W ZNP pogotowie protestacyjne. Chcą 10 proc. podwyżki wynagrodzeń

Zarząd Główny Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) – „wobec opieszałości strony rządowej w pracach, których celem jest poprawa warunków pracy i wynagradzania nauczyciel” – ogłosił 24 czerwca 2025 roku pogotowie protestacyjne. Aktualnym celem ZNP jest informowanie społeczeństwa o problemach systemu edukacji i o żądaniach związku.

Związkowcy domagają się m.in. wzrostu wynagrodzeń zasadniczych o 10 proc. i powiązania ich ze średnią krajową. Obywatelski projekt ustawy reformujący zasady ustalania wynagrodzenia zasadniczego czeka na rozpatrzenie przez Sejm od 2021 roku. 

Po ogłoszeniu postulatów przez związkowców ministra edukacji narodowej Barbara Nowacka przypomniała na antenie Polsat News, że w 2024 roku nauczyciele dostali podwyżkę w wysokości ok. 30 proc. W bieżącym roku podniesiono wynagrodzenia zasadnicze o kolejne 5 proc. Nowacka zapowiedziała też następną podwyżkę, tym razem o 3 proc. [czas nagrania: 06:40].

Szefowa resortu oświaty przypomniała również, jak jeszcze niedawno wyglądały zarobki nauczycieli. Według jej słów, nauczyciele wchodzący do zawodu zarabiali kwoty w okolicy płacy minimalnej. Obecnie rzekomo „odskoczyli do wynagrodzenia średniego” [czas nagrania: 07:01]. Sprawdziliśmy, czy rzeczywiście ostatnie podwyżki podniosły pensje początkujących nauczycieli tak wysoko.

Wynagrodzenie początkującego nauczyciela powyżej minimalnej

Wynagrodzenie zasadnicze to podstawa pensji nauczyciela (art. 30 ust. 1 Karty Nauczyciela). Różni się ono w zależności od stopnia awansu zawodowego i wykształcenia. Poza tym nauczyciel może liczyć na dodatki (np. za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny), płatne nadgodziny i nagrody.

Stawkę wynagrodzenia zasadniczego określa w rozporządzeniach minister właściwy do spraw oświaty. W arkuszu porównaliśmy najwyższe możliwe stawki wynagrodzenia zasadniczego z lat 2015–2025 dla nauczycieli na początku ścieżki awansu, pobrane z tych rozporządzeń, z kwotami minimalnego wynagrodzenia zebranymi przez ZUS oraz z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej, podawanym co roku przez GUS.

Na wykresie widać, że rzeczywiście przez lata wynagrodzenia zasadnicze nauczycieli wchodzących do zawodu były bliskie płacy minimalnej. W 2023 roku, od lipca, było wyższe od niej o 90 zł, od maja do września 2022 roku – o 69 zł, a od stycznia do kwietnia 2022 roku – niższe o 61 zł.

„Odskoczyli do wynagrodzenia średniego”. Nieprawda

Podwyżka z 2024 roku wyraźnie odsunęła wynagrodzenie zasadnicze początkujących nauczycieli od najniższej płacy. Obecnie osoba wchodząca do zawodu może liczyć na 5 153 zł, co jest kwotą wyższą od minimalnej o 487 zł.

„Średnie wynagrodzenie” to nie średnia arytmetyczna

Wynagrodzenie zasadnicze to nie wszystko, na co może liczyć młody nauczyciel. W związku z tym rządzący posługują się niekiedy stawkami „średniego wynagrodzenia” nauczycieli.

Związek Nauczycielstwa Polskiego zwraca jednak uwagę, że średnie wynagrodzenie nauczycieli to nie średnia arytmetyczna, którą znamy z lekcji matematyki. Zgodnie z Kartą Nauczyciela (art. 30 ust. 3), w przypadku nauczycieli początkujących to 120 proc. określonej w budżecie państwa kwoty bazowej (art. 9 ust. 2). Dodatkowo w ustawie okołobudżetowej podniesiono tak obliczoną średnią dla nauczyciela początkującego o 2,308 proc. (art. 3).

Karta Nauczyciela zobowiązuje samorządy do tego, by tak wypłacały różne dodatki, pieniądze za nadgodziny i nagrody, aby osiągnąć wyznaczoną w ten sposób średnią art. 30 ust. 6). Co więcej, jeśli nie osiągną one tej średniej, to powinny wypłacić nauczycielom jednorazowy dodatek uzupełniający (art. 30a ust. 3). ZNP podkreśla jednak, że średnie wynagrodzenie tworzy wiele składników wypłacanych okazjonalnie, nierówno, często nielicznym nauczycielom.

Dane na temat rzeczywistej średniej wynagrodzeń nauczycieli znajdziemy w publikacji GUS „Struktura wynagrodzeń według zawodów”. Jej ostatnie wydanie zawiera jednak dane z października 2022 roku, a więc nieaktualne. Zwróciliśmy się do MEN z prośbą o nowsze dane.

Nawet „średnie wynagrodzenie” nauczyciela dalekie od średniej krajowej

Przy uwzględnieniu tych wszystkich zastrzeżeń porównaliśmy obliczone w wyżej przedstawiony sposób stawki „średnich wynagrodzeń” nauczycieli wchodzących do zawodu z lat 2015–2025 z kwotami minimalnego wynagrodzenia oraz z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.

ZNP chce powiązania wynagrodzenia zasadniczego ze średnią krajową

Jak wspomnieliśmy, wśród aktualnych postulatów ZNP znajdziemy uchwalenie obywatelskiego projektu zmiany przepisów Karty Nauczyciela dotyczących wynagrodzenia zasadniczego. Dzięki zmianie podstawa pensji nauczyciela nie zależałaby od arbitralnych decyzji ministra oświaty, lecz od aktualnej średniej krajowej.

Warto zauważyć, że ten projekt pochodzi z 2021 roku, gdy nauczyciel wchodzący do zawodu otrzymywał stopień „stażysty”. Od września 2022 roku zlikwidowano następujący po nim stopień nauczyciela kontraktowego, a nauczyciele zaczynają jako „początkujący”.

Awans na stopień nauczyciela kontraktowego można było otrzymać po pierwszym roku pracy (art. 9c ust. 1). Obecnie na pierwszy awans nauczyciel musi pracować cztery lata (art. 9ca ust. 1).

Jeśli mimo to przyjmiemy, że wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli dyplomowanych rzeczywiście wynosiłoby 100 proc. średniej krajowej z III. kwartału roku poprzedniego, a nauczyciel początkujący dostawałby 73 proc. tej kwoty, obecnie podstawa jego pensji wynosiłaby 5 957,98 zł. To kwota o 804,98 zł wyższa niż aktualnie obowiązująca.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam