Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X wyświęciło biskupów bez zgody papieża Leona XIV. W efekcie doszło do schizmy, a kapłani tej wspólnoty zostali objęci ekskomuniką. Podobne konsekwencje mogą dotyczyć także wiernych. Głos w tej sprawie zabrali politycy, m.in. Roman Giertych czy Robert Bąkiewicz. 

1 lipca 2026 roku w szwajcarskim Écône wyświęcono czterech biskupów Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X (FSSPX) – tradycjonalistycznego stowarzyszenia, założonego przez arcybiskupa Marcela Lefebvre’a, odrzucającego reformy soboru watykańskiego II, takie jak np. ekumenizm czy liturgia w językach narodowych.

Przełożony bractwa, ks. Davide Pagliarani, uznał jednak, że udzielenie święceń biskupich jest obowiązkiem Bractwa, ponieważ musi ono „czynić wszystko, co możliwe, żeby zszywać tunikę Chrystusową, rozdartą przez siły i naciski niezgodne z duchem autentycznie katolickim”. 

W trakcie samej uroczystości Pagliarani stwierdził, że „od Soboru Watykańskiego II aż do dziś władze Kościoła przejawiają postawę przeciwną wierze i działają przeciwko świętej Tradycji”. Jeszcze dzień wcześniej podkreślał brak chęci oddzielania się od Kościoła Rzymskokatolickiego i zapewniał papieża o „najgłębszym oddaniu w Panu”. 

Kogo objęła ekskomunika?

W odpowiedzi Watykan potwierdził, że biskupi, którzy konsekrowali nowych biskupów, a także nowo wyświęceni hierarchowie, w następstwie popełnienia czynu wbrew woli Papieża zaciągnęli na siebie ekskomunikę. Oznacza to, że sześciu duchownych pozbawiono prawa uczestniczenia w życiu Kościoła (kan. 1331).

Dodatkowo Dykasteria Nauki Wiary, watykańska instytucja zajmująca się m.in. ochroną doktryny wiary, poinformowała, że od teraz wszyscy duchowni należący do Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X są uznawani za schizmatyków i ich także dotyczy ekskomunika. Oznacza to także, że udzielane przez nich sakramenty są nieważne.

Politycy komentują schizmę

Sytuacja wiernych świeckich, którzy formalnie należą do Bractwa, wygląda podobnie jak jego duchownych. Także oni są uważani za schizmatyków i ekskomunikowanych. 

Mimo to niektórzy politycy, np. Konrad Niżnik z Konfederacji Korony Polskiej czy Robert Bąkiewicz, podtrzymują swoje poparcie dla FSSPX. 

Z kolei europoseł Grzegorz Braun jeszcze dwa tygodnie temu zachęcał do wzięcia udziału w uroczystości święceń biskupich w Szwajcarii. Po decyzji Watykanu jego aktywność skomentował Roman Giertych, poseł Koalicji Obywatelskiej. „Jako osoba, która wspierała akt schizmy jest objęty ekskomuniką z mocy prawa” – napisał. 

Warto więc zastanowić się, co kryje się za określeniem dotyczącym formalnej przynależności?

Skąd wiemy, którzy świeccy są ekskomunikowani?

Odpowiedź na to pytanie znajdziemy w wydanej w 1996 roku nocie wyjaśniającej. Zgodnie z nią, formalna przynależność polega na:

• „swobodnym i świadomym podzielaniu istoty schizmy, czyli na takim opowiadaniu się za zwolennikami Lefebvre’a, że ​​opcja ta jest stawiana ponad posłuszeństwem Papieżowi”,
• „uzewnętrznieniu tej opcji, czego najbardziej oczywistym znakiem będzie wyłączny udział w lefebriańskich aktach „kościelnych”, bez uczestniczenia w aktach Kościoła katolickiego”.

Tylko w Polsce to stowarzyszenie zarządza kilkudziesięcioma ośrodkami religijnymi. W rozmowie z Gościem Niedzielnym ks. dr hab. prof. Piotr Majer z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie podkreślił, że ekskomunice nie podlegają ci, którzy okazjonalnie uczestniczą w celebracjach czy nabożeństwach sprawowanych przez schizmatyckich księży. 

„Kościół wyraźnie nie chce tu pochopnie karać wszystkich świeckich, zaznaczając, że każdy przypadek musi być osądzony osobno” – stwierdza.

To nie pierwsza ekskomunika nałożona na FSSPX

Przywołaną notę wyjaśniającą opublikowano 30 lat temu w związku z pierwszymi święceniami biskupimi, których Bractwo dokonało bez zgody papieża Jana Pawła II w 1988 roku. 

Także wtedy głowa Kościoła Katolickiego potwierdziła, że zarówno lider ruchu, jak i konsekrowani biskupi ściągnęli na siebie karę ekskomuniki (pkt 3). W liście apostolskim papież przypomniał, że takie same są konsekwencje formalnego przystąpienia do schizmy (pkt 5).

Odnosząc się do tych wydarzeń Jan Paweł II ocenił, że „źródłem tego schizmatyckiego aktu jest niepełne i sprzeczne pojmowanie Tradycji” (pkt 4). W następnych latach dochodziło jednak do prób pojednania między Watykanem a schizmatycznym bractwem. W 2009 roku papież Benedykt XVI uchylił ekskomunikę, kontynuując dialog z lefebrystami. Z kolei papież Franciszek udzielił im specjalnych uprawnień do udzielania wiernym ważnego rozgrzeszenia. Jak już wiemy, te działania nie doprowadziły do pojednania.

Ekskomunikowani mogą jednak zostać ponownie przyjęci do wspólnoty katolickiej. Kapłani, którzy zdecydują się opuścić Bractwo Kapłańskie św. Piusa X, powinni m.in. skierować się do wyższego przełożonego w Kościele Katolickim, napisać list do papieża z prośbą o zniesienie sankcji, obiecać mu wierność i wyznać wiarę. Z kolei świeccy muszą przedstawić lokalnemu biskupowi wyznanie wiary oraz wierności papieżowi.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam