6 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
6 min czytania
Fałszywe zgłoszenia na 112. Manipulacja rzeczniczki MSWiA
Fałszywe zgłoszenia na 112. Manipulacja rzeczniczki MSWiA
To nie narracja. To nie opinia. To twarde dane i fakty. Gdy za rządów PiS odsetek fałszywych zgłoszeń dot. zagrożenia życia i zdrowia był najwyższy, nie było krzyków i nawoływań do dymisji. [zdjęcie]
Manipulacja
Wypowiedź uznajemy za manipulację, gdy zawiera ona informacje wprowadzające w błąd lub naginające/przeinaczające fakty, w szczególności poprzez:
- pominięcie ważnego kontekstu,
- wykorzystywanie poprawnych danych do przedstawienia fałszywych wniosków,
- wybiórcze wykorzystanie danych pasujących do tezy (cherry picking),
- używanie danych nieporównywalnych w celu uzyskania efektu podobieństwa lub kontrastu,
- wyolbrzymienie swoich dokonań lub umniejszenie roli adwersarza,
- pozamerytoryczne sposoby argumentowania.
Manipulacja
Wypowiedź uznajemy za manipulację, gdy zawiera ona informacje wprowadzające w błąd lub naginające/przeinaczające fakty, w szczególności poprzez:
- pominięcie ważnego kontekstu,
- wykorzystywanie poprawnych danych do przedstawienia fałszywych wniosków,
- wybiórcze wykorzystanie danych pasujących do tezy (cherry picking),
- używanie danych nieporównywalnych w celu uzyskania efektu podobieństwa lub kontrastu,
- wyolbrzymienie swoich dokonań lub umniejszenie roli adwersarza,
- pozamerytoryczne sposoby argumentowania.
Bezpieczeństwo - 23 maja służby otrzymały fałszywą informację o pożarze w domu rodzinnym prezydenta Karola Nawrockiego i podjęły interwencję na miejscu. W związku z serią podobnych zdarzeń politycy PiS żądają dymisji ministra spraw wewnętrznych i administracji. W odpowiedzi na tę krytykę Karolina Gałecka, rzeczniczka MSWiA, opublikowała grafikę z wykresem, z którego wynika, że w okresie rządów PiS odsetek fałszywych zgłoszeń był znacznie wyższy niż obecnie.
- Rzeczniczka MSWiA podała prawidłowe dane, ale dotyczące zdarzeń niezasadnych, które tylko w starszych raportach nazywano fałszywymi. Nie wywołały one reakcji służb – operatorzy nie przekazywali ich podmiotom ratowniczym (patrz np. raport za 2016 rok, s. 19).
- Celowe złożenie fałszywego zawiadomienia to wykroczenie (art. 66), a w niektórych przypadkach – nawet przestępstwo (art. 224a). Zapytaliśmy policję i MSWiA o dane dotyczące fałszywych zawiadomień, które wywołały reakcję służb. Policja skierowała nas do Centrum Powiadamiania Ratunkowego, które podlega ministerstwu. MSWiA przyznało jedynie, że rzeczniczka posłużyła się danymi dotyczącymi niezasadnych zgłoszeń.
- W toku dyskusji o fałszywych zawiadomieniach, które wywołały reakcje służb, Karolina Gałecka posłużyła się danymi, które nie dotyczą takich zawiadomień. Dlatego jej wypowiedź oceniamy jako manipulację.
Aktualizacja 29.05.2026. Uzupełniliśmy artykuł o odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Potwierdziła ona naszą wcześniejszą ocenę wypowiedzi Karoliny Gałeckiej.
Fałszywy alarm ws. mieszkania rodzinnego Nawrockiego
23 maja służby otrzymały informację o pożarze w mieszkaniu rodzinnym prezydenta Karola Nawrockiego w Gdańsku. Na miejsce wysłano straż pożarną, która podjęła decyzję o siłowym wejściu do środka. Ostatecznie okazało się, że alarm był fałszywy. Podobne fałszywe alarmy w ostatnim czasie dotyczyły m.in. domu Jarosława Kaczyńskiego, prezesa PiS, gdzie rzekomo podłożono ładunki wybuchowe, czy mieszkania szefa Telewizji Republika.
W związku z tymi zdarzeniami politycy PiS żądają dymisji Marcina Kierwińskiego, ministra spraw wewnętrznych i administracji. Zarzucają mu m.in., że nie panuje nad służbami i nie potrafi zapewnić Polakom bezpieczeństwa i prywatności. Mariusz Błaszczak, były minister spraw wewnętrznych, stwierdził, że służby zachowały się nieprofesjonalnie, ale to na ministrze Kierwińskim spoczywa za to odpowiedzialność.
W czasie toczącej się dyskusji na temat serii fałszywych alarmów Karolina Gałecka, rzeczniczka MSWiA, opublikowała grafikę z wykresem, z którego wynika, że w okresie rządów PiS odsetek fałszywych zgłoszeń był wyższy niż obecnie. „Gdy za rządów PiS odsetek fałszywych zgłoszeń dot. zagrożenia życia i zdrowia był najwyższy, nie było krzyków i nawoływań do dymisji” – napisała.
Problem w tym, że te procenty dotyczą zgłoszeń niezasadnych. W starszych raportach na temat funkcjonowania systemu powiadamiania ratunkowego 112 nazywano je „fałszywymi”. Zaznaczano jednak, że „informacje o tych zgłoszeniach nie zostały przekazane podmiotom ratowniczym” (raport za 2016 rok, s. 19).
Zgłoszenia niezasadne a fałszywe. Co mówią raporty?
W 2016 roku blisko 47 proc. zgłoszeń na numer 112 zakwalifikowano do „fałszywych”. W 2019 roku w raporcie znajdziemy już informacje o zgłoszeniach niezasadnych, niewymagających interwencji służb. Było ich tyle, ile wskazuje grafika udostępniona przez Gałecką – stanowiły 39 proc. wszystkich połączeń. Podobnie było w kolejnych latach. W 2022 roku zgłoszenia niezasadne stanowiły 36 proc. wszystkich połączeń, a w 2025 roku – 34,5 proc.
Świadome fałszywe zgłoszenie w celu wywołania reakcji służb jest wykroczeniem (art. 66) lub przestępstwem (art. 224a). Jak wyjaśniał dr n. med. Jacek Wawrzynek, kierownik Zakładu Ratownictwa Medycznego na Śląskim Uniwersytecie Medycznym, do zgłoszeń niezasadnych zaliczają się również połączenia głuche, przypadkowo wykonane przez dzieci czy dotyczące pytań o dzień tygodnia lub godzinę.
Podsumowując, należy stwierdzić, że rzeczniczka MSWiA podała dane prawdziwe, ale dotyczące zgłoszeń niezasadnych. Ile było samych zgłoszeń na 112, które można potraktować jako wykroczenie lub przestępstwo? I jaka część z nich wywołała reakcję służb? Tego nie wiadomo. Policja odesłała nas w tej sprawie do Centrum Powiadamiania Ratunkowego, które podlega MSWiA. Ministerstwo potwierdziło jedynie, że rzeczniczka posłużyła się danymi, które przedstawiliśmy wyżej.
MSWiA w swojej odpowiedzi wyjaśniło również, że „w kategorii dawnej terminologii »fałszywe « obecnie są dwie podkategorie – niecelowo zasadne i niecelowo niezasadne”. Możliwe więc, że dawnych danych o zgłoszeniach „fałszywych” nie należy porównywać z nowszymi danymi o zgłoszeniach niezasadnych – ponieważ nie wszystkie zgłoszenia fałszywe były niezasadne.
NIK o fałszywych zgłoszeniach
W 2025 roku Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport, w którym wskazała, że jak wykazała kontrola przeprowadzoną rok wcześniej, „fałszywe zgłoszenia” wciąż są ogromnym problemem, który może obciążać system i wydłużać czas reakcji na rzeczywiste zagrożenia. Jednak NIK, gdy posługuje się tym pojęciem, ma na myśli połączenia niezasadne i anulowane. Łącznie jedne i drugie stanowiły w 2023 roku 69 proc. wszystkich połączeń.
W raporcie NIK wskazano również, że jest problem ze zgłaszaniem połączeń, które mogą spełniać znamiona przestępstwa lub wykroczenia. „Cztery z dziesięciu skontrolowanych centrów powiadamiania ratunkowego w żadnym z takich przypadków nie kierowały zawiadomień do organów ścigania, a pozostałe wyłącznie w ograniczonym zakresie” – pisze NIK.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
