Centralny Port Komunikacyjny – za i przeciw

Zgodnie z przyjętą przez rząd Zjednoczonej Prawicy w 2017 roku Koncepcją Centralnego Portu Komunikacyjnego ma on uczynić z aglomeracji warszawsko-łódzkiej najlepiej skomunikowane miejsce w Europie Środkowo-Wschodniej. 

Polityk PiS Patryk Jaki przewidywał nawet, że może się on stać szansą dla rozwoju ruchu cargo w Polsce. Z prognozy Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych (IATA) wynika, że może być on odciążeniem dla Lotniska Chopina w Warszawie, którego przepustowość powoli się kończy.

Z drugiej strony były członek zarządu CPK Piotr Małolepszak już w 2021 roku stwierdził, że nie mamy na takie przedsięwzięcie odpowiednich kadr. Z kolei wójt okolicznej gminy Baranów podkreślała wtedy, że projekt wzbudza obawy wśród okolicznych mieszkańców.

Koalicja Obywatelska obiecała więc zatroszczyć się o lokalne społeczności i zrewidować ten projekt.

Zmiany w zarządzie spółki

17 stycznia 2024 roku pełnomocnik rządu ds. CPK Maciej Lasek odwołał dotychczasową radę nadzorczą spółki. W skład nowej rady zostali powołani m.in. Andrzej Ilkow i Adam Sanocki.

Marcin Horała, poprzedni pełnomocnik, zauważył, że Andrzej Ilkow udzielał się jako ekspert ruchu „Nie dla CPK”. W rzeczywistości w internecie istnieje ślad jednej rozmowy w której brał udział razem z krytykami tego projektu. Z kolei Adam Sanocki, jak zauważył Marcin Horała, jest fundatorem fundacji, której prezesem był Maciej Lasek.

19 stycznia nowa rada nadzorcza CPK odwołała dwóch członków zarządu, w tym samego prezesa. W kwietniu został nim Filip Czernicki, pracujący w przeszłości m.in. nad rozbudową Lotniska Chopina. Sprawuje on tę funkcję także teraz, w grudniu 2025 roku.

Nowy pełnomocnik mówi o nowej polityce

Maciej Lasek w serwisach społecznościowych ogłosił zmianę w radzie nadzorczej i zarządzie CPK jako rozpoczęcie zupełnie nowego podejścia. Zgodnie z jego deklaracjami, o projekcie mają decydować już nie „partyjni działacze”, lecz specjaliści.

Z kolei w rozmowie z WNP.pl zapowiadał przygotowanie nowej polityki rozwoju lotnictwa cywilnego w Polsce. Wstępnie mówił rówież o budowie jednego megaportu zamiast dwóch duoportów.

Problemy z audytami zewnętrznymi

Obiecanych audytów zewnętrznych nie udało się zrealizować. Przykładowo, w lutym 2024 roku unieważniono audyt harmonogramów dla części lotniskowej i kolejowej. W marcu 2024 roku spółka poinformowała, że nie rozstrzygnęła przetargu na audyt finansowy i będzie kontynuować go siłami własnymi, biura pełnomocnika i konsultantów. 

W marcu 2024 roku nie udał się także przetarg na audyt poziomu zatrudnienia i wynagrodzeń. Z kolei w czerwcu 2024 roku unieważniono przetarg na audyt tzw. innych projektów (m.in. Airport City, Cargo City i zagospodarowania terenu po Lotnisku Chopina). Od tego czasu na stronie CPK brak nowych informacji prasowych o audytach.

Opublikowano wnioski z audytów wewnętrznych

Równolegle w samej spółce prowadzony był audyt wewnętrzny. Maciej Lasek zapowiedział 7 marca 2024 roku, że w ciągu trzech tygodni (a więc na koniec marca) poznamy jego wyniki. Potwierdza to komunikat na stronie spółki.

3 kwietnia 2024 roku spółka przekazała raporty z wewnętrznych audytów do Biura Pełnomocnika ds. CPK. Maciej Lasek tłumaczył, że są one przedmiotem analiz biura. Na ich podstawie do premiera miały trafić rekomendacje.

Opublikowany w sierpniu 2025 roku raport „Nowa droga CPK” stanowi podsumowanie wniosków z audytów wewnętrznych. W prezentacji wniosków skupiono się na kwestii rozwoju linii kolejowych prowadzących do nowego portu. Autorzy wskazywali na opóźnienia w budowie „szprych” – kolei dużych prędkości mającej sięgać do każdego krańca Polski. Jako alternatywę przedstawili skromniejszy, ale ich zdaniem bardziej wykonalny „Y” prowadzący przez Łódź do Poznania i Wrocławia.

Trójskok w nowoczesność

Pod koniec czerwca 2024 roku kilka słów o wynikach audytów mogliśmy przeczytać na stronie Ministerstwa Infrastruktury. Mowa tam o „szeregu nieprawidłowości (…) szczególnie pod względem finansowym” i opóźnieniach.

To właśnie w czerwcu premier Donald Tusk przedstawił projekt „trójskoku w nowoczesność” – kluczowych założeń dla rozwoju sieci komunikacyjnej. Składa się on z trzech elementów: rozbudowy sieci szybkiej kolei, rozwijania regionalnych lotnisk i rozwój Polskich Linii Lotniczych LOT.

Nowy plan uwzględnia także budowę CPK. Ma ona zostać zakończona do 2030 roku. Dwa lata później do lotniska w Baranowie ma przenieść się ruch komercyjny z Lotniska Chopina. Funkcja warszawskiego lotniska ma wtedy „ulec zmianie”.

Prezydent chce powrotu do starej koncepcji

To również wtedy premier zapowiadał, że realizacja projektu kolei szybkich prędkości zacznie się od „Y”. Według zapowiedzi Donalda Tuska pociągi na tej trasie będą rozpędzać się nawet do 320 km/h. W 2025 roku spółka CPK zapowiadała nawet szybsze lokomotywy jadące 350 km/h.

W sierpniu 2025 roku prezydent Karol Nawrocki zaprezentował projekt ustawy „TAK dla CPK”. Krytykował przy tym nowe podejście do kolei dużych prędkości. W jego ocenie skupia się ona na dużych miastach i pomija problemy mniejszych miejscowości. Poza tym tak szybka kolej to zdaniem prezydenta drogie bilety na które wielu nie będzie mogło sobie pozwolić.

We wrześniu projekt prezydenta przeszedł pierwsze czytanie w Sejmie. Za skierowaniem go do dalszych prac w komisjach głosowało część posłów Polski2050. Lider tej formacji Szymon Hołownia spotkał się przez to z krytyką koalicjantów i zarzutami o ciche przymierze z PiS. 

Do wywłaszczeń nie doszło

W 100 konkretach zapowiedziano również zatrzymanie wywłaszczeń związanych z CPK. Ta część nie została spełniona, ponieważ tych wywłaszczeń nigdy nie rozpoczęto.

W innej analizie wyjaśnialiśmy, że w ramach pierwszego etapu projektu CPK nie przewidywano wywłaszczeń, a wszystkie grunty nabyto w ramach Programu Dobrowolnych Nabyć. Dopiero na późniejszym etapie inwestycji tereny, których nie udało się wykupić w ramach PDN, miały podlegać wywłaszczeniom (s. 53). 

Projekt jest dopiero weryfikowany

Faktycznie podjęto działania mające na celu zweryfikowanie projektu CPK. Ogłoszono przetargi na audyty zewnętrzne – jednak bez skutku. Przeprowadzono za to audyt wewnętrzny.

Zarówno wywłaszczenia, jak i sprzedaż Lotniska Chopina nie zostały powstrzymane, ponieważ obu tych inicjatyw nawet nie podjęto.

Na tej podstawie obietnicę oceniamy na częściowo zrealizowaną.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam