Niniejszy artykuł jest drugim z serii artykułów pokazujących, jak legalnie zdobywać informacje na temat podmiotów gospodarczych. Korzystamy z metod OSINT, zwanych też białym wywiadem, który polega na szukaniu informacji w ogólnie dostępnych źródłach. 

W tym tekście skupimy się na spółkach prawa handlowego, czyli spółkach kapitałowych (z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnych) oraz osobowych (jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych). Wyróżniają się one złożoną strukturą prawną oraz podlegają obowiązkom sprawozdawczym, dzięki czemu jest dostępnych wiele informacji, które publikują na swój temat.

Przed przeczytaniem zachęcamy do zapoznania się z naszym pierwszym tekstem z tej serii – artykułem na temat jednoosobowych działalności gospodarczych i spółek cywilnych. Poruszamy w nim dokładniej temat weryfikacji stanu finansowego firm oraz pokazujemy, jak znaleźć ich lokalizacje.

Techniki wyszukiwania informacji pokażemy głównie na przykładzie sprawy Jerzego Zięby – osoby promującej pseudomedycynę i związane z nią suplementy diety. Jego powiązania z licznymi spółkami opisała redakcja Frontstory.pl.

Kto jest prezesem lub zasiada w radzie nadzorczej? CRBR i KRS

Znalezienie osób zarządzających przedsiębiorstwem to pierwszy krok w weryfikacji spółki. W ten sposób możemy sprawdzić, czy nie postawiono na jej czele tzw. słupa, czyli osoby pomagającej w ukryciu osób rzeczywiście kierujących daną firmą. To także dobry wstęp do szukania powiązań spółki z innymi podmiotami. W tym zakresie administracja rządowa dostarcza nam wiele narzędzi, które możemy wykorzystać.

W Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR), prowadzonym przez Ministerstwo Finansów, znajdziemy informacje o wszystkich osobach, które mają kontrolę nad spółką lub decydujący wpływ na podejmowanie decyzji. W rejestrze znajdują się m.in. ich numery PESEL oraz informacje o obywatelstwie.  Przykładowo, beneficjentką jednej ze spółek Jerzego Zięby była tajemnicza Halina K.

Wpis firmy Egida Consulting sp. z o.o. spółka komandytowa w CRBR. Źródło: CRBR

Z kolei Krajowy Rejestr Sądowy (KRS), prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości, posiada informacje na temat osób uprawnionych do reprezentowania spółki. Zawiera on również informacje o lokalizacji firmy oraz sposobie reprezentacji. Po wyświetleniu odpisu pełnego KRS możemy zobaczyć, jak zmieniali się reprezentanci spółki związanej z Jerzym Ziębą, a przy okazji – odkryć kolejne powiązania.

Odpis aktualny z KRS dotyczący osób uprawnionych do reprezentacji Lipso Gmbh & Co. Kommanditgesellschaft Spółka Jawna. Źródło: KRS

Jak sprawdzić dane finansowe oraz dokumentację? Skorzystaj z e-KRS

Spółki prawa handlowego mają obowiązek (art. 69 ust. 1 ustawy o rachunkowości) zamieszczania swoich sprawozdań finansowych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Są one publicznie udostępniane w przeglądarce dokumentów finansowych – wystarczy podać numer KRS firmy. Dzięki tym danym możemy poznać przynajmniej część wyników finansowych spółek powiązanych z Jerzym Ziębą.

Sprawozdania finansowe Egida Consulting sp. z o.o. widoczne w przeglądarce dokumentów finansowych KRS. Źródło: e-KRS

Inne dane, które firma ma obowiązek udostępnić (czyli ogłoszenia wymagane przez Kodeks spółek handlowych) można znaleźć w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Należą do nich np. plany połączenia, zmiany w zarządzie czy ogłoszenia o likwidacji. Widzimy na przykład, że jedna ze spółek, którą opisało Frontstory.pl, przeszła w stan likwidacji kilka miesięcy po publikacji wyników śledztwa. Warto wspomnieć, że informacje zamieszczone w tym miejscu nie są posegregowane i mogą być trudne do przeanalizowania. 

Ogłoszenie likwidacji Egida Consulting Sp. z o.o. widoczne w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Źródło: MSiG

Wyroki sądów w sprawach firm można łatwo znaleźć na stronach odpowiednich instytucji sądowych, kolejno: sądów powszechnych, administracyjnych oraz Sądu Najwyższego.

Jak sprawdzić powiązania osób i firm? Sprawdź Rejestr.io  

Dobrym źródłem informacji o firmie i osobach z nią powiązanych są także prywatne serwisy, które automatycznie agregują dane, które są publicznie dostępne. Jednym z najbardziej popularnych polskich serwisów jest Rejestr.io, który oferuje darmowy dostęp do większości tego typu danych. Wgląd w niektóre informacje, takie jak wzmianki w dokumentach czy dane z KRS, można jednak uzyskać jedynie za opłatą.

Jedną z najbardziej przydatnych funkcji serwisu są interaktywne grafiki, dzięki którym możemy zobaczyć relacje między osobami i podmiotami. Znacząco ułatwia to odkrycie relacji biznesowych pomiędzy firmami i organizacjami, które wpływają na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Dla przykładu, na poniższej grafice zobaczymy aktualne powiązania wspomnianej tajemniczej Haliny K.

Grafika przedstawiająca powiązania Haliny K. Źródło: Rejestr.io

Jak sprawdzić informacje na temat spółek notowanych na giełdzie? ESPI i EBI

Spółki notowane na giełdzie same dzielą się wieloma informacjami, aby zachęcić do zakupu swoich akcji. Firmy często decydują się na stworzenie stron inwestorskich (np. 1, 2), gdzie można dużo się dowiedzieć o działaniu firmy oraz o jej wynikach finansowych. 

Najnowsze informacje dotyczące zmian w akcjach, obligacjach i najnowsze raporty są publikowane w czasie rzeczywistym w zestawieniach ESPI/EBI. Składają się na nie dwa systemy informacyjne:

• Elektroniczny System Przekazywania Informacji (ESPI), 
• Elektroniczna Baza Informacji (EBI). 

Dane zbiorcze z obu systemów (ESPI/EBI) są na bieżąco publikowane m.in. na stronach Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz Państwowej Agencji Prasowej.

Jak sprawdzić przetargi publiczne? E-zamówienia i TED

Przetargi publiczne są unikalną formą współpracy między sektorem prywatnym a publicznym, jednak często dochodziło w nich do nieprawidłowości (np. 1, 2, 3). Dlatego warto sprawdzić, w jakie projekty angażowała się firma, aby uniknąć problemów wizerunkowych oraz dowiedzieć się więcej o profilu jej działalności. 

Komisja Europejska posiada własny serwis TED (ang. Tenders Electronic Daily) umożliwiający wgląd w duże przetargi realizowane w krajach członkowskich. Obecnie próg wymagany, aby znaleźć się na stronie udostępniającej dane dotyczące przetargów budowlanych, wynosi 5,538 mln euro. W przypadku usług i dostaw jest to 143 tys. euro.

Jak sprawdzić, czy firma pojawia się w rządowych rejestrach? Dane udostępnia UOKiK

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) jest polskim organem, który zajmuje się monitorowaniem i ochroną konkurencji na rynku oraz ochroną praw konsumentów. Podczas weryfikacji firm warto sprawdzić rejestr decyzji prezesa UOKiK. Dotyczą one firm, które w znaczący sposób naruszyły prawa konsumentów.

Inne polskie urzędy również posiadają tego typu rejestry, lecz są one ograniczone do branży, w której działa firma. Do tych rejestrów należą m.in.:

• Lista ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego,
• Rejestr decyzji Głównego Inspektora Farmakologicznego,
• Rejestry i wykazy koncesji Urzędu Regulacji Energetyki,
• Rejestry i ewidencje Transportowego Dozoru Technicznego.

Co w kolejnej części?

W ostatnim artykule z tej serii opiszemy, jak w otwartych źródłach znaleźć informacje na temat spółek zagranicznych. To szczególnie ważny temat – z powodu złożoności globalnej współpracy między firmami oraz częstych przypadków nadużyć i oszustw. 

Projekt dofinansowany ze środków Korpusu Solidarności – Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego na lata 2018–2030.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam