4 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
4 min czytania
Dochody państwa poniżej średniej. Skąd ten spadek?
Dochody państwa poniżej średniej. Skąd ten spadek?
Przypominam, że to już 2/3 roku, czyli powinniśmy obserwować około 66% realizacji planu budżetowego (pamiętając jednak o nieliniowym harmonogramie realizacji budżetu państwa). Dochody wyniosły 362,8 mld zł, tj. zaledwie 57,3% planu
Prawda
Wypowiedź uznajemy za zgodną z prawdą, gdy:
- istnieją dwa wiarygodne i niezależne źródła (lub jedno, jeśli jest jedynym adekwatnym z punktu widzenia kontekstu wypowiedzi) potwierdzające zawartą w wypowiedzi informację,
- zawiera najbardziej aktualne dane istniejące w chwili wypowiedzi,
- dane użyte są zgodnie ze swoim pierwotnym kontekstem.
Prawda
Wypowiedź uznajemy za zgodną z prawdą, gdy:
- istnieją dwa wiarygodne i niezależne źródła (lub jedno, jeśli jest jedynym adekwatnym z punktu widzenia kontekstu wypowiedzi) potwierdzające zawartą w wypowiedzi informację,
- zawiera najbardziej aktualne dane istniejące w chwili wypowiedzi,
- dane użyte są zgodnie ze swoim pierwotnym kontekstem.
- Ministerstwo Finansów opublikowało informację o szacunkowym wykonaniu budżetu państwa w okresie styczeń–sierpień 2025 roku. Wynika z niej, że do sierpnia dochody budżetu wyniosły 362,8 mld zł. To 57,3 proc. kwoty dochodów planowanych na cały rok (632,8 mld zł).
- Na podstawie miesięcznych sprawozdań z wykonania budżetu z lat 2016–2023 można stwierdzić, że przeciętnie w sierpniu budżet państwa osiągał 68,71 proc. pierwotnie planowanych dochodów. W latach przed pandemią i pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę (2016–2019) było to średnio 69,2 proc.
- W ostatnim roku rządów Mateusza Morawieckiego było to 61,82 proc. pierwotnego celu i 62,5 proc. ostatecznego celu (ustalonego w ramach lipcowej nowelizacji budżetu). W sierpniu ub.r. osiągnięto 59,99 proc. pierwotnego celu i 65,39 proc. celu ostatecznego (ustalonego w ramach nowelizacji z listopada).
- Rzeczywiście, w przeszłości w sierpniu dochody budżetu państwa osiągały zazwyczaj wartość bliską 2/3 pierwotnie zakładanego celu. Od 2023 roku nie udaje się tego osiągnąć, a wynik z 2025 roku jest wyjątkowo niski i wynosi 57,3 proc. Dlatego wypowiedź Mateusza Morawieckiego oceniamy jako prawdę.
Były premier krytycznie o budżecie
W połowie września na stronie Ministerstwa Finansów opublikowano szacunkowe wykonanie budżetu państwa w okresie styczeń–sierpień 2025 roku. Okazuje się, że w pierwszych ośmiu miesiącach zrealizowane dochody wyniosły 362,8 mld zł, co stanowi 57,3 proc. wpływów finansowych planowanych na ten rok .
Dwa dni później były premier Mateusz Morawiecki opublikował wpis na Facebooku, w którym skrytykował politykę pieniężną rządu. Jego zdaniem, w tym momencie roku kalendarzowego zrealizowane dochody powinny być wyższe.
Wynik z 2025 roku poniżej średniej
Sięgnęliśmy do sprawozdań miesięcznych z poprzednich lat, aby zweryfikować, jak w ostatnich latach wyglądała kondycja budżetu.
Rząd Prawa i Sprawiedliwości rządził od końca 2015 do 2023 roku. Przez prawie cały ten okres, z wyjątkiem ostatniego roku, do sierpnia dochody budżetu państwa przekraczały 66 proc. wykonania planu rocznego.
W przypadku dwóch z wymienionych lat omawiany odsetek poprawił się po nowelizacji budżetu: stało się tak w 2020 roku i 2023 roku. Odwrotnie było w 2021 roku: w porównaniu do pierwotnego budżetu zrealizowano do sierpnia 79,14 proc. dochodów, a po nowelizacji odsetek ten spadł do 66,28 proc.
Gdy uwzględniamy tylko budżety ostateczne (a więc po ewentualnych nowelizacjach), to średnia z tych lat wynosiła 67,23 proc. W latach przed pandemią i pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę (2016–2019) było to średnio 69,2 proc.
Skąd ten spadek? Kilka hipotez
Załamanie trendu jest widoczne od 2023 roku. Wtedy to, w ostatnim roku rządów Mateusza Morawieckiego, wykonanie dochodów do sierpnia sięgnęło 61,82 proc. pierwotnego celu i 62,5 proc. ostatecznego celu (ustalonego w ramach lipcowej nowelizacji budżetu). To mniej niż ⅔. Rok później, gdy u władzy był już Donald Tusk, mowa już o realizacji 59,99 proc. pierwotnego celu i 65,39 proc. celu ostatecznego (ustalonego w ramach nowelizacji z listopada).
Dopiero w 2025 roku odsetek spadł poniżej 60 proc. Skąd ta zmiana? Jak podaje w analizie Bank Pekao, jednym ze źródeł może być spadek dochodów z tytułu podatku VAT. Wynika to z mniejszej konsumpcji, niż prognozowano, zwłaszcza po uwzględnieniu inflacji.
Wyjaśnienia w tej sprawie przedstawiło też Ministerstwo Finansów. W przedłożonym 29 września 2025 roku, czyli już po wypowiedzi Mateusza Morawieckiego, projekcie ustawy budżetowej na 2026 rok znajdziemy uzasadnienie wyniku dochodów z bieżącego roku (s. 45–46). Zgodnie z prognozą MF dochody w 2025 roku będą niższe o ok. 29,4 mld zł, czyli o 4,7 proc., niż planowano. Za spadek odpowiadają mniejsze wpływy z tytułu podatku VAT (24,5 mld zł), podatku akcyzowego (3,1 mld zł), podatku CIT (4,7 mld zł) oraz PIT (3,6 mld zł).
Gorsza, niż pierwotnie prognozowano, realizacja ustawy budżetowej w zakresie dochodów podatkowych jest głównie spowodowana znacząco różną, od pierwotnie zakładanej, realizacją scenariusza makroekonomicznego. Realny wzrost PKB w 2025 r. przewidywany jest na poziomie niższym, niż prognozowano w ustawie budżetowej na 2025 r., o 0,5 pkt proc. Z punktu widzenia prognozy dochodów z VAT najważniejsze jest tempo wzrostu spożycia prywatnego. W chwili obecnej przewiduje się, że realne tempo wzrostu spożycia prywatnego będzie niższe od tego planowanego w ustawie budżetowej na 2025 r. o 0,9 pkt proc.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
Ekologia 
