Program SAFE wzbudza emocje

Od kilku miesięcy program SAFE (Security Action for Europe) jest przedmiotem sporu polskich polityków. Celem tego nowego instrumentu finansowego Unii Europejskiej jest zapewnienie pożyczek na inwestycje w przemyśle obronnym (art. 6).

Polska miała otrzymać w jego ramach ponad 43,7 mld euro, czyli najwięcej ze wszystkich państw członkowskich. Warto podkreślić, że 65 proc. środków musi zostać wydana w Europie – w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (czyli w Norwegii, Szwajcarii, Islandii i Liechtensteinie) oraz w Ukrainie.

Także w związku z tym część polityków jest przeciwna udziałowi w tym programie. Prezydent Karol Nawrocki negatywnie ocenił pomysł zaciągnięcia pożyczki i zawetował ustawę, na mocy której miał powstać fundusz do obsługi środków z unijnego instrumentu.

W reakcji na tę decyzję rząd przyjął uchwałę, w której przewidziano, że to Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) zaciągnie pożyczkę SAFE na rzecz istniejącego już Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Równocześnie upoważniono Ministra Obrony Narodowej oraz Ministra Finansów i Gospodarki do podpisania umowy pożyczkowej z Unią Europejską.

Pieniądze trafią do Polski

Ostatecznie 8 maja wymienieni ministrowie, przedstawiciele Banku Gospodarstwa Krajowego i unijni komisarze ds. budżetu oraz ds. obrony podpisali w Warszawie umowę pożyczki w ramach unijnego instrumentu SAFE.

Zareagował na to Mateusz Kurzejewski, wicerzecznik Prawa i Sprawiedliwości i rzecznik kampanii Przemysława Czarnka – kandydata tej partii na urząd premiera. „Mamy do czynienia ze spektakularną kompromitacją Ministerstwa Obrony Narodowej i całego rządu. 44 mld euro kredytu, a największe sukcesy to… refinansowanie umów i hełmy” – napisał w serwisie X. 

Mamy do czynienia ze spektakularną kompromitacją @MON_GOV_PL i całego rządu. 44 mld euro kredytu, a największe sukcesy to… refinansowanie umów i hełmy.

Hejtowane przez koalicję 13 grudnia kontrakty koreańskie przyniosły realne wzmocnienie siły Wojska Polskiego. Brukselski SAFE… pic.twitter.com/dlnUnMAzjM

— Mateusz Kurzejewski (@MKurzejewski) June 7, 2026

We wpisie rzecznik porównał zamówienia z programu SAFE do sprzętu zakontraktowanego w Korei przez Mariusza Błaszczaka, ministra obrony narodowej w rządzie Prawa i Sprawiedliwości. Stwierdził, że poza zamówieniem hełmów, obecny rząd zmienił źródło finansowania zamówionych wcześniej dostaw i zawarł aneks do innego z kontraktów.

Sprawdziliśmy więc, jakie działania w ramach programu SAFE podjął rząd.

Do jakich umów podpisano aneksy?

W ostatnich dniach maja Agencja Uzbrojenia zawarła kontrakty finansowane z instrumentu SAFE. Zgodnie z unijnym rozporządzeniem, tylko umowy zawarte do końca maja mogły dotyczyć zamówień składanych przez jedno państwo (art. 4 ust. 3). Umowy zawarte po tym terminie muszą być realizowane na zasadzie współpracy z innymi państwami UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub z Ukrainą (art. 4 ust. 1).

Jak podano wówczas w komunikacie, finansowane lub współfinansowane z tych środków było łącznie 50 umów. Według dziennikarza Dziennika Zbrojnego, Tomasza Dmitruka, zgodnie ze stanem wiedzy na 8 czerwca, ich liczba wzrosła do 62.

Dotąd podpisane umowy i aneksy finansowane z instrumentu pożyczkowego #SAFE.
Stan na koniec dnia 30.05.2026 r.
Wersja skorygowana o nowe informacje podane do 03.06.2026 r. pic.twitter.com/R7hqlTGWGL

— Tomasz Dmitruk (@goltarr) June 3, 2026

12 z tych umów to kontrakty wcześniej zawarte, do których podpisano aneksy. Co ważne, cztery z nich pochodzą sprzed 13 grudnia 2023 roku, czyli z czasów rządów Prawa i Sprawiedliwości. 

Czy któreś aneksy zakładały zmianę finansowania? Jak donoszą media, powołując się na informacje przekazane przez ministerstwo obrony narodowej, stało się tak w przypadku aneksu do umowy na dostawę karabinków MSBS kal. 5,56 mm. – środki budżetowe zastąpiono pieniędzmi z SAFE. W podobny sposób zmieniono finansowane samochodów ciężarowych Jelcz.

Wbrew temu, co twierdzi Kurzejewski, brak jest dowodów na zmianę źródła finansowania kontraktów na BWP Borsuk i KRAB.

Jakie znaczenie mają aneksy?

Tomasz Dmitruk wyjaśnia, że podpisanie aneksów jest ważne z perspektywy Wojska Polskiego z dwóch powodów. Po pierwsze, część z nich zwiększa zakres kontraktów. Taka sytuacja ma miejsce m.in. w przypadku umowy na dostawę pojazdów Baobab-K – zamówiono ich kolejnych kilkanaście sztuk. 

Po drugie, wszystkie aneksy zmieniają źródło finansowania na instrument SAFE przynajmniej części wartości kontraktów. Przekłada się to na zmniejszenie wieloletniego obciążenia budżetu ministerstwa obrony narodowej. To z kolei może pozwolić na podpisanie w przyszłości innych kontraktów, także takich, które nie klasyfikują się do programu SAFE.

Posłowie PiS przeprowadzają kontrole

Już po podpisaniu wspomnianych umów posłowie Prawa i Sprawiedliwości przeprowadzili kontrole w trzech zakładach zbrojeniowych: Fabryce Broni „Łucznik” w Radomiu, Hucie Stalowa Wola oraz w Wojskowych Zakładach Lotniczych w Bydgoszczy. Warto zauważyć, że z ostatnim podmiotem nie zawarto kontraktu w ramach instrumentu SAFE.

Podsumowując te działania, szef klubu parlamentarnego PiS, Mariusz Błaszczak stwierdził, że „ta pożyczka nie przyniosła żadnej nowej zdolności, jeśli chodzi o wyposażenie polskiego wojska”. Podkreślił, że zakłady w Radomiu nie otrzymały nowej umowy, a refinansowanie wcześniejszej, z kolei z bydgoską fabryką nie podpisano kontraktu.

Odnosząc się do Huty Stalowa Wola powiedział, że rząd Prawa i Sprawiedliwości pozyskał 1400 bojowych wozów Borsuk, a rząd Donalda Tuska tylko 150. – Więc widać różnicę w skali tych zamówień – skwitował. Jak tłumaczyliśmy w innym artykule, to manipulacja – Mariusz Błaszczak podpisał jedynie umowę ramową na ponad 1000 wozów, a obecny rząd zawiera umowy wykonawcze. Z kolei poseł Rafał Weber dodał, że Huta nie otrzymała zamówień o wartości 60 mld zł, jak twierdzą media.

Zamówiono nie tylko hełmy

W swoim wpisie wicerzecznik PiS pominął fakt, że nowo podpisane umowy nie dotyczą wyłącznie zakupu hełmów. Podobnie uczynił Mariusz Błaszczak. Ten sprzęt faktycznie zamówiono – Wojsko Polskie ma otrzymać 300 tys. tytanowych kompletów. 

Umowy o rekordowej wartości około 60 mld złotych z Hutą Stalowa podpisane!

Umowy obejmą m. in. dostawy
✅146 bojowych wozów piechoty Borsuk,
✅96 haubic samobieżnych 155mm Krab,
✅64 samobieżnych moździerzy kołowych 120mm Rak na podwoziu KTO Rosomak,
✅1000 wozów… pic.twitter.com/q0VUDy29B9

— Ministerstwo Obrony Narodowej 🇵🇱 (@MON_GOV_PL) May 31, 2026

Spośród zakupionego sprzętu można wymienić także dwa okręty hydrograficzne, terminale łączności satelitarnej, kilkadziesiąt wozów ewakuacji medycznej czy elementy przeciwrakietowych systemów WISŁA oraz NAREW. 

Zamówienia realizuje polski przemysł

Wszystkie umowy podpisane dotychczas w ramach programu SAFE realizuje przemysł zbrojeniowy znajdujący się w Polsce. Kontrakty otrzymały m.in. firmy Rosomak S.A. z Siemianowic Śląskich, Wojskowe Zakłady Łączności Nr 1 S.A z Zegrza czy Stocznia Remontowa Shipbuilding S.A z Gdańska.

Chociaż zamówienia na drony rzeczywiście nie otrzymały Wojskowe Zakłady Lotnicze w Bydgoszczy, to zbuduje je WB Electronics S.A. z Ożarowa Mazowieckiego. Z kolei wbrew słowom polityków, Huta Stalowa Wola poinformowała, że wartość realizowanych przez nią w ramach programu kontraktów wynosi niemal 60 mld zł.

A co z zamówieniami z Korei?

Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, jeszcze w 2022 roku, ówczesny minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak podpisał z Republiką Korei kontrakty na zakup sprzętu dla Wojska Polskiego. Zawarta umowa dotyczyła dostawy czołgów K2, armatohaubic K9 oraz samolotów FA-50.

Jak donoszą media, środki na zakup tej broni pochodziły m.in. z pożyczek w euro oraz dolarach, zaciągniętych w Hiszpanii, Szwecji oraz Korei. W 2023 roku „Rzeczpospolita” pisała, że na ten cel w bankach Korei Południowej zaciągnięto kredyt w wysokości ok. 36,8 mld zł. Te doniesienia potwierdzają także tamtejsze media (np. 1, 2).

Redakcja Wirtualnej Polski obliczyła, że łączna wartość kontraktów podpisanych z koreańskimi przedsiębiorstwami wyniesie ok. 88,2 mld zł, po doliczeniu umowy zawartej w 2025 roku. Zgodnie z doniesieniami Polska ma płacić równowartość 600 mln dolarów rocznie.

Natomiast Mariusz Błaszczak zaprzecza, żeby te pożyczki były udzielone w euro. Jego zdaniem SAFE nie jest kredytem, a mechanizmem politycznym uzależniającym Polskę od decyzji podejmowanych zagranicą [czas nagrania: 01:35]. Podkreśla, że koreańskie kredyty były zawierane przez Bank Gospodarstwa Krajowego [czas nagrania: 01:23].

Tymczasem BGK, obsługujący Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, nie udziela oficjalnych informacji w tym temacie. Twierdzi, że kwestie związane z pożyczkami i kredytami na rzecz funduszu „stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa”.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam