Rozpoczynamy serię artykułów pokazujących, jak legalnie zdobywać informacje na temat podmiotów gospodarczych. Uzyskanie pełnej wiedzy o potencjalnym kontrahencie jest szczególnie ważne w przypadku podejmowania istotnych decyzji biznesowych. Może nas to uchronić przed oszustami – także w życiu codziennym.

W tej serii skupimy się na wykorzystaniu OSINT, zwanego też białym wywiadem. Chodzi o informacje pochodzące z otwartych źródeł, np. z internetowych baz danych. Dzisiejszy artykuł jest poświęcony zdobywaniu wiedzy na temat jednoosobowych działalności gospodarczych i spółek cywilnych.

CEIDG – tam warto zacząć poszukiwania

Zgodnie z art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców działalność gospodarcza to zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Może ją prowadzić osoba fizyczna lub osoba prawna (art. 4 ust. 1). Informacje o przedsiębiorcach będących osobami fizycznymi znajdziemy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Dlatego to właśnie strona CEIDG jest pierwszą, którą powinniśmy odwiedzić, aby zweryfikować naszego potencjalnego kontrahenta będącego osobą fizyczną. Na tym portalu można wyszukać interesującą nas działalność gospodarczą poprzez numer NIP, REGON, nazwę firmy, imię i nazwisko przedsiębiorcy albo adres. 

W bazie CEIDG interesujący nas podmiot możemy wyszukać po jego nazwie, imieniu, nazwisku lub numerze NIP, REGON czy KRS. Źródło: aplikacja.ceidg.gov.pl

Pierwszym i najważniejszym krokiem będzie zweryfikowanie, czy dana firma w ogóle istnieje i czy jest aktywna. Przy przeglądaniu informacji w bazie warto również zwrócić uwagę na następujące kwestie:

• data zarejestrowania działalności (może świadczyć o doświadczeniu na rynku),
• data zawieszenia i odwieszenia działalności (firma może być zarejestrowana od 20 lat, ale przez większość czasu być zawieszona),
• historia wpisu (jeśli właściciel często zmieniał główny charakter działalności, może to źle świadczyć o stabilności jego firmy),
• informacja o koneksjach, zezwoleniach i licencjach (np. firma taksówkarska powinna mieć wpisaną licencję na przewóz taksówką).

Mamy też możliwość poszerzenia wyszukiwania o podmioty wykreślone. Dzięki temu, np. po podaniu imienia i nazwiska przedsiębiorcy, możemy sprawdzić, czy wcześniej nie miał innych firm, o których możemy znaleźć ważne informacje, nie zawsze pozytywne, mające istotny wpływ na naszą decyzję o podjęciu współpracy.

Baza REGON – dodatkowe informacje o spółce cywilnej

Podobną do CEIDG bazą wiedzy jest REGON, czyli rejestr podmiotów gospodarki narodowej. Prowadzi go Główny Urząd Statystyczny (art. 41 ustawy o statystyce publicznej). Dzięki tej bazie jesteśmy w stanie dodatkowo zweryfikować NIP interesującego nas podmiotu. Po wpisaniu NIP powinniśmy zobaczyć nazwę podmiotu, jego adres oraz numer REGON.

W bazie REGON firmę znajdziemy m.in. po jej numerze NIP lub KRS. Źródło: wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl

Ponadto w bazie REGON możemy znaleźć informację o spółce cywilnej, którą potencjalny kontrahent z innym podmiotem współtworzy. Każdy ze wspólników takiej spółki musi być zarejestrowany w CEIDG. Jeśli jednak do CEIDG wpiszemy NIP takiej spółki, otrzymamy jedynie informacje o wspólnikach. Baza REGON pokaże nam z kolei informacje o spółce: jej nazwę i adres.

Biała lista podatników VAT – potencjalne „czerwone flagi”

Dodatkowe informacje o podmiocie, oprócz tych, które możemy pozyskać w bazach CEIDG i REGON, znajdziemy na tzw. białej liście podatników VAT. Prowadzi ją szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).

Biała lista podatników VAT pozwala nam znaleźć informacje o firmie po jej nazwie, numerze konta bankowego, NIP lub REGON. Źródło: podatki.gov.pl.

Gdy korzysta się z tego narzędzia, warto sprawdzić dwie rzeczy. Po pierwsze, czy numery rachunków podane w bazie pokrywają się z tymi, jakie widzimy np. na fakturach lub w treści proponowanej umowy. Jeśli okaże się, że nie, to trzeba sprawdzić na białej liście, do kogo należy dany numer konta. Niepokój powinna wzbudzić sytuacja, gdy badany rachunek należy do innej firmy lub do podmiotu zagranicznego. Podmioty zagraniczne zweryfikujemy na stronie VIES – unijnej wyszukiwarki płatników VAT.

Po drugie, warto użyć opcji „Zmień datę” i wybrać dzień przed datą sprzedaży towaru lub rozpoczęcia wykonania usługi. Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o VAT podmioty są obowiązane złożyć zgłoszenie rejestracyjne naczelnikowi urzędu skarbowego najpóźniej dzień przed rozpoczęciem świadczenia usług lub sprzedaży towarów objętych VAT. Jeśli w ten sposób dowiemy się, że nasz kontrahent nie dochował tego obowiązku, trzeba potraktować to jako „czerwoną flagę”. 

Serwisy społecznościowe i Google Maps – kopalnia zaskakujących znalezisk

Kolejnym miejscem, gdzie możemy sprawdzić daną firmę, jest wyszukiwarka Google i serwisy społecznościowe, np. Facebook. Takie rozwiązanie może sprawdzać się w przypadku firm, które założyły swoją stronę internetową lub profil. W tych źródłach znajdziemy dodatkowe informacje, np. opinie albo kolejny adres, inny niż podany w CEIDG. 

Warto przy tym pamiętać, że firmy mogą tworzyć fałszywe opinie na temat swoich produktów. Zdarza się również, że przedsiębiorcy stają się ofiarami negatywnych recenzji osób, które w rzeczywistości nigdy nie korzystały z usług danego podmiotu. Na naszej stronie wielokrotnie opisywaliśmy takie przypadki (np. 1, 2, 3).

Wiedza o tym, gdzie zarejestrowano firmę, jest bardzo przydatna, zwłaszcza w połączeniu z danymi pozyskanymi dzięki usłudze Google Maps. Jeśli np. chcemy podjąć współpracę z firmą zajmującą się obróbką metali, to warto wybrać się w wirtualną podróż pod podany adres, aby sprawdzić, jak wygląda siedziba firmy. Widok zakładu przemysłowego wzbudzi w nas większe zaufanie niż na przykład poniższy obrazek.

Taki widok w miejscu, który firma wskazuje jako swój adres, raczej nie wzbudza zaufania. Źródło: google.com.

Rejestry dłużników i długów – tam kontrahenta wolimy nie znaleźć

Ostatnia kwestia, której warto się przyjrzeć, to ewentualne długi kontrahenta. Oczywiście, każdemu, kto prowadzi działalność gospodarczą, zawsze może zdarzyć się, że jakaś faktura nie zostanie opłacona na czas. Nas będzie interesować rażąca niewypłacalność.

Firmy, w tym działalności gospodarcze prowadzone przez osoby fizyczne, można sprawdzić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. 

W Krajowym Rejestrze Zadłużonych znajdziemy firmę po jej nazwie lub dzięki jednemu z identyfikatorów, np. numerowi KRS czy NIP. Źródło: krz.ms.gov.pl

Kontrahenta możemy sprawdzić za pomocą identyfikatora, takiego jak NIP czy PESEL. Trzeba mieć jednak na uwadze, że w tym rejestrze znajdują się jedynie takie podmioty, wobec których są albo były prowadzone postępowania restrukturyzacyjne lub upadłościowe.

Aby znaleźć ewentualne zwykle zaległości, trzeba odwiedzić stronę jednej z wielu giełd długów. W wyszukiwarce Google najwyżej pozycjonują się Giełda Długów.net, Długi.info oraz Giełda Długów Vindicat. 

Przykładowo, w serwisie Długi.info możemy przeszukiwać bazę, używając nazwy dłużnika, jego numeru NIP albo adresu. Jeśli znajdziemy na liście naszego kontrahenta, zobaczymy następującą kartę długu.

Na tej stronie znajdziemy imię i nazwisko dłużnika, kwotę jego długu, miasto, a czasem także adres. Źródło: dlugi.info.

Oczywiście jeśli zobaczymy tam kwotę np. 50 zł, to nie znaczy, że nasz kontrahent jest niewypłacalny. Jeśli jednak będzie on winien większą sumę firmie dostarczającej prąd, a działalność polega na maszynowej obróbce metali, to może świadczyć o potencjalnych poważnych problemach z zachowaniem ciągłości operacyjnej. 

Co w kolejnej części?

Na tym kończymy pierwszy artykuł opisujący, jak korzystać ze źródeł OSINT do weryfikacji obecnych i potencjalnych kontrahentów. Oczywiście trzeba pamiętać, że nie są one, nawet używane łącznie, bezbłędną wyrocznią i ostateczna decyzja należy do nas. 

W następnym artykule opiszemy, jak weryfikować krajowe podmioty podlegające Kodeksowi spółek handlowych, czyli m.in. spółki z o.o. i spółki akcyjne.

Projekt dofinansowany ze środków Korpusu Solidarności – Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego na lata 2018–2030.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam