Czas czytania: około min.

WHO zatwierdziła pierwszą szczepionkę przeciwko malarii

08.11.2021 godz. 18:47

Na początku października 2021 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) po raz pierwszy zarekomendowała powszechne wprowadzenie szczepionki przeciwko malarii. Jest ona efektem wielu lat badań oraz przeprowadzonego od 2019 roku programu pilotażowego w trzech państwach – Ghanie, Kenii i Malawi. Według WHO nowa szczepionka może przyczynić się do uratowania dziesiątek tysięcy dzieci umierających co roku na malarię.

Malaria śmiertelne zagrożenie

Malaria to ciężka choroba powodowana przez pasożyty Plasmodium, które są przenoszone na ludzi przez ukąszenia zarażonych samic komarów Anopheles. Jest aż 5 gatunków pasożytów powodujących malarię, z czego 2 są najgroźniejsze – Plasmodium falciparum oraz Plasmodium vivax. Pierwszy z nich powoduje najcięższy przebieg choroby i przyczynia się do większości zgonów. I to właśnie do eliminacji tego pasożyta została stworzona szczepionka.

Zwykle pierwsze objawy malarii pojawiają się po ok. 10-15 dniach od ugryzienia przez komara. Są to najczęściej bóle głowy, gorączka i dreszcze. W przypadku najgroźniejszego pasożyta Plasmodium falciparum nieodpowiednie leczenie na tym etapie choroby może doprowadzić do śmierci zakażonego nawet w ciągu doby.

Wśród grup osób najbardziej narażonych na śmierć w wyniku malarii znajdują się: niemowlęta, dzieci poniżej 5. roku życia, kobiety w ciąży, osoby cierpiące na HIV/AIDS oraz osoby z obniżoną odpornością. Zagrożone są również osoby nieprzyzwyczajone do warunków klimatycznych w regionach występowania malarii (podróżnicy, pracownicy z innych państw, migranci). 

Co roku na malarię choruje ponad 200 mln osób. W 2018 roku było to 228 mln, a w 2019 roku – 229 mln przypadków zachorowań. Co roku malaria zabija ponad 400 tys. osób (411 tys. w 2018 i 409 tys. w 2019 roku).

Dzieci poniżej 5. roku życia znajdują się w największej grupie ryzyka – w 2019 roku z 411 tys. zgonów aż 274 tys. stanowiły właśnie małe dzieci. Innymi słowy, ⅔ zgonów z powodu malarii przypada na dzieci poniżej 5. roku życia.

Z kolei najbardziej narażonym na występowanie malarii obszarem jest Afryka. Tam dochodzi do 94 proc. wszystkich zachorowań i zgonów. Blisko połowa zgonów na malarię przypada wyłącznie na 6 państw, do których należą: Nigeria (23 proc.), Demokratyczna Republika Konga (11 proc.), Tanzania (5 proc.), Burkina Faso (4 proc.) i Mozambik (4 proc.).

Cele WHO w walce z malarią

Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła dwa kluczowe dokumenty w sprawie walki z malarią na świecie. Pierwszym z nich jest „Światowa strategia techniczna w sprawie malarii 2016–2030” (ang. „Global technical strategy for malaria 2016–2030″), która ustanawia następujące cele:

  • redukcja przypadków zachorowań na malarię o 90 proc. do 2030 roku,
  • redukcja śmiertelnych przypadków o 90 proc. do 2030 roku,
  • eliminacja malarii w co najmniej 35 kolejnych państwach do 2030 roku,
  • zapobieganie powrotowi malarii w krajach od niej uwolnionych.

Kolejnym dokumentem jest „Światowy Program ds. Malarii” (ang. „Global Malaria Programme”). Ma on na celu koordynację światowych wysiłków na rzecz likwidacji choroby. Ustanawia, promuje i koordynuje różne normy techniczne, programy polityczne, strategie oraz standardy. W jego ramach jest coroczna publikacja raportu dotyczącego malarii na świecie, śledzenie światowego postępu w walce z chorobą oraz identyfikacja kolejnych zagrożeń związanych z malarią.

Nowa szczepionka. Przełom w walce z malarią?

Szczepionkę RTS,S o nazwie handlowej Mosquirix opracowała brytyjska firma farmaceutyczna GlaxoSmithKline (GSK). Pracę nad jej powstaniem trwały 30 lat, a – zdaniem WHO – dopuszczenie pierwszego preparatu do obrotu zmienia bieg historii zdrowia publicznego.

Pilotażowy program szczepień ruszył w 2019 roku w Ghanie, Kenii i Malawi, gdzie zaszczepiono 800 tys. dzieci. Warto odnotować, że w rezultacie liczba ciężkich, śmiertelnych przypadków malarii zmalała w tych trzech państwach o 30 proc. Gdy tylko szczepionka zostanie powszechnie wdrożona, da szansę na uratowanie wielu tysięcy dzieci. 

Mimo że skuteczność szczepionki na tle innych szczepionek (np. odry) wynosi „jedynie” 40 proc. w zapobieganiu wystąpienia infekcji oraz 30 proc. w zapobieganiu ciężkiego przebiegu choroby, to z badań trzeciej fazy wynika, że podanie zarówno szczepionki RTS,S, jak i leków przeciwmalarycznych przyczyniło się do redukcji hospitalizacji i zgonów wśród dzieci o 70 proc.

Obecnie WHO zarekomendowała powszechne użycie szczepionki RTS,S dla dzieci we wszystkich krajach Afryki Subsaharyjskiej i innych regionach narażonych na występowanie malarii. Według danych udostępnionych przez WHO do początku października 2021 roku zaszczepiono łącznie ponad 2,3 mln dzieci.

Zgodnie z rekomendacją WHO szczepienie dzieci powyżej 5 miesięcy ma odbywać się w serii 4 zastrzyków. Badania prowadzone podczas programu pilotażowego dowiodły, że szczepionka jest bezpieczna i nie ma skutków ubocznych w przypadku łączenia jej z obecnością środków owadobójczych, np. w opryskanych nimi moskitierach.

Ponadto szczepienia mogą ratować życie dzieciom, które – nie mając możliwości spania i funkcjonowania pod moskitierami – są bardziej narażone na ukąszenia.

Działanie w ramach projektu „Fakty w debacie publicznej” realizowanego z dotacji programu „Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy”, finansowanego z Funduszy EOG.

*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter

Podobał Ci się artykuł? Pomóż nam dzielić się prawdą!

Możesz śmiało rozpowszechniać ten artykuł na swojej stronie internetowej. Pamiętaj o podaniu źródła. Sprawdź jak możesz udostępniać.

Wpłać darowiznę i działaj z nami!

lub