O co chodzi w „aferze wizowej”?

Afera wizowa była jednym z najważniejszych tematów kampanii wyborczej 2023 roku. Świadczą o tym nasze analizy wypowiedzi polityków, którzy wskazywali na setki tysięcy wydanych wiz dla osób z Azji i Afryki (1,2,3). Politycy nieraz wykorzystywali temat migracji, próbując wywołać skrajne emocje wśród wyborców i dehumanizując migrantów.

Jak wynika z oświadczenia Ministerstwa Spraw Zagranicznych z września 2023 roku, urzędnikom zarzucano liczne nieprawidłowości w wydawaniu wiz. Media donosiły m.in. o „straganach z wizami”, na których w krajach afrykańskich można było kupić dokumenty wydawane przez polskie ambasady (1,2).

Na skutek tych wydarzeń stanowisko wiceszefa MSZ pod koniec sierpnia utracił Piotr Wawrzyk. Rząd uzasadniał wtedy decyzję „brakiem satysfakcjonującej współpracy”.

Prokuratura i CBA stawiają zarzuty

17 stycznia 2024 roku funkcjonariusze lubelskiej delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego zatrzymali Piotra Wawrzyka pod zarzutem przekroczenia uprawnień. CBA prowadzi śledztwo w sprawie afery wizowej pod nadzorem Prokuratury Krajowej.

Były wiceminister nie trafił do aresztu – przebywa na wolności za kaucją 100 tys. zł. Z komunikatu prokuratury wynika, że podejrzany nie przyznał się do zarzutów i odmówił składania wyjaśnień. W dniu zatrzymania Wawrzyk wyjaśnił w oświadczeniu na łamach portalu Goniec.pl, że nie składał wyjaśnień tylko ze względu na stres.

W styczniu 2024 roku CBA i prokuratura potwierdziły, że w badanej sprawie postawiły zarzuty już 9 osobom.  Nasępnie 24 września prokuratura informowała, że w ramach śledztwa wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów wobec dziewięciu podejrzanych.

Sygnałem, że to może nie być pełne grono osób, które usłyszą zarzuty, było grudniowe posiedzenie komisji śledczej ds. afery wizowej. Komisja przyjęła 3 grudnia uchwałę ws. skierowania do prokuratury zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstw przez 11 osób. Wśród nich był były premier Mateusza Morawiecki oraz były szef MSZ Zbigniew Rau.

Akty oskarżenia prokuratury

17 kwietnia 2025 roku prokuratura krajowa podała informację o zarzutach  dla dwóch byłych dyrektorów departamentu konsularnego w MSZ. Potwierdzono w nim, że śledztwo nadal trwa i dotyczy kilku spraw, w tym pośredniczenia w uzyskiwaniu wiz oraz przekroczenia uprawnień przez pracowników MSZ. 

Według tego komunikatu zarzuty popełnienia łącznie 27 przestępstw zostały przedstawione 11 osobom – trzem funkcjonariuszom publicznym MSZ i ośmiu powołującym się na wpływy w ministerstwie.

Kolejne szczegóły poznaliśmy 14 sierpnia 2025 roku. Lubelska prokuratura skierowała do warszawskiego sądu rejonowego akty oskarżenia dla sześciu osób. Zarzucono im w sumie 14 przestępstw, za które grozić ma do 8 lat pozbawienia wolności. Zarzuty wobec wszystkich tych osób dotyczyły działalności Edgara K., który w zamian za korzyści majątkowe pośredniczył w uzyskiwaniu wiz dla cudzoziemców. Wobec pozostałych pięciu podejrzanych, w tym Edgara K. i Piotra W., śledztwo miało być kontynuowane.

Akt oskarżenia dopiero po śledztwie

Zgodnie z art. 331 par. 1 Kodeksu postępowania karnego akt oskarżenia sporządza prokurator w ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa. 

Według ostatniego komunikatu prokuratura wciąż prowadzi śledztwo, a pierwszy akt oskarżenia wobec sześciu podejrzanych już trafił do sądu. Wobec kolejnych trzech osób, które usłyszały zarzuty, w tym Piotra Wawrzyka, aktu oskarżenia jeszcze nie skierowano. Wobec tego oceniamy tę obietnicę na częściowo zrealizowaną.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam