5 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
5 min czytania
Gminy płacą za brak recyklingu. Kto wymyślił te przepisy?
Gminy płacą za brak recyklingu. Kto wymyślił te przepisy?
Istnieje coś takiego jak obowiązkowe poziomy odzysku. Mówiąc prościej, ile procent śmieci musi być poddane recyklingowi. W 2021 wymagane było 20 proc. Rok temu – 45 proc. W tym – już 55 proc. A co jeśli nie wyrabiamy tego poziomu? Wtedy do gry wkracza Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska i mówi: no to drodzy państwo będzie kara. […] I żeby było jasne, to nie ja wymyśliłem te przepisy. To wymogi Unii Europejskiej.
Częściowa prawda
Wypowiedź uznajemy za częściową prawdę, gdy:
- zawiera połączenie informacji prawdziwych z fałszywymi. Obecność nieprawdziwej informacji nie powoduje jednak, że teza zawarta w weryfikowanym stwierdzeniu zostaje wypaczona bądź przeinaczona,
- rzeczywiste dane w jeszcze większym stopniu przemawiają na korzyść tezy autora.
Częściowa prawda
Wypowiedź uznajemy za częściową prawdę, gdy:
- zawiera połączenie informacji prawdziwych z fałszywymi. Obecność nieprawdziwej informacji nie powoduje jednak, że teza zawarta w weryfikowanym stwierdzeniu zostaje wypaczona bądź przeinaczona,
- rzeczywiste dane w jeszcze większym stopniu przemawiają na korzyść tezy autora.
Ekologia - Zgodnie z unijną dyrektywą Polska musiała podjąć działania, aby w 2025 roku 55 proc. odpadów komunalnych trafiało do recyklingu. W dyrektywie wyznaczono też cele na kolejne pięciolecia: 2030 rok (60 proc.) i 2035 rok (65 proc.).
- Dyrektywa zobowiązała też państwa członkowskie do określenia „skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających” sankcji stosowanych w przypadku naruszenia jej przepisów. Nie określiła dokładnie, jakie to mają być sankcje i komu mają grozić.
- W 2020 roku polski Sejm uchwalił ustawę, która wdrożyła unijne przepisy. To polskie władze ustaliły, że to gminy mają osiągnąć cele recyklingu pod groźbą kary pieniężnej. Dodatkowo w polskich przepisach ustalono cele na każdy rok (np. 20 proc. w 2021 roku i 45 proc. w 2024 roku), a nie –na każde pięć lat.
- Przepisy, o których powiedział Mariusz Musiałowski, rzeczywiście obowiązują. Nie wszystkie z nich to „wymogi Unii Europejskiej”, choć wprowadzono je w ramach wdrażania unijnych przepisów. Dlatego tę wypowiedź oceniamy jako częściową prawdę.
Burmistrz apeluje na TikToku o segregowanie śmieci
Polskie media (np. 1, 2, 3) rozpisały się na temat burmistrza Kleczewa Mariusza Musiałowskiego. Na TikToku zasłynął on z nagrania, w którym mówi o segregacji śmieci. Gospodarz wielkopolskiej gminy wspomina o przepisach i karach powiązanych z recyklingiem.
Nagranie szybko rozeszło się w internecie – nie tylko ze względu na poruszany temat, lecz także ze względu na formę. W tiktoku mającym obecnie 4 mln wyświetleń burmistrz wchodzi do śmietników, wysypuje z nich odpady i poddaje je recyklingowi.
Inne nagranie z konta burmistrza wysłał nam do weryfikacji czytelnik. Nagranie również dotyczy recyklingu, a dokładnie obowiązkowych poziomów odzysku dla gmin na poszczególne lata. Zweryfikowaliśmy informacje o obowiązujących przepisach oraz ich pochodzeniu, zawarte w tiktoku.
Ponowne użycie i recykling. Kto wymyślił przepisy?
Przepisy, o których mówił Mariusz Musiałowski, znajdziemy w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminie. Regulacje wprowadzone do ustawy w 2020 roku służą wdrożeniu unijnej dyrektywy w sprawie odpadów.
Polska ustawa wyznacza minimalny odsetek odpadów komunalnych, które gminy muszą przygotować do recyklingu (art. 3b), na każdy rok – od 2021 do 2035 roku. Co roku wymagany udział procentowy się zwiększa, a po 2035 roku obowiązuje już stały wymóg segregacji 65 proc. odpadów.
Unijna dyrektywa wymaga od państw członkowskich osiągnięcia tych samych minimalnych poziomów recyklingu co polska ustawa (art. 11 ust. 2 lit. c, d, e). Różnica polega na tym, że wspólnotowe przepisy określają tylko cele na kolejne pięciolecia (2025, 2030 i 2035 rok), a nie – na każdy rok.
Nie wszystkie wymogi, o których mówi Mariusz Musiałowski, zapisano więc wprost w dyrektywie w sprawie odpadów. Wymóg segregacji 20 proc. śmieci w 2021 roku i 45 proc. w 2024 roku są określone jedynie w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminie. Za to cel 55 proc. do 2025 roku pojawia się już w obydwu dokumentach: w ustawie i w dyrektywie.
Kary dla gmin, które nie osiągnęły celu
Dyrektywa w sprawie odpadów krótko odnosi się do kar za nieprzestrzeganie przepisów. Zgodnie z art. 36 państwa członkowskie UE samodzielnie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji. Przepis wymaga jedynie, by były one „skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”.
To w polskich przepisach zdecydowano, że za nieosiągnięcie wymaganych celów kary będzie płaciła gmina (art. 9z ust. 2a). Wysokość tych kar, jak wynika z art. 9zb ust. 2, jest ustalana w drodze decyzji wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
Ustawa reguluje też sposób obliczania kar (art. 9x ust. 3). To iloczyn masy nieposegregowanych śmieci, której brakowało do osiągnięcia celu, i konkretnej kwoty zapisanej w osobnym rozporządzeniu. Obecnie to ok. 270 zł za tonę śmieci.
Setki gmin ukaranych, marszałkowie reagują
Polska Agencja Prasowa, na podstawie danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ), pisze, że od roku 2020 kary za brak recyklingowego minimum nałożono na 1 664 gmin. Łączna kwota do zapłaty wynosiła 82 mln zł. Część sankcji umorzono, lecz i tak do 2020 roku zapłaciło je 612 gmin.
Związek Województw RP (ZWRP) zwrócił się w czerwcu 2025 roku do MKiŚ z apelem o zmiany w przepisach. Zarząd ZWRP zaproponował, aby z definicji odpadów komunalnych wykluczyć m.in. odpady cmentarne oraz z czyszczenia ulic i placów. Ułatwiłoby to gminom osiągnięcie celów.
Marszałkowie swoją propozycję argumentują tym, że odpady tego rodzaju są problematyczne w przetwarzaniu. „Odpady takie najczęściej trafiają do termicznego przetwarzania lub do produkcji paliwa alternatywnego. Skutkuje to nakładaniem kar finansowych z tytułu nieosiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu” – czytamy w stanowisku marszałków województw.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
Ekologia 
