną, która jest aktywnie wykorzystywana przez rosyjską propagandę.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam