6 min czytania
Obalamy fałszywe informacje pojawiające się w mediach społecznościowych oraz na portalach internetowych. Odwołując się do wiarygodnych źródeł, weryfikujemy najbardziej szkodliwe przykłady dezinformacji.
6 min czytania
Dr Martyka ostrzega przed szczepieniami? Uwaga, to deepfake
Zdrowie 
Fake news Kontrowersyjny lekarz ostrzega przed szczepieniami i rekomenduje specjalne remedium. Podobno wystarczy kliknąć w link. Jak się jednak okazuje, zarówno słowa doktora, jak i jego rekomendacja to elementy oszustwa, z którym prawdziwy doktor nie ma nic wspólnego.
Kontrowersyjny lekarz ostrzega przed szczepieniami i rekomenduje specjalne remedium. Podobno wystarczy kliknąć w link. Jak się jednak okazuje, zarówno słowa doktora, jak i jego rekomendacja to elementy oszustwa, z którym prawdziwy doktor nie ma nic wspólnego.
Analiza w pigułce
- Dr Zbigniew Martyka, w nagraniu opublikowanym na Facebooku, przekonywał o zagrożeniu dla osób zaszczepionych przeciw COVID-19. Miałoby ono wynikać z ujawnionych dokumentów firmy Pfizer, w których opisano skutki uboczne przyjęcia preparatów [czas nagrania: 0:29].
- To deepfake, który powstał na bazie materiału wideo z dr. Martyką z 2020 roku. W oryginalnym nagraniu lekarz nic nie mówi o szczepionkach – choć w przeszłości zdarzało mu się powielać nieprawdziwe informacje na ten temat. Błędy w wymowie dat [czas nagrania: 1:37, 2:19], a także nietypowe sformułowania [czas nagrania: 0:59], świadczą o tym, że film został przerobiony przy użyciu sztucznej inteligencji.
- W materiale wykorzystano znane fałszywe informacje (1, 2) na temat szczepień i ich skutków ubocznych. W ten sposób próbowano wywołać u odbiorców emocje i zachęcić ich do kliknięcia w podejrzany link.
Szokujące doniesienia na temat szczepionek przeciw COVID-19 regularnie pojawiają się w mediach społecznościowych. Wywołany w ten sposób niepokój może służyć do niecnych celów, np. do wyłudzenia danych osobowych lub pieniędzy. W ostatnim czasie nagranie z podobną treścią pojawiło się na Facebooku. W materiale rzekomo występuje dr Zbigniew Martyka, kontrowersyjny lekarz, który w przeszłości powtarzał nieprawdziwe informacje na temat pandemii COVID-19.
W nagraniu doktor mówi: „wszyscy, którym wstrzykiwano szczepionkę przeciw COVID-19, są teraz dosłownie chodzącymi trupami”. Dowodem na to miałaby być lista skutków ubocznych, udostępniona przez firmę Pfizer [czas nagrania: 0:29]. Dodatkowo lekarz wspomina o rzekomo wykrywanych od 2021 roku „złowieszczych, gumowatych skrzepach” w ciałach zmarłych zaszczepionych osób [czas nagrania 1:07].
Źródło: Facebook.com, 20.06.2025
Wpis zdobył sporą popularność, o czym świadczy duża liczba udostępnień (ponad 9 tys.). W komentarzach część osób zgadza się z treścią nagrania. Jeden z komentujących napisał [pisownia oryginalna]: „wszystko się zgadza po szczepieniu chorowałem półtora roku i do tej pory mam problem”. Niektórzy zwracają jednak uwagę, że film ten nie jest prawdziwy [pisownia oryginalna]: „Al wykorzystała doktora Martykę, który ujawniał kłamstwa kowidowe i do dziś ma nieprzyjemności w izbie lekarskiej”.
Nagranie wypowiedzi doktora nie jest prawdziwe
Duże zainteresowanie wokół wypowiedzi z filmu sprawiły, że informacje na ten temat dotarły do dr. Martyki. W komentarzu stwierdził, że nagranie jest oszustwem wygenerowanym przez sztuczną inteligencję.
Źródło: Facebook.com, 20.06.2025
Podczas przeglądania materiału można natrafić na różne poszlaki, które wskazują, że nie jest to prawdziwy film:
- słychać dziwną wymowę dat [czas nagrania: 1:37, 2:19],
- można usłyszeć nietypowe sformułowania (w pewnym momencie dr Martyka stwierdza np. „jeśli u was lub waszych bliskich pojawiły się nieprzewidziane choroby lub powikłania, wiedzcie skąd rosną nogi. To prezent od waszego rządu i lekarza, który podał wam ten zastrzyk zbawienia” [czas nagrania 0:54]),
- widać niedociągnięcia wizualne takie jak źle wygenerowane zęby czy zmieniający się podbródek.
Deepfake z dr. Martyką powstał na bazie wypowiedzi lekarza z 2020 roku. W nagraniu mówił on wówczas o nieskuteczności maseczek ochronnych przed koronawirusem. Nie mówił jednak nic o skutkach ubocznych szczepień ani o liście skutków ubocznych szczepionki firmy Pfizer.
Lista Pfizera nie przedstawia skutków ubocznych po szczepieniu
Warto odnotować, że doniesienia na temat „listy Pfizera” są informacjami fałszywymi. W 2022 roku pojawiły się głosy o „ogromnej liście chorób i schorzeń”, które miały być związane z przyjęciem szczepionki tej firmy. Jednak – jak opisaliśmy to w naszych analizach (1, 2) – spis ten nie jest listą skutków ubocznych po zaszczepieniu przeciw COVID-19.
Jest to zbiór tzw. zdarzeń niepożądanych o szczególnym znaczeniu („Adverse events of special interest” s. 5, 94). Jak powiedziała redakcji AFP dr Aurélie Grandvuillemin, zastępczyni dyrektora Regionalnego Centrum Nadzoru Farmakologicznego w Burgundii, to zbiór możliwych zdarzeń, które należy monitorować po wprowadzeniu szczepionki:
„To w żadnym wypadku nie jest lista zgłoszonych działań niepożądanych szczepionki Pfizer-BioNTech [Comirnaty], ale raczej zestawienie zdarzeń niepożądanych o szczególnym znaczeniu […], objawów medycznych zidentyfikowanych a priori jako prawdopodobnie związane z podaniem szczepionki, które – po wprowadzeniu do obrotu jakiejkolwiek szczepionki przeciw COVID-19 lub jakiejkolwiek innej chorobie – będą podlegać specjalnemu monitorowaniu”.
Doktor Grandvuillemin podkreśla, że wraz z wprowadzeniem nowego produktu na rynek są monitorowane wszystkie skutki uboczne. W szczególności zwraca się jednak uwagę na te zaobserwowane przy wcześniejszych szczepieniach, ponieważ potencjalnie mogą pojawić się ponownie.
„Dziwne skrzepy” po szczepieniach powracają w kolejnym deepfake’u
W nagraniu pojawiają się także rzekomo złowieszcze odkrycia lekarzy. Miałyby to być nietypowe skrzepy, znajdowane w czasie sekcji zwłok zaszczepionych osób [czas nagrania: 1:07]. Te same twierdzenia pojawiły się w innym deepfake’u, w którym wykorzystano wizerunek innego lekarza. W styczniu 2025 roku o niepokojących znaleziskach mówił rzekomo prof. Adam Torbicki, którego wypowiedź również przerobiono z użyciem narzędzi sztucznej inteligencji.
Nagranie skrzepów z rzekomych ciał pacjentów pochodzą z antyszczepionkowego filmu „Zmarł nagle”. Nie przedstawiono w nim żadnych dowodów na to, że skrzepy znaleziono w ciałach osób zaszczepionych. Rzekome skrzepy nie mogły też doprowadzić do śmierci pacjentów, na co zwracał uwagę prof. Nikolaus Klupp, ekspert medycyny sądowej z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu.
Jak powiedział redakcji Health Feedback prof. Klupp, skrzepy pokazane w filmie wyglądają raczej na skrzepy powstałe już po zgonie pacjenta. Ekspert podkreślił, że bez przeprowadzenia badań na temat przyczyn powstania zakrzepów „wszelkie wnioski byłyby niewiarygodne”.
Sugestia dotycząca o skrzepów to niejedyne podobieństwo między przeróbkami nagrań. W obydwu materiałach, w ich części końcowej, można usłyszeć o oczyszczaniu organizmu ze szczepionki. W deepfake’u z dr. Martyką znalazł się link, który obecnie prowadzi do nieaktywnej już strony. Biorąc jednak pod uwagę, że post skonstruowano tak jak przy okazji innych scamów (1, 2, 3), możemy założyć, że było to oszustwo.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
