Czas czytania: około min.

Czy Polska straciła odporność zbiorową na odrę?

26.05.2021 godz. 13:05

Wypowiedź

Prawda

Analiza w pigułce

  • Zdaniem Światowej Organizacji Zdrowia poziom wyszczepialności gwarantujący ochronę przeciw odrze wynosi 95 proc.
  • roku 2017 odsetek osób zaszczepionych przeciw odrze pierwszą dawką spadł poniżej 95 proc. Poziomu tego nie osiągnięto również w roku 2018 i 2019.
  • W roku 2019 odnotowano 1 492 przypadki zachorowania na odrę. W latach 2010–2016, gdy wyszczepialność wynosiła co najmniej 95 proc., liczba zachorowań wahała się od 13 do 133.
  • Zdaniem Państwowego Zakładu Higieny (PZH) wzrost zachorowań na odrę związany jest z systematycznie obniżającym się odsetkiem osób zaszczepionych.
  • Według danych PZH w latach 2010–2019 liczba osób uchylających się od obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży wzrosła czternastokrotnie, z 3 437 do 48 609.

Czym jest odporność stadna?

Odporność zbiorowa (ang. herd immunity), zwana również odpornością stadną bądź populacyjną, to ochrona uzyskana poprzez wcześniejszy kontakt z patogenem lub poprzez szczepienie. Zaistnienie w populacji odporności zbiorowej powoduje, że osoby niezaszczepione/nieodporne na patogen nie są narażone na zakażenie z uwagi na brak dostatecznie częstego występowania w zbiorowości czynników chorobotwórczych. Należy pamiętać, że to charakterystyka samego patogenu (zjadliwość czy transmisyjność) wpływa na zaistnienie odporności zbiorowej w populacji.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby odporność stadną nabywać poprzez szczepienia. W przypadku odry poziom wyszczepialności gwarantujący ochronę szacuje się na 95 proc. populacji.

Szczepienia na odrę w Polsce

Według danych zebranych przez Państwowy Zakład Higieny program szczepień przeciw odrze początkowo cieszył się umiarkowaną akceptacją wśród rodziców i lekarzy. Jak podaje PZH, wyszczepialność na odrę w roku 1978, a więc trzy lata po wprowadzeniu obowiązkowego szczepienia dzieci (13-15 miesiąc życia) wynosiła 50 proc., a udział zaszczepionych dzieci w następnych latach sukcesywnie rósł. W roku 1980 wyniósł 76 proc., 8 lat później 79 proc.

W latach 90. XX wieku odsetek zaszczepionych osiągnął wymagane 95 proc. Od roku 2010 obserwuje się jednak spadek liczby zaszczepionych dzieci. W latach 2017–2019 stan zaszczepienia na odrę spadł poniżej granicy gwarantującej ochronę. Prezentuje to poniższa grafika:

Źródło: PZH

Zachorowania na odrę

W latach 2010–2016, gdy poziom wyszczepialności pierwszą dawką był na poziomie co najmniej 95 proc., liczba potwierdzonych przypadków choroby wahała się w przedziale od 13 do 133 w skali roku. Poniżej prezentujemy liczbę zachorowań na odrę w latach 2010–2016:

  • rok 2010: 13,
  • rok 2011: 38,
  • rok 2012: 70, 
  • rok 2013: 84,
  • rok 2014: 110,
  • rok 2015: 48,
  • rok 2016: 133.

Zgodnie ze statystykami PZH w 2019 roku na odrę zachorowały 1 492 osoby, co oznaczało czterokrotny wzrost w porównaniu do roku 2018, w którym potwierdzono 339 przypadków. Z kolei między rokiem 2017 a 2018 odnotowano pięciokrotny wzrost zachorowań – z 63 do wspomnianych 339.

Zdaniem PZH na wzrost zakażeń wpływa spadający odsetek zaszczepionych dzieci:

„Epidemiczny wzrost zachorowań w 2019 r. wystąpił po blisko 10-letnim okresie, w którym choroba była bardzo dobrze kontrolowana, bliska eliminacji. Taki epidemiczny wzrost zachorowań na odrę jest związany z systematycznie obniżającym się odsetkiem zaszczepionych dwoma dawkami szczepionki MMR przeciw odrze, śwince i różyczce. Dzieci stanowią rezerwuar wirusa i nawet jeżeli mają niewiele objawów i nie są rejestrowane poronne zachorowania to one warunkują utrzymanie się epidemii”.

Zwraca się także uwagę na wzrastającą liczbę uchyleń od obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. W latach 2010–2019 liczba ta wzrosła aż czternastokrotnie.

Źródło: PZH

W roku 2020 odnotowano kolejny wzrost odmów szczepień. Od stycznia do października potwierdzono już ponad 50 tys. odmów, w porównaniu z 48 tys. w całym 2019 roku. 

Artykuł powstał w ramach projektu „Fakty w debacie publicznej”, realizowanego z dotacji programu „Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy”, finansowanego z Funduszy EOG.

 

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub