W maju 2026 roku opinię publiczną obiegła informacja o ognisku hantawirusa na statku ekspedycyjnym MV Hondius. Podtyp Andes wykryty na pokładzie wywołał natychmiastową reakcję międzynarodowych służb sanitarnych i ewakuację części pasażerów na Teneryfę.

Podczas briefingu prasowego 22 maja 2026 roku główny inspektor sanitarny dr n. med. Paweł Grzesiowski podkreślił, że wirus ma bardzo niski potencjał wywoływania zakażeń na masową skalę. Zarówno Światowa Organizacja Zdrowia, jak i Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób uznają ryzyko epidemiczne dla ogólnej populacji za bardzo niskie. Podczas tej samej konferencji została przekazana informacja o wykryciu łącznie 12 przypadków zakażenia, w tym trzech przypadków śmiertelnych.

Nie powstrzymało to pojawienia się teorii spiskowych, które zyskały popularność w mediach społecznościowych. Część z nich pojawiła się na platformie TikTok, którą monitorujemy w ramach globalnego programu factcheckingowego.

Influencer na pokładzie był aktorem kryzysowym? To inna osoba

Jednym z pasażerów uwięzionych na statku ekspedycyjnym był amerykański influencer podróżniczy – Jake Rosmarin. Relacjonował on swoją podróż zarówno przed wybuchem epidemii (1, 2, 3), jak i w jej trakcie (1, 2). Obecnie odbywa kwarantannę w Narodowym Ośrodku Kwarantanny na Uniwersytecie w Nebrasce.

Na TikToku (1, 2, 3) i Facebooku pojawiła się teoria spiskowa wskazująca na podobieństwo influencera do rzekomego aktora kryzysowego z czasów COVID-19. Na samym TikToku teoria uzyskała co najmniej 900 tys. wyświetleń.

Źródło: Tiktok.com, 15.05.2026

Po lewej stronie widzimy kadr z filmu influencera, nagranego na pokładzie statku i opublikowanego 4 maja. Natomiast kadr po prawej stronie pochodzi z wywiadu BBC z 2021 roku, który przeprowadzono z pacjentem chorym na COVID-19. Nie jest to ta sama osoba: po prawej znajduje się Henry Dyne, wówczas 29-letni konsultant IT z Wielkiej Brytanii. 

Ta informacja została potwierdzona m.in. przez przedstawiciela szpitala oraz BBC. Jeszcze w czasach pandemii Henry został oskarżony o udawanie choroby i bycie aktorem kryzysowym. Wśród teoretyków spiskowych jest to określenie używane do opisania osoby, która odgrywa rolę ofiary podczas fałszywych katastrof lub epidemii, żeby manipulować opinią publiczną. 

To nie hantawirus. Zdjęcie pochodzi z ćwiczeń marynarki wojennej

Na TikToku i Facebooku (1, 2) pojawiło się zdjęcie rzekomo pokazujące fotografa, który bez środków ochrony robi zdjęcia ewakuacji osoby zakażonej hantawirusem. Grafikę przedstawia się jako dowód kolejnej „plandemii”, czyli zaplanowanej pandemii, która w rzeczywistości ma być mistyfikacją lub narzędziem kontroli społecznej. 

Źródło: Tiktok.com, 14.05.2026

Oryginalne zdjęcie pochodzi z ćwiczeń MARSEC 2025 zorganizowanych przez Marynarkę Wojenną Hiszpanii. Kadr przedstawia symulację ewakuacji pacjenta potencjalnie zakażonego ebolą z Gabonu w Afryce. Ćwiczenia zorganizowano w maju 2025 roku w porozumieniu z ponad 60 partnerami instytucjonalnymi. 

Temat szkolenia okazał się szczególnie aktualny w kontekście ogniska eboli wykrytego w maju 2026 roku w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie. Wydano decyzję o ewakuacji siedmiu osób do placówek medycznych w Niemczech oraz Czechach. 

„Hanta” po hebrajsku nie oznacza bujdy ani ściemy

W mediach społecznościowych pojawiła się teoria (1, 2, 3), jakoby słowo „Hanta” po hebrajsku oznaczało „bujda, ściema”. Ta informacja została wielokrotnie zdementowana (1, 2), w tym przez lingwistę, dr. Ghil’ada Zuckermanna. 

Nazwa wirusa pochodzi od rzeki Hantan w Korei Południowej. Błąd tłumaczeniowy może polegać na pomyleniu nazwy rzeki z popularnym izraelskim określeniem slangowym „khárta” (חרטא), które może oznaczać „bujda, ściema”. 

Mimo tych wyjaśnień modele językowe wciąż powielają błędne informacje. Prawdopodobnie zachodzi tutaj mechanizm sprzężenia zwrotnego. Algorytmy generują odpowiedzi na podstawie postów użytkowników, którzy udostępniają wcześniejsze, błędne odpowiedzi sztucznej inteligencji.

Psychiatra złamał procedury bezpieczeństwa? Zdania są podzielone

10 maja 2026 roku MV Hondius zacumował w porcie Granadilla de Abona na Teneryfie i rozpoczęła się ewakuacja pasażerów wysokiego ryzyka. Zostali oni przewiezieni wojskowym autokarem na pas lotniska Teneryfa-Południe, gdzie utworzono tymczasowy punkt dowodzenia.

Na TikToku pojawiło się nagranie, na którym widać, jak z autokaru przewożącego pasażerów wysiada osoba bez środków ochrony indywidualnej. Był to pełnomocnik ds. zdrowia psychicznego, który zajmował się kontrolą stanu psychicznego ewakuowanych podczas podróży. 

Nie jest to fałszywe nagranie. Temat był szeroko omawiany w lokalnych mediach, również ze względu na możliwe złamanie procedur bezpieczeństwa (1, 2). Podczas konferencji prasowej głos w tej sprawie zabrała minister zdrowia Hiszpanii, Mónica García:

Odmienne zdanie wyraził (1, 2) José F. Gallegos, przedstawiciel hiszpańskiego Stowarzyszenia Lekarzy Zagranicznej Służby Zdrowia. Określił on sytuację jako „niewielką usterkę w systemie”. Podkreślił jednak, że ze względu na niską zakaźność hantawirusa ma nadzieję, że nie wynikną z tego żadne problemy.

Pandemiczne wzorce widoczne w dezinformacji na temat hantawirusa

Zauważyliśmy, że wiele nowych teorii spiskowych jest bliźniaczo podobnych do tych rozpowszechnianych podczas pandemii. Obok tematów, które już opisaliśmy w artykule, pojawiła się teoria o wycieku hantawirusa z laboratorium oraz o rzekomym planie depopulacji. 

W jednym z filmów, który uzyskał 133 tys. wyświetleń, autor jako możliwą metodę leczenia hantawirusa podaje przyjmowanie cynku i hydroksychlorochiny. Trafnie zauważył, że nie są to metody potwierdzone naukowo. Analizowaliśmy je (1, 2) w trakcie pandemii w kontekście internetowych porad dotyczących leczenia COVID-19. 

Jak podaje Instytut Monitoringu Mediów, w co szóstej publikacji w mediach klasycznych dotyczącej hantawirusa pojawiały się bezpośrednie odniesienia do pandemii COVID-19. Wśród wypowiedzi internautów można było znaleźć m.in. nawiązania do pandemii oraz pytania o możliwy powrót pracy zdalnej czy lockdownów. 

Projekt dofinansowany ze środków Korpusu Solidarności – Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego na lata 2018–2030.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam