4 min czytania
Obalamy fałszywe informacje pojawiające się w mediach społecznościowych oraz na portalach internetowych. Odwołując się do wiarygodnych źródeł, weryfikujemy najbardziej szkodliwe przykłady dezinformacji.
4 min czytania
Czy Ukrainki na zdjęciu witały nazistów? To zmanipulowany kontekst
Ukraina 
Fake news Dawna, czarno-biała fotografia przedstawia ukraińskie kobiety radośnie witające nazistowskich żołnierzy na polskich kresach – a przynajmniej tak wynika z wpisu zamieszczonego w mediach społecznościowych. Wzbudziło to nasze wątpliwości i sprawdziliśmy, w jakich okolicznościach faktycznie powstało zdjęcie.
Dawna, czarno-biała fotografia przedstawia ukraińskie kobiety radośnie witające nazistowskich żołnierzy na polskich kresach – a przynajmniej tak wynika z wpisu zamieszczonego w mediach społecznościowych. Wzbudziło to nasze wątpliwości i sprawdziliśmy, w jakich okolicznościach faktycznie powstało zdjęcie.
Analiza w pigułce
- Na Facebooku opublikowano czarno-białe zdjęcie rzekomo przedstawiające [pisownia oryginalna]: „Ukraińskie kobiety witające żołnierzy niemieckich na dawnych polskich kresach”. Fotografia ma być przykładem „ukraińskiej kolaboracji” z nazistami.
- W rzeczywistości zdjęcie zostało wykonane w 1938 roku w czechosłowackich Sudetach – nie na polskich kresach. Przedstawione na nim osoby to nie Ukraińcy, a przedstawiciele lokalnej mniejszości niemieckojęzycznej (niem. Sudetendeutsche). Zdjęcia rozpowszechniane przez nazistowski reżim nie stanowią rzetelnej dokumentacji nastrojów społecznych: były selektywnie wybierane, inscenizowane lub wyrwane z szerszego kontekstu (1, 2, 3).
- W latach 30. i 40. część społeczeństwa ukraińskiego – w tym na zachodnich obszarach okupowanej Polski – faktycznie mogła dostrzegać w Niemcach „mniejsze zło” w obliczu wcześniejszych represji ze strony ZSRR. Nie oznacza to, że wszyscy Ukraińcy kolaborowali z nazistami – kontekst lokalny, presja okupanta oraz różnorodność postaw społecznych były znacznie bardziej złożone (1, 2, 3).
W internecie łatwo trafić na przykłady antyukraińskiej dezinformacji i propagandy. W naszym raporcie, powstałym we współpracy z Instytutem Monitorowania Mediów (IMM), opisaliśmy znaczący wzrost przypadków pojawiania się takich narracji w drugiej połwowie 2025 roku.
Niedawno na Facebooku znaleźliśmy kolejny przykład tego zjawiska – na portalu opublikowano czarno-białe zdjęcie, rzekomo przedstawiające [pisownia oryginalna] „Ukraińskie kobiety witające żołnierzy niemieckich na dawnych polskich kresach”. Fotografia ma być dowodem „ukraińskiej kolaboracji” z nazistami, ale tak naprawdę jej kontekst jest inny
Źródło: Facebook, 5.01.2026
Pod wpisem trafiliśmy na komentarze, których treść wskazuje na to, że ich autorzy uwierzyli w autentyczność podawanych informacji [pisownia oryginalna]: „Te tanie Kurxx po dziś dzień są tanie …..y!!!”, „Do tej pory maja szwabskie mundury i seniorow chowaja w mundurach szwabskich z flagami nazistowskimi i Banderowskimi dzicz faszystowska”.
Jaki jest prawdziwy kontekst fotografii z nazistami?
W rzeczywistości zdjęcie nie zostało wykonane na dawnych polskich kresach, a kobiety widocznej na fotografii to nie Ukrainki. Dzięki wstecznemu wyszukiwaniu obrazem trafiliśmy na kopie zdjęcia w rzetelnych historycznych archiwach (1, 2). Źródła zgodnie podają, że fotografia powstała w 1938 roku w czechosłowackich Sudetach.
Fotografia przedstawia nie Ukraińców, a lokalną mniejszość niemieckojęzyczną (niem. Sudetendeutsche). Ta społeczność była przedstawiana w nazistowskiej propagandzie jako dyskryminowa i uciskana przez państwo czeskie. Kreowano ich obraz jako „pobratymców” czekających na włączenie do Rzeszy – co miało legitymizować aneksję Czechosłowacji.
Zdjęcia rozpowszechniane przez nazistowski reżim nie stanowią rzetelnej dokumentacji nastrojów społecznych: były selektywnie wybierane, inscenizowane lub wyrwane z szerszego kontekstu (1, 2, 3).
Jaki był stosunek Ukraińców do nazistów?
Historycy podkreślają, że część społeczeństwa ukraińskiego – również ta zamieszkująca zachodnie obszary okupowanej Polski – faktycznie mogła dostrzegać w Niemcach „mniejsze zło” w obliczu wcześniejszych represji ze strony ZSRR. Jednak takie postawy nie były jednoznacznym poparciem dla ideologii nazistowskiej – często miały charakter pragmatyczny i wynikały z potrzeby przetrwania w warunkach wojennych (s. 30, s. 196).
Równocześnie istniały grupy, które współpracowały z Niemcami w bardziej świadomy sposób, w tym niektóre formacje policyjne i bojówki lokalne. Ukraińska organizacja nacjonalistyczna OUN i jej zbrojne ramię UPA niekiedy podejmowały współpracę z III Rzeszą. Nie oznacza to, że wszyscy Ukraińcy kolaborowali z nazistami – kontekst lokalny, presja okupanta oraz różnorodność postaw społecznych były znacznie bardziej złożone (1, 2, 3).
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
